magiran.com: فصلنامه زبان و زبان شناسي، شماره 4

شماره جديد اين نشريه

راهنمای موضوعی نشريات

اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:
1 مصوب علوم انساني


	تبليغات

http://www.magiran.com/zabanshnasi



فصلنامه زبان و زبان شناسي دوفصلنامه داراي رتبه علمی - پژوهشی (علوم انساني) سال دوم ، شماره 4، پاييز و زمستان 1385

	تجزيه و تحليل ساخت کلان حماسه رستم و اسفنديارِ شاهنامه فردوسي محمدرضا پهلوان نژاد ، رضا ايزدی ص 1 چکيده
	در اين پژوهش به بررسيِ ساخت کلان يا چارچوب فكريِ حماسۀ رستم و اسفنديارِ شاهنامۀ فردوسي بر اساس الگوي لباو و والتسکي (1967) پرداخته شده است. روايت رستم و اسفنديار شامل ده روايت کوچک تر است که هر کدام از آنها بيان کنندۀ ضرورت وجود ديگري است. اين روايت بر زير بخش هاي عمدۀ الگوي فوق که شامل مقدمه، روند و پايان بندي است، انطباق داده شده. در اين داستان مقدمه از تعداد چهار روايت، روند از يک روايت که در داخل آن چهار روايت ديگر درونه سازي شده اند و پايان بندي از دو روايت که هردوي آنها در واقع براي روايت هاي به پادشاهي رسيدن بهمن و خونخواهيِ او از خاندان رستم فضاسازي مي کنند و باعث يکپارچگيِ داستان هاي متواليِ شاهنامه مي شوند، تشکيل شده است. اين گونه طرح بندي، از کليت الگو پيروي مي کند؛ ولي در موارد جزئي تر داراي تفاوت هايي است که عبارتنداز: الف: دارا بودن چکيده. ب: نحوه و محل ارزيابي. ج: عدم تطابق درس اخلاقيِ داستان با مشخصه هاي درس اخلاقيِ الگو. در نهايت، کليۀ بندهاي موجود در داستان در خدمت دو نقش اصليِ "ارجاعي" و "ارزيابي" هستند که لباو و والتسکي معرفي کرده اند.

	ظرفيت در ساخت هاي اسنادي در زبان فارسي فريده حق بين ص 2 چکيده
	ساخت هاي اسنادي در زبان فارسي در زمره ساخت هاي سه جزئي قرار دارد ليکن در اين مقاله با استناد به شش دليل، ساخت هاي اسنادي تک موضوعي قلمداد خواهند شد، ضمن اينکه استدلال مي شود که مسند در اين نوع جملات به عنوان محمول، ايفاگر نقش است.

	محدوديت هاي صرفي و نحوي در زايايي فرايند اشتقاق در زبان فارسي آزيتا عباسي ص 3 چکيده
	ميان زايايي ساختواژي و تعداد محدوديت هاي حاكم بر عملكرد زاياي فرايندهاي ساختواژي رابطه معكوس وجود دارد؛ به اين ترتيب كه با افزايش تعداد اين محدوديت ها، زايايي ساختواژي كاهش مي يابد. گروهي از محدوديت هاي زايايي ساختواژي، ساختاري هستند كه از آن جمله مي توان به محدوديت هاي صرفي و نحوي اشاره كرد. محدوديت هاي صرفي شامل طبقه صرفي پايه، ساخت صرفي پايه و وند موجود در آخرين لايه پايه و محدوديت هاي نحوي شامل محدوديت هاي چهارچوب زيرمقوله اي و ساخت موضوعي هستند.

	نگاهي به ساخت مجهول در زبان فارسي با تکيه بر ديدگاه شناختي ارسلان گلفام ، رويا صديق ضيابری ، آزيتا جعفری ص 4 چکيده
	چکيده در زبان شناسي امروز سه ديدگاهِ بارز وجود دارد كه هر يك از زاويه اي خاص به مقوله زبان و پديده هاي مرتبط با آن مي نگرند. اين سه نگرش عبارتند از: زبان شناسي صورت گرا، زبان شناسي نقش گرا و زبان شناسي شناختي. زبان شناسي صورت گرا، زبان را همچون نظامي ساختْ بنيان و رياضي گونه مي پندارد؛ زبان شناسي نقش گرا زبان را نظامي براي ارتباط و زبان شناسي شناختي آن را نظامي شناختي مي داند. بنيان گذاران اين سه نگرش به ترتيب عبارتند از چامسكي (1957) و گيون (1979) و لانگاكر (1976). در مقاله حاضر، نگارندگان در صدد هستند تا با معرفيِ مباني نظري رويكرد شناختي و معرفي مفاهيم اساسي اين رويكرد در تحليل ساخت مجهول و مقايسه آن با مباني نظري رويكرد زايشي (صورتگرا) در اين مورد، تصوير واقعي تري از ديدگاه شناختي عرضه کنند و از اين طريق به بررسي ساخت مجهول در زبان فارسي با تكيه بر ديدگاه شناختي بپردازند.

	توصيف دستگاه واجي گويش دلواري عاليه كردزعفرانلوكامبوزيا ، شيرين ممسني ص 5 چکيده
	دستگاه واجي گويش دلواري داراي 23 هم خوان و 9 واكه (6 ساده و 3 مركب) و آرايش واجي CV(C)(C) است. اين گويش فاقد انسدادي ملازي واك دار /G/ است و اين هم خوان به صورت /k/ ، /γ/ و /x/ در واژه هاي اين گويش ظاهر مي شود. در ميان فرايندهاي مهم واجي، مي توان اين فرايندها را نام برد: الف ـ تضعيف: /b ، v ، f/ ← [w] ؛ /δ/ ←/d/ ؛ و /h/ ← /x/؛ ب ـ تقويت (بر روي واژه هايي از ريشه زبان پهلوي): /b/ ← /w/ ؛ /p/ ← /f/ كه در آغاز هجا رخ مي دهد؛ ج. ـ درج /t/ پس از /š/ پاياني؛ د ـ تبديل /r/ و /L/ ؛ هـ ـ حذف /h/ و /n/ پاياني؛ و ـ دگرگوني واكه اي /u/ ← /i/ ، /u/ ← /ā/ ، /e/ ←/a/ ، /e/ ، /ā/ ← /a/ ؛ ز ـ تغيير هجاهاي /āb/ ، /ab/ و /af/ به /ow/ در نتيجه دو فرايند تضعيف و هم گوني؛ ح ـ تغيير ساختار هجاهاي اسم هاي مصغر و حذف برخي واج ها

	فرايند انضمام اسم: رويكرد نحوي يا صرفي بر مبناي نمونه اي از داده هاي زبان فارسي فائزه ارکان ص 6 چکيده
	فرايند انضمام اسم، يكي از زاياترين شيوه هاي واژه سازي در زبان ها، به ويژه در زبان فارسي است. اين فرايند بر مبناي انضمام (پيوند) يك هسته اسمي (عمدتاً موضوع دروني فعل) به هسته فعل واژگاني شكل مي گيرد و برون داد آن يك فعل انضمامي عمدتاً لازم (و بعضاً متعدي) است كه ساختار موضوعي اش در درون فعل مركب ارضا شده است. اين برون داد، خود مي تواند پايه اي براي اشتقاق هاي ديگر باشد. معمولاً فرايند انضمام اسم را با دو رويكرد نحوي و يا صرفي تبيين مي كنند. رويكرد نحوي، بر مبناي حركت نحوي هسته اسمي به سمت فعل و سپس پيوند اين دو با هم و تشكيل يك فعل مركبِ انضمامي است. رويكرد صرفي بر اين اساس است كه دو ستاك اسم و فعل از واژگان انتخاب مي شود كه تركيب آن ها با يكديگر، فعل مركب انضمامي را به دست مي دهد كه در حوزه واژگان و با استفاده از قاعده واژه سازيِ تركيب به وجود آمده است. در اين نوشتار، فرايند انضمام اسم با رويكرد صرفي توجيه پذيرتر است؛ به اين دليل كه ميزان زايايي و تعميم اين فرايند در واژه سازي بر طبق رويكرد صرفي افزايش مي يابد.

	بررسي کارکردهاي متني و ارتباطي تبليغات بازرگاني راديويي فرزان سجودی ، زهرا نامور ص 7 چکيده
	مقاله حاضر در مورد بررسي کارکرد نشانه هاي صوتي و ترفندهاي گفتماني در متون تبليغات بازرگاني راديويي است. هدف از اين تحقيقِ توصيفي اين بود که ببينيم براي انتقال معاني صريح و ضمني اين متون از چه فنون و امکانات شنيداري بهره برداري مي شود. نتايج حاصل از تجزيه و تحليل يازده نمونه تبليغ راديويي حاکي از آن است که در طراحيِ متونِ چند لايه ايِ تبليغات راديويي، لايه هاي مختلفي که خاص اين رسانه شنيداري است، يعني لايه هاي گفتار، موسيقي و صداهاي محيطي براي درک و نيز ترغيب شنونده به خريد کالاها يا استفاده از خدمات، به کار گرفته مي شوند و نيز ترفندهاي گفتماني و نقش ترغيبي زبان در اين ميان نقشي اساسي ايفا مي کنند.

	به سوي طراحي شبکه واژگانيِ صفاتِ زبان فارسي مصطفی عاصی ، علی رضاقلی فاميان ، داريوش آقاجانی ص 8 چکيده
	ظهور و گسترش ابزارهاي الکترونيکي مربوط به گردآوري، ذخيره سازي و پردازش داده هاي زباني و همچنين موفقيت چشم گير شبکه هاي واژگاني، نگارندگان را بر آن داشت که به طراحي شبکه واژگاني صفات زبان فارسي اقدام کنند. مقاله حاضر ضمن بيان تاريخچه و مباني کلي شبکه واژگاني، چگونگي شکل گيري شبکه حاضر را شرح مي دهد. از آنجا که قصد طراحي شبکه واژگاني صفات فارسي را داريم، به طبقه بندي معنايي مقوله صفت مي پردازيم. در اين طبقه بندي 15 طبقه اصلي و بيش از 70 طبقه فرعي شناسايي شده است. براي استخراج صفات و تعيين حوزه هاي معنايي و نيز هم معناها، متقابل ها و بسامد آن ها از سه فرهنگ واژگاني و يک دادگان زبان فارسي استفاده شده است. شبکه واژگاني، نوعي پايگاه داده هاست و از اين رو ضمن آشنايي مقدماتي با مفاهيم بنيادي و روش شناسي دادگان با فرآيند طراحي منطقي و فيزيکي شبکه واژگاني صفات فارسي آشنا مي شويم.

	گيلكي در ايرانيكا ايوب رسايي ص 9 چکيده
	اين مقاله واكاوي نوشتاري است درباره گيلكي كه در جلد دهم دانشنامه ايرانيكا زير مدخل «گيلان ـ زبان ها» آمده است. در اين مقاله سعي شده است ضمن بازخواني، نقد و بررسي آنچه در ايرانيكا آمده است، برخي از ويژگي هاي دستوري گيلكي ـ آن گونه كه شايسته است ـ توصيف شود. برآمد اين واكاوي نشان مي دهد كه توصيف عرضه شده از گيلكي در دانشنامه ايرانيكا آن گونه كه بايد از عهده تبيين برخي از ويژگي هاي دستوري گيلكي برنيامده است؛ اما توصيف ياد شده ـ با توجه به حجم اختصاص يافته به موضوع ـ ارزشمند و درخور توجه است.

	معرفي آواشناسي قانوني و برخي کاربردهاي آن اعظم استاجی ص 10 چکيده
	مقاله حاضر به معرفي آواشناسي قانوني و برخي کاربردهاي آن مي پردازد. منظور از آواشناسي قانوني، به كارگيري يافته هاي علم آواشناسي در حل مسائل حقوقي و قانوني است. در اين مقاله نشان داده مي شود چگونه آواشناسان مي توانند در تشخيص هويت سخنگويان، تشخيص زبان و لهجه و آوانگاري (تبديل گفتار به نوشتار) به مراجع اجراي قانون كمك كنند.

	جانداري و بي جاني در گويش هاي ايراني ايران کلباسی ص 11 چکيده
	زبانها ويژگي هاي مصاديق جهان بيرون را به نحو متفاوتي در خود منعکس مي کنند؛ براي مثال، مقوله شخص، شمار، زمان و نمود فعل يا حالت و جنس اسم در زبان هاي مختلف به صورت هاي متفاوت بيان مي شود. يکي ديگر از اين مقولات، ويژگي جانداري است که زبان ها توجه کمتري به بيان آن دارند. اين خصوصيت در تعدادي از گويش هاي ايراني وجود دارد که موضوع بحث اين مقاله است.

	نيروي شعر فرشته مؤمني ص 12 چکيده
	اين انديشه، که شايد بتوان پيچيدگي هاي ظاهري جهان هستي را به کمک چند قانون بنيادين درک کرد، موضوعي است كهنه با سابقه اي در حدود 2500 سال كه از يونانيان به يادگار مانده است. چنين به نظر مي رسد كه بتوان در نظام يکپارچه هستي، اصول و قواعد مشتركي پيدا كرد و آن گاه در تمام تشكيلات اين نظام، قانون فراگيري را حاكم بر اين قواعد يافت. من در اين مقاله خواسته ام به كمك قوانين اول و دوم نيوتن نيروي مولد شعر را همچون يك نيروي فيزيكي مطرح كنم. براي اين كار، نخست تعريفي كلي از شعر عرضه كرده ام و پس از آن به كمك روابط ميان اجزاي ساختاري زبان به خصوص رابطه متداعي از ديدگاه دو سوسور و هم چنين مفهوم قطب استعاري كه در تئوري ياكوبسن مطرح شده است، جابه جايي مدلول در جريان دلالت در واژه را بيان کرده ام. اين جابه جايي موجب نشان دار شدن واژه و پيدا شدن نقش جديد براي آن است كه به استعاره مي انجامد و به كمك نيرويي صورت مي گيرد كه در تشكيل شعر مي توان آن را نيروي شعر ناميد. نگارنده اين سطور به منبع اين نيرو نگاهي ندارد؛ اما در وجود اين نيرو بحث مي كند. شايد اين نيرو هماني باشد كه غربيان آن را جن شعر و عرب ها آن را"تابعه" يا "شياطين شعرا" مي دانند و به هر حال همه شاعران، ظهور وتبلور ناگهاني آن را به تجربه باور داشته و دارند.

تاريخ انتشار: 11/10/85
تلفن: 88212003 (021)

تاريخ درج در سايت: 5/3/87
شمار بازديدکنندگان اين شماره: 1506

چاپ فهرست

ارسال فهرست به ديگران

نظر بدهيد

معرفی سايت به ديگران

گزارش اشکال در اطلاعات

اشتراک نشريات ديگر

جستجوی مطالب

کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:

آرشيو اين مجله

همه مجلات عضو

مجلات علمی مصوب

متن روزنامه های عضو

جستجوی پيشرفته