|
|
|
|
فصلنامه روستا و توسعه
Journal of Rural Development Studies
ISSN 1563-3322
فصلنامه توسعه روستايي داراي رتبه علمي - پژوهشي (کشاورزي)
سال دهم، شماره 2 (پياپي 38)، تابستان 1386
228 صفحه
|
|
|
|
|
 | نگرشي نو به مديريت روستايي با تاكيد بر نهادهاي تاثيرگذار
عبدالرضا ركن الدين افتخاري ، حمدالله سجاسي قيداري ، جمشيد عينالي ص 1
 چکيده  مشاهده متن [PDF 97KB] | | مديريت مهم ترين عامل در حيات، رشد و بالندگي يا مرگ يك جامعه است و روند حركت از وضع موجود به سوي وضع مطلوب را كنترل مي كند. روستاها به منزله مكان هايي خاص با شيوه زندگي و فعاليت هايي متفاوت نسبت به شهرها نيازمند الگوي مديريتي مجزا و منطبق با شرايط اقتصادي، اجتماعي و بوم شناختي حاكم بر روستا هستند. نگاهي به سير تاريخي مديريت اين نكته را آشكار مي سازد كه شكست دولت و بازار در عرصه مديريت در دو قرن اخير به علت ناكارآمدي دولت و بازار بوده است. اما در دهه هاي اخير، از يك سو، مديران و برنامه ريزان روستايي بدين نتيجه رسيده اند كه بدون مشاركت مردم محلي، در كنار دولت و بازار دسـتيابي به توسعه پايدار غيرممـكن اسـت، و از سوي ديگر، تغيير در شيوه مديـريتي مسـتلزم نگاهـي نو به نقش نهادهاي مـؤثر در روستاسـت. در نتيجه، به دليل پويايي جامعه روستايي، هيچ نسخه از پيش تجويزشده اي بدون مشاركت مستقيم مردم، دولت و بازار در فرآيند سياست گذاري، برنامه ريزي و مديريت پاسخگوي كاستي ها نيست. فرآيند مديريت و برنامه ريزي روستايي نيازمند دستيابي به يك نقطه تعادل ميان قدرت هاي مؤثر در آن است كه از آن با عنوان مديريت مشاركتي ياد مي شود. هدف اين تحقيق، از يك سو، يافتن شيوه مديريتي سازگار با شرايط روستاها و از سوي ديگر، برقراري تعامل منطقي بين نيروهاي بومي و غيربومي براي برنامه ريزي مناسب تر است. سؤال تحقيق اين است که آيا مديريت مشاركتي مي تواند منجر به شكل گيري تركيب مناسبي از بازيگران عرصه مديريت روستايي شود؟
روش تحقيق مطالعه كتابخانه اي و به شيوه توصيفي- تحليلي است .
کليدواژگان: مديريت روستايي, مديريت مشاركتي ,توسعه پايدار روستايي.
| | |
| اسكان عشاير و تخريب مراتع در استان چهار محال و بختياري : مطالعه موردي شهرك هاي عشايري شرمك ، چلگرد و لشتر
محمدحسين ضياء توانا ، جعفر توكلي ص 31
چکيده مشاهده متن [PDF 91KB] | | دامداري عشايري به لحاظ بهره برداري از اراضي حاشيه اي از نظر بوم شناختي و اقتصادي از پايداري درخور توجهي برخوردار است. اين نظام در بسياري از مناطق جهان و از جمله در كشور ما تحت تأثير جريان نوسازي رو به افول نهاد و روند اسكان خودجوش و نيز سازمان يافته يا حمايت شده از سوي دولت ها شدت يافت. هرچند اسكان، برخورداري نسبي عشاير از خدمات مورد نياز را در پي دارد اما موجب تخريب پوشش گياهي و فرسايش شعاعي مراتع پيرامون سكونتگاه ها مي شود. مقاله حاضر با تكيه بر يافته هاي ميداني، تبعات زيست محيطي اسكان جامعه كوچرو را بررسي مي کند. نتايج پژوهش گوياي آن است كه به رغم كاهش دام خانوارهاي مورد بررسي، شاخص هاي كيفي مديريت مرتع كه ناظر بر نوع رفتار با مرتع است، روند نامطلوبي يافته است و در نتيجه تخريب مراتع پيرامون سكونتگاه هاي مورد بررسي تشديد شده است. براي برون رفت از اين وضعيت، توسعه درون زا و پايدار مناطق عشايري استان، حمايت از منافع جامعه كوچرو، بازآفريني دانش بومي و تنوع بخشي به معيشت عشاير اسكان يافته پيشنهاد شده است.
کليدواژگان: عشاير , تخريب مراتع , اسكان عشاير , چهارمحال و بختياري(استان) , مطالعه موردي.
| | |
| تاثير محل زندگي ( روستا / شهر ) بر زمان ازدواج زنان در ايران
علي قاسمي اردهايي ص 63
چکيده مشاهده متن [PDF 91KB] | | سؤال مطرح در مقاله حاضر اين است كه آيا محل زندگي زنان بر سن ازدواج آنها تأثير دارد يا خير؟ براي پاسخ به اين سؤال، مدل تحليل تحقيق با به كارگيري نظريههاي اقتصادي، برابري جنسيتي، و نوسازي طرحريزي شده است. براي ارزيابي مدل از دادههاي طرح آمارگيري مركز آمار ايران در سال 1380 در مورد خصوصيات اجتماعي- اقتصادي خانوار استفاده شده است. بنابراين، كليه زناني انتخاب شدهاند كه حداقل يك بار ازدواج كرده اند و محل تولد و سكونتشان يكي است. نتايج آزمون T نشان ميدهد كه ميانگين سن ازدواج زنان در نواحي شهري (7/18 سال) و روستايي (6/17 سال) تفاوت معنيداري با هم دارند. نتايج آمارهاي دومتغيري هم نشان ميدهند كه رابطه معنيداري بين محل زندگي و ساير متغيرهاي مستقل تحقيق وجود دارد. محل زندگي زنان با ميزان تحصيلات آنها بيشترين همبستگي را دارد، به طوري كه زنان شهري نسبت به زنان روستايي از تحصيلات بالاتري برخوردارند. از طرف ديگر، تأثير محل زندگي زنان بر سن ازدواج آنها در رگرسيون چند متغيري معنيدار نيست. بنابراين، محل زندگي زنان سـن ازدواج آنها را تحـت تأثير قرار نمي دهد، بلکه سـاير متغيرها
(ازجمله ميزان تحصيلات) هستند كه ازطريق محل زندگي بر سن ازدواج زنان تأثير ميگذارند.
کليدواژگان: شهر, روستا, ازدواج زنان, سن ازدواج, ايران.
| | |
| عوامل موثر بر عملكرد دهياري هاي استان گيلان
شهلا چوبچيان ، خليل كلانتري ، حسين شعبانعلي فمي ص 87
چکيده مشاهده متن [PDF 95KB] | | اين مطالعه با هدف بررسي عوامل مؤثر بر عملكرد دهياري هاي استان گيلان انجام گرفته است. تحقيق حاضر از نوع توصيفي- پيمايشي است. جامعه آماري اين تحقيق را 839 دهياري استان گيلان تشكيل مي دهند كه از آن ميان، 149 دهياري به صورت طبقه اي با انتساب متناسب به عنوان نمونه انتخاب شدند. روايي پرسشنامه را تعدادي از متخصصان موضوعي مورد تأييد قرار دادند. پايايي گويه هاي تحقيق نيز با آماره آلفاي كرونباخ سنجيده شده است كه نتايج آن حاكي از قابليت اعتماد بالاي اين گويه ها براي سنجش متغيرهاي تحقيق است. براي تجزيه و تحليل داده ها از نرم افزار SPSS استفاده شد. در رگرسيون گام به گام، 11 متغير به عنوان عوامل تأثيرگذار بر عملكرد دهياري ها وارد معادله شدند كه در مجموع، حدود 72 درصد از واريانس عملكرد دهياري هاي استان گيلان را تبيين كردند. بر اساس نتايج به دست آمده، متغيرهايي كه بر عملکرد دهياري ها تأثير معني داري داشتند، به ترتيب عبارت بودند از: همكاري سازمان ها، رضايت شغلي دهيار، همکاري شـوراهاي اسلامي، مشارکت مردمي، ميزان شـرکت دهياران در كلاس هاي آموزشي، تجهيزات و امكانات دهياري، درآمد دهيار، موقعيت مکاني روستا، مشورت دهيار با رهبران محلي و اعضاي شورا، داشتن سابقه مديريت روستايي در خانواده و انگيزه دهيار براي توسعه روستا.
کليدواژگان: دهياري ها, مشاركت روستايي, شوراي اسلامي روستايي, استان گيلان.
| | |
| عوامل موثر بر پذيرش بيمه محصول گندم : مطالعه موردي گندم كاران استان تهران
عليرضا دربان آستانه ، هوشنگ ايرواني ص 109
چکيده مشاهده متن [PDF 96KB] | | در مقاله حاضر، عوامل مؤثر بر پذيرش بيمه در بين گندم كاران، با استفاده از تحليل لوجيت بررسي شده است. رويكرد غالب تحقيق، پيمايشي است و داده هاي مورد نياز با استفاده از روش نمونه گيري طبقه بندي چندمرحله اي، در فصل زراعي 1381-1380 با استفاده از 240 پرسشنامه گردآوري شد. به منظور سنجش روايي محتوايي پرسشنامه در مرحله مطالعه مقدماتي، از نظرهاي استادان، كارشناسان جهاد کشاورزي و كشاورزان، و براي سنجش روايي سازه هاي كشاورزي پايدار، منزلت اقتصادي ـ اجتماعي و ارتباط با عوامل ترويجي از روش تحليل عاملي استفاده شده است. براي سنجش پايايي پرسشنامه، آماره آلفاي کرونباخ به كار رفت که مقدار آن در حد 75/0 تعيين شد. نتايج تحقيق نشان مي دهد كه 58 درصد از گندم كاران تمايلي به بيمه محصول خود ندارند. همچنين، از لحاظ سن گندم كار، ميزان مالكيت دام، منـزلت اقتصادي ـ اجتماعي، ميزان اعـتبارات دريافتي، عملكـرد در واحـد سـطح و ارزش محصول توليدي، بهره وري كل عوامل توليد، پايداري، و سطح توسعه اقتصادي و كشاورزي روستاها، ميان بيمه شدگان و بيمه نشدگان تفاوت معني داري وجود دارد. نتايج تحليل لوجيت هم نشان مي دهد كه سن گندم كار، ارتباط با عوامل ترويجي، مالكيت دام، سطح زيركشت گندم، سطح زيركشت عمومي و عملكرد در واحد سطح مهم ترين عوامل تقاضاي بيمه گندم به شمار مي روند.
کليدواژگان: گندم, بيمه محصولات, گندم كاران, مطالعه موردي, تهران (استان).
| | |
| ارزيابي تعاوني هاي توليد كشاورزي در شهرستان كبودرآهنگ استان همدان
حشمت الله سعدي ص 137
چکيده مشاهده متن [PDF 97KB] | | هدف اصلي اين پژوهش که با تکنيک ارزيابي سريع روستايي ( RRA) انجام شده، ارزيابي
8 تعاوني توليد کشاورزي با استفاده از تحليل SWOT (1) در شهرستان کبودرآهنگ استان همدان است. نتايج تحليل نشان مي دهد افزايش سطح آگاهي فني و تخصصي، افزايش دسترسي به نهاده ها، تسهيل ارتباط روستاييان با مراکز دولتي، و توسعه مکانيزاسيون نقاط قوت تعاوني هاي توليد كشاورزي است. در مقابل، محدوديت سرمايه، بي توجهي به اصول تعاون و روزمرگي مهم ترين نقاط ضعف تعاوني هاست. فرصت هاي تعاوني ها شامل حمايت دولت از بخش تعاون و حمايت نهادهاي سنتي و بومي، و همچـنين شـخصيت هاي اجتماعي و سـياسي کشور از اين نظام است. آنچه تعاوني ها را تهديد مي كند، فقدان برنامه جامع و بلند مدت، نامشخص بودن جايگاه حقوقي، و وجود برخي اختلافات با مؤسسات دولتي و نبود مرجعي براي حل اختلافات است. با توجه به نتايج تحليل پيشنهاد شده است اين واحدهاي بهره برداري چهار راهبرد را بر اساس ماتريس SWOT/TOWS پي گيري كنند. اساس اين راهبرد ها بهره گيري از فرصت ها براي تقويت نقاط قوت و کاهش تهديد هاي خارجي است.
کليدواژگان: تعاوني هاي توليد كشاورزي, تعاوني ها, كبودرآهنگ (شهرستان), همدان (استان)
| | |
| برآورد ضرايب اقتصادي توليد شير ، درصد چربي ، درصد پروتئين ، و طول عمر گله در گاوهاي بومي گيلان
سيدابوالحسن ميرمهدوي چابك ، عبدالاحد شادپرور ، احمد قرباني ، علي داداشي ص 165
چکيده مشاهده متن [PDF 98KB] | | با استفاده از يك مدل قطعي براي گله هاي گاو بومي مطابق با نظام نرخ گذاري شيردر ايران، معادلات ضرايب اقتصادي توليد شير، درصد چربي، درصد پروتئين، و طول عمر گله در دو گرايش حداكثر سود و حداقل هزينه و در محدوديت كل نهاده و براي شرايط بلندمدت يعني متغير بودن تمام هزينه ها بر حسب واحد گاو برآورد شدند. به وسيله روش شبيه سازي داده ها و بر اساس اطلاعات 100 گله گاو بومي در سطح استان گيلان، ميزان حساسيت ضرايب اقتصادي صفات نسبت به 20 درصد تغيير(كاهش يا افزايش) قيمت علوفه و كنسانتره، هزينه هاي غيرغذايي، قيمت شير، ميانگين توليد شير، درصد چربي و پروتئين، و طول عمر گله بررسي شد. ضرايب اقتصادي توليد شير، درصد چربي، درصد پروتئين و طول عمر گله در شـرايط مبنا در گرايـش حداكثر سـود و در ميانگـين اسـتان به ترتيـب برابر با 895، 27311- ، 13901 و9/196 در گرايش حداقل هزينه برابر با 05/1-، 2/3، 6/1 و 9/6- بود.در گرايش حداقل هزينه برابر با 05/1-، 2/3، 6/1 و 9/6- بود. افزايش 20 درصدي قيمت علوفه بيش از دو برابر افزايش قيمت كنسانتره بر ضرايب درصد چربي و پروتئين در دو گرايش تأثير داشت. ضريب اقتصادي توليد شير و سپس طول عمر گله در ميان بقيه صفات در دو گرايش از اهميت بيشتري برخوردار بود. ضريب اقتصادي نسبي طول عمر گله نسبت به توليد شير در اکثر شهرستان ها در دو گرايش مثبت بود و افزايش راندمان اقتصادي نظام توليد در اين صفت بيش از صفات ديگر و هم جهت با صفت توليد شير بود. بر اساس نتايج به دست آمده، نظام هاي مورد بررسي از نظر تغذيه و هزينه هاي آن و ميزان توليد شير و هزينه هاي آن و همچنين، نحوه فروش شير تفاوت زيادي داشتند و بدين ترتيب، رفتار ضرايب اقتصادي به دست آمده در برابر تغيير عوامل توليدي در شهرستان هاي مختلف مشابه نبود؛ در عين حال، برخي از صفات از ثبات بيشتري برخوردار بودند. بنابراين براي هر نظام توليد، بايد ضريب اقتصادي خاصي را برآورد کرد.
کليدواژگان: توليد شير,,پروتئين شير, طول عمر گله, گاو بومي, گيلان (استان).
| | |
| نقش صنايع روستايي در توزيع بهينه درآمد : مطالعه موردي بخش مركزي شهرستان مشهد
حميد شايان ، حكمت شاهي اردبيلي ص 191
چکيده مشاهده متن [PDF 177KB] | | فقر روستايي و توزيع نابرابر درآمدها يكي از معضلات جوامع روستايي است که بيشتر از نظام توزيع نادرست عوامل توليد ناشي مي شود. استقرار صنعت در روستا از طريق ايجاد اشتغال پايدار و درآمد، مي تواند موجب کاهش شکاف درآمدي شود. اين نوشتار از طريق مطالعه موردي در بخش مرکزي شهرستان مشهد، و مقايسه ميانگين درآمد شاغلان بخش صنعت با ساير بخش ها، نقش صنايع روستايي را در توزيع درآمد بررسي كرده است. مطالعات انجام شده روي 301 خانوار روستايي ساکن روستاهاي نمونه نشان مي دهد که بخش صنعت با ايجاد فرصت هاي شغلي، موجب توليد درآمد براي اقشار فرودست روستايي شده است. همچنين نتايج حاصل از آزمون t و ضرايب جيني درآمد شاغلان صنعتي و غيرصنعتي(36/0 و41/0) نشان از بهبود توزيع درآمد در ميان شاغلان واحدهاي صنعتي دارد. آزمون ويلکاکسون نيز ثابت کرده است که ميزان رضايت از درآمد در بين شاغلان واحدهاي صنعتي در حال حاضــرنسبت به گذشته افزايش يافته است. مقايسه ميزان رضايت از درآمد شاغلان واحدهاي صنعتي وغير صنعتي تفاوت معناداري را نشان مي دهد.
کليدواژگان: صنايع روستايي, نابرابري,جوامع روستايي,مطالعه موردي,مشهد(شهرستان
| | |
تعداد صفحات: 228 صفحه
قيمت: 12000 ريال
تاريخ انتشار: 15/12/86
تلفن: 42916452 (021)
تاريخ درج در سايت: 22/12/86
شمار بازديدکنندگان اين شماره: 3448
|
|
|
|
|
فهرست نشريات
)
