فهرست مطالب

پژوهشنامه اقتصادی
پیاپی 28 (بهار 1387)

  • تاریخ انتشار: 1387/03/15
  • تعداد عناوین: 12
|
  • مهدی تقوی صفحه 13
  • مولود احمد*، احمد تشکینی، امیررضا سوری صفحه 15
    این مطالعه تابع مصرف بخش خصوصی را با هدف استخراج میل نهایی به مصرف بلندمدت و کوتاه مدت این بخش از درآمد قابل تصرف، تخمین می زند. در این مقاله از اطلاعات سالانه دوره زمانی 82-1338 و از روش خود توضیح برداری با وقفه های گسترده (ARDL) برای تخمین مدل استفاده شده است.
    نتایج نشان می دهد میل نهایی به مصرف بلندمدت و کوتاه مدت بخش خصوصی از درآمد قابل تصرف، به ترتیب برابر با 49/0 و 37/0 است؛ بدان معنا که یک واحد افزایش در درآمد قابل تصرف با فرض ثبات سایر شرایط منجر به افزایش هزینه های مصرفی بخش خصوصی به میزان 37/0 واحد در کوتاه مدت و 49/0 واحد در بلندمدت می شود. از سویی حجم نقدینگی واقعی به میزان 1/0 (به عنوان جانشینی برای ثروت حقیقی جامعه) دارای اثر مثبت و معناداری بر روی هزینه های مصرفی بخش خصوصی است.
    کلیدواژگان: ایران، اقتصاد، بخش خصوصی، مصرف، تولید، مالیات
  • پرویز محمدزاده* صفحه 41
    کسری بودجه به مفهوم «مازاد هزینه بر درآمد دولت»، نتیجه اعمال سیاستهای مالی است. اعمال این سیاستهای مالی می تواند آثار مهمی بر اقتصاد جامعه داشته باشد. پرسشی که در رابطه با افزایش بدهی دولت یا کسری بودجه می توان مطرح کرد این است که آیا کسری بودجه بر متغیرهای حقیقی اقتصادی آثار مهم و معنی داری دارد؟ پاسخ این سئوال در تحلیلهای بلندمدت و کوتاه مدت چیست؟ در این مقاله سعی شده است تا تاثیر کسری بودجه بر تقاضای پول مورد بررسی قرار گیرد. در این رابطه دیدگاه های مختلفی ارائه شده است که بطور کلی می توان آنها را در سه گروه دسته بندی کرد: 1.کینزی 2. نئوکلاسیکی 3. فرضیه برابری ریکاردو. نتیجه برآورد مدل اقتصاد سنجی برای داده های اقتصاد ایران از سال 1338 الی 1381 نشان می دهد که بین کسری بودجه و تقاضای پول یک رابطه تعادلی بلندمدت وجود دارد.
    کلیدواژگان: ایران، کسری بودجه، تقاضای پول، عرضه و تقاضا، پول، مفهوم پول، نظریه کینزینی، نظریه نئوکلاسیک، فرضیه برابری ریکاردو
  • حسن طایی* صفحه 73
    شکل گیری مشاغل دانش از موضوعات کلیدی برای فهم تحولات بازار کار کشور است. بدون شک کنشهای بازیگران در این بازار، از تغییرات بنیادین در نظام تولیدی کشور نشات گرفته است. در این مقاله ابتدا دگرگونی های نظام تولیدی که امروزه با عنوان «اقتصاددانایی» نامیده می شود به لحاظ نظری توضیح و سپس تحولات مشاغل دانش- که نقش اساسی در ظهور و عملکرد اقتصاد دانش بازی می کنند- تشریح می گردد.
    تغییر در ماهیت کار و بازار کار هم مصداق ظهور اقتصاد دانش و هم ناشی از ظهور آن است. در این دیدمان، کار و فعالیت انسانها به صورت گذشته جایگاهی ندارند و آنچه اهمیت دارد بازار دانش است. مهمترین آموزه و پیامی که از تحولات جوامع و اقتصادهای دانایی محور می توان گرفت دگردیسی در نظام های آموزشی در همه سطوح آن است.
    کلیدواژگان: اقتصاد دانش محور، اشتغال، فرصتهای شغلی، فناوری، مهارت
  • مریم خلیلی عراقی* صفحه 99
    در این مقاله یکی از مدل های برنامه ریزی چند معیار گروهی، در بودجه بندی سرمایه ای بکار گرفته شد. در این مدل شاخصهای کمی و کیفی در رتبه بندی پروژه های سرمایه ای لحاظ و با دیدگاه روش توافق گروهی با استفاده از امتیازدهی پروژه ها اولویت بندی شد. این روش نسبت به کاربرد تکنیک های سنتی بودجه بندی سرمایه ای، توسعه یافته تر است و شاخصهای مختلف را همزمان در تصمیم گیری در نظر می گیرد.
    کلیدواژگان: بودجه بندی سرمایه ای، مدیریت مالی، روش NGT، رتبه بندی پروژه ها، مدل تصمیم گیری
  • علی اصغر اسفندیاری*، سمیره مقدس حسین زاده، مجید دلاوری صفحه 119
    هدف از ایجاد و توسعه مناطق آزاد؛ افزایش و توسعه صادرات، ایجاد اشتغال، جذب سرمایه گذاری داخلی وخارجی و انتقال تکنولوژی، افزایش درآمدهای عمومی، افزایش توریسم، ارتقای جایگاه اقتصادی کشور و بهره مندی از اقتصاد رقابتی است. در این پژوهش عملکرد اقتصادی مناطق آزاد سه گانه کیش، قشم و چابهار در فاصله زمانی 83-1372 مورد ارزیابی قرار گرفت. بررسی ها نشان داد بخش عمده ای از هزینه ایجاد زیرساختها وتاسیسات زیربنایی به منطقه آزاد کیش اختصاص یافته و این منطقه درجذب درآمد ارزی ناشی از توریسم خارجی و جذب سرمایه گذاری داخلی و خارجی نسبت به سایر مناطق پیشرو بوده است. منطقه آزاد قشم در جذب 99% درآمد ارزی ناشی از صادرات کالا در مناطق آزاد ایران فعالیت عمده ای داشته است. عملکرد مناطق آزاد چابهار در زمینه عوامل مذکور به دلیل عدم وجود زیرساختها و محرومیت شدید منطقه بسیار ضعیف بوده و این منطقه نتوانسته است به هدف اصلی خود که ترانزیت کالا است، دست یابد. درمجموع مناطق آزاد سه گانه، برغم داشتن زمینه ها و توان بالقوه برای توسعه و پیشرفت به دلیل ضعف امکانات و تاسیسات زیربنایی، عدم منابع تامین درآمدها، عدم ثبات سیاسی، عدم جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی، عدم جایگاه تعریف شده در برنامه های کلان و راهبردهای توسعه اقتصادی کشور، نتوانسته اند عملکرد موفقی ارائه نمایند.
    در بخش اقتصاد سنجی مقاله با استفاده از داده های ترکیبی (panel data) سه منطقه آزاد کیش، قشم و چابهار در فاصله زمانی 83-1372، عوامل موثر بر توسعه صادرات وکسب درآمد ارزی مناطق آزاد ایران تعیین گردید. نتایج آزمون حداقل مربعات وزنی حاکی از آن است که افزایش در متغیرهای هزینه های جاری و عمرانی با سه وقفه تاخیری، سرمایه گذاری داخلی و خارجی و درآمدهای عمومی تاثیر مثبت ومعنی داری بر توسعه صادرات و درآمد ارزی این سه منطقه داشته و به جذب درآمد ارزی این مناطق کمک شایانی نموده است.
    کلیدواژگان: ایران، بررسی عملکرد، مناطق آزاد تجاری، توسعه اقتصادی، توسعه صادرات، سرمایه گذاری خارجی
  • جمشید پژویان*، نعمت فلیحی صفحه 147
    ارزشگذاری اقتصادی منابع زیست محیطی، باتوجه به آلودگی و تخریب این منابع، ضرورت محاسبه خسارات مربوطه، تهیه حسابهای ملی سبز و وضع مالیات و عوارض مناسب برای کنترل و جلوگیری از تخریب منابع زیست محیطی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف از این مقاله تعیین ارزش خدمات تفریحی تالاب انزلی می باشد، که برای این منظور از الگوی هزینه مسافرت در چارچوب تابع تولید خانوار استفاده می گردد. در این مورد، دو نوع متفاوت روش شناسی، برای تعیین ارزش خدمات تفریحی وجود دارد: روش اول مبتنی بر تابع تقاضای مسافرت و محاسبه تمایل به پرداخت هر مسافر بوده و روش دوم براساس تخمین توابع تولید تفریح و هزینه نهایی و محاسبه قیمت سایه ای تفریح است. در این مطالعه، از روش دوم استفاده می شود که مبتنی بر روش شناسی پژویان (1978) می باشد؛ در این روش از تابع تولید خانوار گری بیکر استفاده می شود. نتایج نشان می دهد که زمان، مسافت و هزینه های مسافرت بر تولید تفریح موثر هستند و هزینه نهایی تفریح، با فرض وجود شرایط رقابتی، معادل 000/100/1 ریال در روز است که قیمت سایه ای تفریح می باشد. همچنین تقاضای تفریح، رابطه منفی با قیمت سایه ای تفریح و رابطه مثبت با درآمد دارد که مطابق انتظارات تئوریکی است. همچنین میزان تمایل به پرداخت (WTP) هر مسافر با درآمد، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات و میزان علاقه اش رابطه مثبت و معنی دار دارد؛ ولی با سطح کیفیت تالاب ارتباط معنی داری ندارد.
    کلیدواژگان: اقتصاد، ارزشگذاری، هزینه سفر، تالاب، تابع تولید خانوار، هزینه خانوار، تابع تولید تفریح، تقاضای سفر، مدل اقتصادسنجی
  • حمید ابریشمی*، محسن مهرآرا، مریم آجورلو صفحه 173
    پژوهش حاضر به بررسی کارایی هزینه ای نظام بانکی با مطالعه موردی بانک ملت طی سالهای 82-1370پرداخته است. برای این بررسی با استفاده از تکنیک پارامتریک اقتصادسنجی و تابع هزینه مرزی تصادفی ترانسلوگ به تخمین میزان کارایی هزینه ای پرداخته شده است. حسن استفاده از روش مذکور این است که عدم کارایی به دو اخلال مجزا از هم، شامل عدم کارایی هزینه ای و عوامل تصادفی، تقسیم می شود. پس از تخمین تابع هزینه و ظاهر شدن جزء ناکارایی مشخص شد که ده درصد از واریانس جملات خطای مدل به دلیل وجود جزء ناکارایی است. از سوی دیگر محاسبات مربوط به کارایی هزینه ای نشان می دهد که نسبت هزینه کل انجام شده به حداقل هزینه کل بانک به طور متوسط 07/1 است؛ لذا بانک ملت طی دوره فوق، تنها با هفت درصد ناکارایی هزینه ای مواجه بوده است.
    کلیدواژگان: نظام بانکی، کارایی، تابع ترانسلوگ، کارایی هزینه ای، بانک ملت، مدل اقتصادسنجی
  • پرویز داوودی*، خدیجه کابلی صفحه 199
    از جمله عوامل موثر در تعیین استراتژی های مناسب برونگرا برای هر کشوری، داشتن مزیت نسبی در تولید و صادرات کالا یا به عبارت دیگر مزیت نسبی از بعد عملکردی می باشد. در این راستا، معیارهای زیادی توسط اقتصاددانان، جهت اندازه گیری مزیتهای نسبی آشکار شده کشورها ارائه شده است. یکی از این معیارها که عمدتا بر مزیت نسبی صادراتی تاکید دارد، مزیت نسبی آشکار شده بالاسا است. در این مقاله تلاش شده تا ضمن ارائه مبانی نظری این معیارها، مزیت نسبی کشور در محصولات صنایع خودرو و قطعات آن، مورد بررسی قرار گیرد. نتایج این تحقیق نشان می دهد که ایران در صادرات محصولات صنعت خودرو و قطعات آن از مزیت نسبی صادراتی بسیار پایینی برخوردار می باشد.
    کلیدواژگان: ایران، مزیت نسبی آشکار، صنعت خودرو، شاخص بالاسا، مزیت نسبی صادراتی، تجارت خارجی
  • بهنام شهریار*، سید محمد مهدی احمدی صفحه 223
    هدف اصلی از این نوشتار ارائه روشی نوین برای برآورد میزان و سهم نگهداری بهینه اتکایی در ارتباط با کفایت سرمایه و خسارات بالقوه یک شرکت بیمه است. اگر چه روش های متعددی برای محاسبه این میزان و سهم نگهداری بهینه وجود دارد، لیکن در این نوشتار با استفاده از روش حداقل سازی ارزش در معرض ریسک رشته بیمه آتش سوزی (این رشته بیمه بیش از همه به قراردادهای بیمه نیاز دارد) و شیوه شبیه سازی مونت کارلو (که یکی از روش های تخمین ارزش در معرض ریسک است)، به محاسبه میزان و سهم نگهداری بهینه اتکایی شرکت بیمه ملت در سال 1384، در قراردادهای مختلف اتکایی، اقدام نموده ایم و در نهایت بدین نتیجه رسیده ایم که برای ارزش سرمایه مورد تعهد بیمه نامه ها، میزان و سهم نگهداری بهینه، بایستی در حدود 58 درصد در قراردادهای مشارکت، 845، 35 میلیون ریال در قراردادهای مازاد خسارت و 937، 18 میلیون ریال در قراردادهای مازاد سرمایه باشد.
    کلیدواژگان: ارزش در معرض ریسک، شبیه سازی مونت کارلو، مدل اقتصادسنجی، انتقال ریسک، روش های اندازه گیری VAR
  • محمد آبیلی صفحه 245
  • صفحه 249
|
  • Moloud Ahmad*, Ahmad Tashkini, Amir Reza Soori Page 15
    This survey tries to estimate the consumption function in iran’s economy with the purpose of deriving the long-run and short-run marginal propensities to consumption. In this study, the annual frequency of data in the range of 1991- 2003 is used, and the ARDL method is employed to run the model. The results indicate that long-run and short-run marginal propensities to consumption from disposable income, are 0.49 and 0.39. It means that one percent increase in disposable income leads to 0.49 and 0.39 percent increase in consumption(in the long-run and short-run, respectively). Also liquidity has a positive significant effect on private sector consumption.
  • Parviz Mohammadzadeh* Page 41
    Budget deficit is the result of financial polices in economics. Using of these polices has significant and important effect on economy. The most important question about increasing of government debt or budget deficit is whether it is able to change the real variable in economy or not. We can find answer to this question by analyzing the outcome of budget deficit in short-run and long- run. In order to answer the question, relationship between budget deficit and money demand has been surveyed in this paper. In this paper, we survey the effect of budget deficit on money demand. There are three main theories: 1) Keynesian theory 2) Neoclassical theory and 3) Ricardian equivalence theory. The result based on econometrics models by using Iran economy data indicated that there is a long-run dynamics relationship between budget deficit and money demand.
  • Hassan Taiee* Page 73
    Creating knowledge jobs is a key issue in understanding labor market evolution in any knowledge economy. Obviously, function and action of agents in labor market is derived from fundamental change in the production system. In this paper, we explain some changes in today’s business era under knowledge economy, and then explain the role of knowledge job change in nature of labor market as a cause of knowledge economy and simultaneously an outcome of it. The most important finding from reviews of economic achievement in some countries, is a change in national system of education as a basic need for a paradigm shift to knowledge society.
  • Maryam Khalili Araghi Page 99
    In this article, we propose a model that incorporates the preference of multiple decision makers in to a decision making process using multiple criteria and cardinal method in the capital budgeting context. In this model, all characteristics represent a significant improvement compared with traditional capital budgeting techniques.
  • Ali Asghar Esfandiari*, Samireh Moghadas Hosseynzadeh, Majid Delavari Page 119
    In our country, forming Free zones and felling them develop are considered as a very effective element in opportunites and developing of exports, promoting employment, getting the domestic and foreign investments, increasing the general income and tourism, improving the economic stand of the country and also complying with a competitive economy. Considering the economic operations of three free zones (Kish, Qeshm, Chabahar) during 1994 to 2005 shows that a major part of revenues goes from exporting goods from Qeshm and revenues from tourism in Kish. Major parts of the constructions and fundamental facilities have been expensed in Kish and this region is very important in getting the domestic and foreign investment considering to the other parts of the country. The operations of Chabahar zone in the case of above mentioned elements has been done weakly because of lacking the constructions and fundamental facilities and also deprivation of the region, so this zone could not access to the main goal which is transit of goods. As a whole, the roles of the above mentioned elements in Iran’s economy are very inconsiderable and it shows that these zones have been operated weakly during these years. In econometric chapter is determining the effective factors on export expansion and cultivation revenue in foreign exchange. However these factors are acquired with use of panel data of three zones Kish, Qeshm and Chabahar during 1994 to 2005. The issue of this test, illustrates that increasing in variable of current cost and civil cost with three historical delay foreign and domestic investment and revenues has a significant positive effect on export expansion and cultivation revenue in foreign exchange of three free zones. This issue is most helpful to cultivate of revenue in foreign exchange of this places.
  • Jamshid Pajooyan*, Nemat Falihi Page 147
    The determination of economic value of environment resources has become significantly important in the light of increasing pollution and environmental deterioration that is getting momentum. On this ground, the necessity of gauging the cost of pollution, preparing the so called "green national accounts", introducing new taxes and levies to contain and prevent further destruction of the environment, has received especial attentions.The very objective of this paper is to determine the recreation value of Anzali Wetland for which the travel cost approach based on household production function has been employed. Generally two approaches are employed in regard to wetland recreation valuation. One is based on demand for travel which takes into account the willingness of individuals to pay for travel expenses. And the second one is based on recreation production function and marginal cost of each travel, taking into account the shadow price of recreation. The present paper has utilized the second approach for the valuation of wetland recreation services introduced by Doctor Pajooyan.J (1987). This approach has benefited from Gary Beaker household production function. The result of this study indicates that distance and travel expenses have significant effects on the provision of recreation services. Under competitive condition, marginal cost of recreation is estimated to amount to Rls, 1100000 per day which is take to be the shadow price of recreation. The result also indicates that the recreation demand has a negative relation with the shadow price of recreation and the relation is positive with respect to income of the consumers and this is in line with the theoretical foundation. Moreover, traveler's willingness to pay has a positive relation with income, marital status, level of education, and travel interest, but with respect to quality of wetland, this relation is negative.
  • Hamid Abrishami*, Mohssen Mehrara, Maryam Ajorloo Page 173
    Banks have important roles in economy, such as mobilization of funds, intermediation, and utilization of fund and financial management. Even in developed economies, banks are on the center of financial and economic movements and they are the basis of monetary policies. In this research, we have investigated the cost-efficiency of banking systems (the case study of the Bank Mellat in the period 1991-2003). We have also estimated the cost-efficiency by using the parametric technique (econometrics) and Translog Stochastic Frontier Cost Function. The advantage of this method is that it divides inefficiency into two independent residuals including costinefficiency and stochastic factors. After estimating of the cost function and finding the inefficiency factor, we realize that 10 percent of variance of model's errors is attributed to inefficiency factors. On the other hand, our research show that the total cost to minimum cost ration of the Bank Mellat is 1.07. It means that during this period, the Bank Mellat had only 7 percent inefficiency and the trend of inefficiency was stable during the whole period.
  • Parviz Davoodi*, Khadijeh Kaboli Page 199
    One of the effective elements in finding the appropriate outward oriented strategies for each country is having the comparative advantage in the production and export of goods. In this regard, numerous indices have been raised by economists, to measure comparative advantages of different countries. Balasa’s revealed comparative advantage index is one of them, which emphasizes on the export comparative advantages. This paper not only attempts to present theoretical foundations of these indices, but also to measure the revealed comparative advantages of Iran’s automobile industry. The results of this study indicate that Iran does not have export comparative advantage in automotive industry.
  • Behnam Shahriar*, Seyyed Mohammad Mahdi Ahmadi Page 223
    The principal goal of this paper is presenting a new method for estimation of optimal reinsurance retention related to Capital Adequacy and potential losses of an insurance company. Whereas, there are several methods for calculating this, but in this paper, we have calculated this optimal retention by using of value at risk minimizing and Monte Carlo simulation (that is one of the VAR estimation methods). This is calculated for Mellat Insurance Company in 1384. According to our findings, for sum insured of this company's policies, approximately, the optimal reinsurance retention have been equal to 58%, 35,845 million Rails and 18,937 million Rails in quota share, excess of loss and surplus contracts, respectively.