|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
مطبوعات ايران
مقالات و پژوهش ها
قوانين، کتب، آموزش
مطبوعات جهان



 
  magiran.com > اخبار و مطالب حوزه مطبوعات و رسانه
 

روزنامه دولت عليه ايرانmagiran.com: روزنامه دولت عليه ايران
 
 

 شرق 27/6/84
مرورى بر مطبوعات ايران
روزنامه دولت عليه ايران

حسام نقيبى مفرد

روزنامه «وقايع اتفاقيه» كه روزگارى توسط «ميرزا تقى خان اميركبير» بنيان نهاده شده بود، سرانجام پس از فراز و فرودهاى فراوان در تاريخ «پنج شنبه نوزدهم شهر صفر المظفر ۱۲۷۷ قمرى» (برابر با ۱۲۴۰ شمسى) به روزنامه «دولت عليه ايران» تغيير نام پيدا كرد. روزنامه اى كه طى ۱۰ سال با سه نام منتشر شده بود. شماره نخستين آن با نام «روزنامچه اخبار دارالخلافه طهران»، ۴۶۹ شماره آن با نام « روزنامه وقايع اتفاقيه» و يك شماره از آن با نام «روزنامه وقايع» و حالا در شماره ،۴۷۲ نام روزنامه «دولت عليه ايران» بر آن نهاده شد تا دوره اى تازه را به دور از انديشه هاى موسس مقتولش در پيش بگيرد. روزنامه دولت عليه ايران، روزنامه اى مصور بود كه در آن تصاوير بزرگان مملكت، درباريان و شاهزادگان با دقت زياد به چاپ مى رسيد كه اين امر باعث شده روزنامه فوق به يك اثر نفيس هنرى تبديل شود. اين نقاشى ها كار نقاش بزرگ عهد قاجار «ميرزا ابوالحسن نقاشباشى» ملقب به «صنيع الملك» (پسر عموى كمال الملك) است كه هم نقاش روزنامه بود و هم مدير روزنامه. دليل گماردن صنيع الملك را به اين سمت در همان روزنامه لياقت و قابليت وى در فن نقاشى ذكر كرده اند. متن اين خبر كه در شماره اول روزنامه (شماره مسلسل ۴۷۲) به چاپ رسيده، بدين شرح است: «چون ميرزا ابوالحسن خان نقاشباشى در فن نقاشى مهارت كامل حاصل كرده است لياقت و قابليت خود را در حضور مهر ظهور همايون به درجه شهود و وضوح رسانده خاصه در باسمه تصوير [چاپ عكس] كه از جمله فنون معظمه است مهارت دارد راى جهان آراى همايون شاهنشاهى علاقه يافت كه اين فن بديع شريف نيز در ايران معمول و زياد شود لهذا خدمت طبع روزنامه دارالخلافه را به عهده او محول و مرجوع فرمودند كه به اقتضاى موقع در هر روزنامه چند مجلس تصوير چاپ شود چنانكه در روزنامه هفته گذشته و اين هفته معلوم مى شود و فرمان همايون شرف اصدار يافته در حق او خلعت مرحمت گرديد.» (روزنامه دولت عليه ايران، كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران، شماره ۴۷۲)
روزنامه دولت عليه ايران داراى برترى هايى نسبت به روزنامه وقايع اتفاقيه بود. اولين خصوصيت اين روزنامه در طرز و شكل صفحه آرايى روزنامه است، به طورى كه در روزنامه وقايع اتفاقيه مطالب در هم و بدون هيچگونه تنوع و به طريق يكنواخت نگارش مى يافت و عنوان هاى آن روشن نبود ولى روزنامه دولت عليه ايران داراى حاشيه بندى منظم بود و عنوان هر مطلب در حاشيه روزنامه به چاپ مى رسيد. اين عنوان ها معمولاً در جهت عمودى يعنى در خلاف جهت ساير مطالب روزنامه نوشته مى شدند.
دومين تفاوت اساسى، مصور بودن اين روزنامه است كه براى اولين بار مطبوعات فارسى آن را به خود مى ديدند. نوع چاپ، كاغذ و زيبايى روزنامه فوق نيز به مراتب از روزنامه وقايع اتفاقيه بهتر بود. (جهانگير صلح جو، تاريخ مطبوعات ايران و جهان، ص ۱۸۹) آرم روزنامه دولت عليه ايران، شير و خورشيد بود و مشخصات روزنامه در دو طرف آن نوشته مى شد. در زير سرلوحه جمله «اخبار ممالك محروسه» به چاپ مى رسيد و در بالاى سرلوحه در يك خط نام و شماره روزنامه و در يك خط ديگر تاريخ روز و ماه به حروف و تاريخ سال به عدد نوشته مى شد. در سمت راست سرلوحه در خط اول شماره روزنامه به حروف و در خط دوم قيمت روزنامه كه در شماره ،۴۷۲ نسخه اى۱۲ شاهى بود، نوشته مى شد. در سمت چپ سرلوحه در خط اول جمله «منطبعه دارالخلافه طهران» و در خط دوم قيمت اعلانات در روزنامه كه سطرى ۱۰ شاهى بود چاپ مى شد. اين روزنامه با چاپ سربى، قطع بزرگ در ۴ تا ۷ صفحه منتشر مى شد و خط آن نستعليق ريز بود.
اولين خبر معمولاً تحت عنوان «حالات متعلقه بوجود مسعود همايون خلد الله ملكه و سلطانه» به طبع مى رسيد كه بيش از اندازه متكلفانه و متملقانه بود. در اين روزنامه معمولاً اخبار به دو بخش «اخبار داخله ممالك محروسه» و «اخبار ممالك خارجه» تقسيم مى شد. در ذيل اخبار داخله، خبرهايى از ناصرالدين شاه و دربار و تيترهايى همچون «اخبار دارالخلافه طهران»، «وقايع و اخبار كرمان و بلوچستان»، «وقايع و اخبار خراسان»، «وقايع و اخبار دارالمرز»، «وقايع و اخبار آذربايجان»، ««وقايع و اخبار كردستان»، «وقايع و اخبار مملكت عراق»، «وقايع عربستان»، ««وقايع و اخبار فارس» و... به چاپ مى رسيد.
در بخش اخبار ممالك خارجه عنوان هايى نظير «ترجمه روزنامه پاريس»، «ترجمه روزنامه اسلامبول»، «ترجمه روزنامه دولت انگليس»، «حكايت روزنامه فرانسه» و گاه نيز تيترهايى همچون «وقايع و اخبار دولت چين»، «وقايع حاليه فرنگستان»، «ترجمه راپورت معلمين مدارس پاريس» به چشم مى خورد. آگهى هاى دولتى نيز ذيل «اعلام دولتى» و «اعلان دولتى» و ديگر آگهى ها را با عنوان «اعلان» چاپ مى كردند.(سيد فريد قاسمى، سرگذشت مطبوعات ايران، ص ۱۲۶۳) در شماره ۵۹۱ روزنامه مورخ ۸ ربيع الاول ۱۲۸۳ مطلبى به چشم مى خورد كه حكايت از دگرگونى هايى در امور مطبوعاتى دارد. در اين سال ميل ناصرالدين شاه بر انتشار روزنامه هاى ديگرى قرار گرفت و با تغيير نام روزنامه دولت عليه ايران، چهار روزنامه، زير نظر «عليقلى ميرزا اعتضادالسلطنه» منتشر شد. حكم شاه بدين شرح است: «چون توجه ملوكانه در انتظام امور دولتى از همه جهت زياده است و در طبع روزنامجات كه در اداره وزارت علوم است رهنماى تمام فرموده اند، حكم قضا توام به اعتضادالسلطنه وزير علوم صادر شده كه در هر ماهى چهار طغرا روزنامه از اين قرار طبع شود و ميرزا ابوالحسن خان صنيع الملك از طرف وزارت علوم نايب باشد اول روزنامه دولتى بدون تصوير دوم روزنامه دولتى مصور [همان روزنامه دولت عليه] سوم روزنامه ملتى كه بطور آزادى نوشته شود چهارم روزنامه علمى.» از جمعه ۵ ربيع الثانى ۱۲۶۷ قمرى كه روزنامچه اخبار دارالخلافه طهران انتشار يافت تا پنج شنبه ۱۰ ذيحجه ۱۲۸۷ قمرى (۱۲۶۰ شمسى) كه شماره ۶۵۰ روزنامه دولت عليه ايران منتشر شد، بيست سال و هفت ماه و بيست و شش روز است كه در اين مدت روزنامه دولت با سه عنوان «روزنامچه اخبار دارالخلافه»، «روزنامه وقايع اتفاقيه» و «روزنامه وقايع» پيش از «روزنامه دولت عليه ايران»انتشار يافت و پس از آن روزنامه دولت عليه ايران به دو شكل بى تصوير و مصور و سپس روزنامه دولتى بى تصوير و ۲ شماره مصور و به دنبال آن مجدداً روزنامه دولت عليه ايران منتشر شد كه تا شماره ۶۵۰ دوام آورد. (همان، ص ۱۲۹۹)
يك نمونه از اعلان هاى منتشر شده در شماره ۴۸۵ روزنامه دولت عليه ايران به قرار ذيل است: «در خانه مرحوم ميرزا عباس پروسكى كه سفارت خانه است اسباب و اموال ايلچى دولت پروس كه فوت شده در ششم شهر رمضان حراج خواهد شد و اسباب هاى قطعه خوب در آنجا هست هر كس طالب باشد در سيم [سوم] شهر مزبور بيايد اسباب را ملاحظه كند كه در روز حراج هر چه مى خواهد بخرد.»
     

View: 2589 - Print: - Email:





 

 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه روش شناسي علوم انساني
متن مطالب شماره 96، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است