|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران84/11/25: شور شعر و سماع
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6998
پنج شنبه 25 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3393 25/11/84 > صفحه 11 (مهرگان) > متن
 
      


شور شعر و سماع
درباره سيدامير محمود انوار

نويسنده: محمد مفتاحي

سيدامير محمود انوار، پژوهشگر و استاد دانشگاه در زمينه ادب و عرفان متولد ۱۳۲۴ تهران
    - كارشناسي زبان و ادبيات عربي و ادبيات فارسي از دانشگاه تهران با مدال درجه يك فرهنگ در سال ۱۳۴۵.
    - اخذ مدرك كارشناسي ارشد در رشته زبان و ادبيات عربي با مدال درجه يك فرهنگ از دانشكده الهيات و معارف اسلامي در سال ۱۳۴۷.
    - اخذ مدرك دكترا در رشته علوم قرآني با درجه ممتاز از دانشكده الهيات و معارف اسلامي.
    - تدريس در دانشگاه تهران از سال ۱۳۴۸ تاكنون.
    - چاپ بيش از پنجاه مقاله علمي در نشريات معتبر داخلي و خارجي
    - ارائه مقاله هاي علمي در سمينارها و كنفرانس هاي مهم داخلي و خارجي.
    - رياست اداره انتشارات و سردبيري مجله دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران از سال ۱۳۵۲ به مدت ۳۰ سال.
    - دريافت لوح تقدير از دانشگاه تهران به خاطر ممتاز شدن مجله علمي پژوهشي دانشكده ادبيات.
    آثار چاپ شده:
    سعدي و متنبي، ايوان مداين از ديدگاه بحتري و خاقاني و شرح قصيده سينيه بحتري، منتخب اشعار حكيم ابوالمعارف زاهد و مقدمه اي تحليلي بر آن، مقدمه اي تجليلي بر كاروان عشق اثر طغرا يغمايي، تصحيح و نقد و بررسي و تعريب ديوان ابوالفتح بستي شاعر ذوالسانين ايران و دوره غزنوي و شرح منظوم و منثور آن، مقدمه اي تحليلي و عرفاني برگزيده ديوان استاد محيي الدين الهي قمشه اي و ...

    
    

    اشتراك بسياري از واژه ها در دو زبان فارسي و عربي، اشتراك دين وكتاب آسماني وبسياري دليل ديگر سبب شده است كه علم و فرهنگ اين دو قوم چنان در هم تنيده باشد كه براي فهم كامل يكي مطالعه ديگري اجتناب ناپذير شود. به ويژه در زبان فارسي به دليل وجود تفسيرها، تلميحات و برداشت هايي از كتاب آسماني قرآن بدون دانستن زبان عربي و آشنايي با بزرگان ادب و فرهنگ آن قوم نمي توان دوره هاي مختلف فرهنگي را بررسي كرد. شباهت هاي بي شمار موجود در آرا و انديشه هاي شاعران و نويسندگان ايراني و عرب هم نشان دهنده تأثيرپذيري اين دو فرهنگ از يكديگر است آن جا هم كه بحث از تفسير قرآن و تشريح احاديث و ... در ميان باشد مراجعه به آثار به جا مانده در هر دو زبان براي يك پژوهش علمي، حتمي و قطعي است. داوري درباره ميزان تأثيرپذيري هر كدام از فرهنگ ها و زبان ها از يكديگر علاوه بر مطالعه آثار هر دو زبان، بررسي علمي و دقيق آنها و خواندن آثار پژوهشگران ديگر به علاقه و تيزبيني ويژه اي نياز دارد. هر چند كه تجربه و تسلط بر هر دو زبان و به ويژه قرآن امري ضروري به نظر مي رسد اما نگاه منتقدانه، علاقه و استعداد مهمترين عوامل توفيق يك منتقد به شمار مي آيند و دكتر امير محمود انوار، پژوهشگر و استاد برجسته دانشگاه با داشتن تمام اين ويژگي ها تحقيقات موفقي را در عرفان و ادب پارسي انجام داده است. او كه فرزند دانشمند ارجمند، سيدعبدالله انوار است گام هايي بلند و استوار در جهت بررسي منابع مهم ادبي و عرفاني اين سرزرمين برداشته است.
    دكتر سيدامير محمود انوار، به سال ۱۳۲۴ در تهران به دنيا آمد. در تحصيل علم دو شيوه حوزوي و دانشگاهي را تجربه كرده است به طوري كه از كودكي و حدود ده سالگي نزد پدرش، سيدعبدالله انوار، تحصيل علم را آغاز كرد و به مدت سي و پنج سال در خدمت اين استاد ارجمند ادبيات عربي، ادبيات فارسي و كتب علوم صرف، نحو و بلاغت به ويژه كتاب هاي سيوطي، مغني و مطول و منطق و اصول فقه و حكمت را آموخت. پانزده ساله بود كه در محضر استاد عبدالحميد بديع الزماني در مؤسسه دانشكده ادبيات دانشگاه تهران حضور يافت. سپس سيزده سال پيوسته در منزل و دانشگاه نزد وي متون گوناگون لغوي، نظم و نثر و صرف و نحو عربي را فراگرفت. در تمام مدت تحصيل دانشجوي ممتاز وي بود تا اينكه در بيست و پنج سالگي از رساله دكتراي خود با راهنمايي استاد بديع الزماني و با نمره بسيار عالي دفاع كرد.
    ضمن اينكه از بيست و يك سالگي در محضر درس حكمت و عرفان حكيم الهي قمشه اي حاضر شد و حدود ده سال متون فلسفه چون منظومه حاج ملاهادي سبزواري و متون عرفاني چون شرح نابلسي و بوريني بر ديوان ابن فارض مصري و تفاسير عرفاني چون تفسير محيي الدين و غيره را به همراه علوم ديگر چون عروض وبيان فرا گرفت. چند سالي هم نزد علماي ديگر حوزه چون آيت الله فقيهي و علامه گيلاني، سيوطي و مطول را آموخت. غير از دوره منطق «اساس الاقتباس خواجه طوسي» و حكمت مشاء آثار بوعلي و تحصيل بهمنيار به مطالعه و تدريس متون عرفاني و تفسيري چون «مصباح الهدايه » كاشاني و «كشف الاسرار» ميبدي، «عرائس البيان» روزبهان بقلي فسوي و كتب خواجه عبدالله انصاري و ... پرداخت. از سال ۱۳۴۶ تاكنون به تدريس متون عرفاني فارسي، عربي، نظم ونثر، متون بلاغي، صرف و نحو و لغت پرداخته است. وي در همين حين مسؤوليت هاي اجرايي مهمي هم برعهده داشته و به سبب آنها خدمات علمي ارزنده اي را به جامعه علمي و دانشگاهي كشور عرضه كرده است. از مسؤوليت هاي مهم او مي توان به رياست انتشارات و سردبيري مجله بين المللي دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران از سال ۱۳۵۲ به مدت سي سال، معاونت پژوهشي دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران به مدت پنج سال، رياست كتابخانه دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران به مدت دو سال و ... اشاره كرد و اما از مهمترين تأليفات اميرمحمود انوار كتاب ارزشمند «ايوان مداين از ديدگاه بحتري و خاقاني و شرح قصيده سينيه بحتري» است. اين كتاب يكي از كامل ترين كتب درباره مقايسه خاقاني و بحتري است. روش كار مؤلف بسيار علمي و جذاب است. براي نمونه در شرح قصيده سينيه بحتري علاوه بر مشخص كردن وزن و تقطيع هر بيت و توضيح راجع به بحر خفيف، نمايان كردن قافيه و حروف آن، شرح لغات قصيده (كه خود يك دوره كامل صرف و نحو است) ترجمه منثور و منظوم ابيات را هم براي درك بهتر مخاطب آورده است. ديگر آنكه ابياتي از شاعران عرب و ايراني براي موضوعات مورد بحث آورده كه بسيار مفيد است و بر جنبه هاي علمي كتاب مي افزايد.
    سيدامير محمود انوار در نهايت تسلط به زبان هاي فارسي و عربي پس از تحليل هر دو قصيده در مقايسه آنها مي نويسد: «اگر قصيده سينيه را با قصيده ايوان مداين خاقاني مقايسه كنيم درمي يابيم كه بحتري براي آسودن از رنج ها به ايوان مداين روي آورد و ساختمان شگفت آور آن، او را بر آن داشت تا در وصف آن بنا و سازندگانش قصيده سرايد. بحتري قصيده خود را تنها براي بيان زيبايي كاخ ساسانيان و عظمت و قدرت سازندگان آن و نعمتي كه از سوي آنان به عرب رفته است سروده. در صورتي كه خاقاني در سرودن قصيده خود به پند و اندرز نظر داشته و اين موضوع خود از مطلع قصيده او نمايان است... بحتري روزگار را مسؤول خرابي كاخ مي داند حال آنكه خاقاني خرابي را به فرمان و خواست پروردگار مي داند» و در نهايت نتيجه منطقي علمي دكتر انوار چنين است: «بحتري صادق الوصف تر از خاقاني است و در اشعار خود كمتر از خاقاني به غلو شاعرانه مي پردازد و شعرش روان تر است اما شعر خاقاني حكيمانه تر است و مي توان گفت بحتري شاعرانه شعر سروده و خاقاني حكيمانه ...»
    
    

    انوار در كتاب ديگر خود «سعدي و متنبي و داوري ميان دو شاعر پارسي و تازي» بار ديگر دامنه تحقيقات و اطلاعات خود را در مقايسه اين دو شاعر مهم نشان مي دهد. او براي بررسي اين دو شاعر ملاك مهمي دارد به طوري كه مي نويسد: «هر شاعر را بايد از دو جنبه بررسي كرد نخست از اين رو كه از معلومات و افكار و ذوق گذشتگان استفاده كرده است و او از آنهاست، ديگر از نظر خود او و شخصيت ذاتي اش در ادب كه در اينجا ديگر خود و خويشتن اوست. مثلاً حافظ از يك نظر سعدي، مولوي و شاعران پيشين است و از نظر ديگر داراي وجه تمايزي كه با آن حافظ گشته است» و سپس در پاسخ به آنها كه معتقدند سعدي انديشه هايش را از متنبي گرفته و خود انديشه مهمي نداشته است مي گويد: «آمدن مضامين در اشعار سعدي كه شاعران پارسي و تازي قبل از او در آثار خود آورده اند، زياني بدو نمي رساند و از ارزش شعر او نمي كاهد و در حقيقت سعدي تنها به خاطر اين مضامين سعدي نشده است.» دكتر انوار مضامين شعر عرب به ويژه متنبي را در شعر سعدي پنج مورد مي داند: «۱- مواردي كه سعدي به مقابله و طبع آزمايي رفته و خواسته مفهوم بيت عربي را شيواتر كند ۲- در بسياري موارد شعر مادي و ادبي عرب را به شعر فارسي و الهي بدل كرده است ۳- در بعضي موارد شعر عربي معناي كفرآميز دارد اما در شعر سعدي شكر وبيان جبروت و قدرت خداوند است ۴- بعضي از معاني جنبه توارد و تبادر دارد و بر ذهن بسياري از شاعران مي گذرد ۵- بعضي از مضامين ديني، اخلاقي و انساني است و به زمان، ملت يا شاعر خاصي اختصاص ندارد.» و با آوردن نمونه هايي متعدد نتايج ارزنده محكمي مي گيرد: «۱- اگر متنبي شاعر عرب است، سعدي شاعر اسلام است. ۲- اگر متنبي شاعر عراق و شام است، سعدي شاعر جهان است. ۳- اگر متنبي شاعر خودخواهي، خونريزي و جاه طلبي است، سعدي شاعر انسانيت، مردمي و جوانمردي است. ۴- متنبي مدح اميران كند تا به مال و منالي رسد و سعدي مدح اميران كند تا ايشان را از ظلمي بازگرداند يا به عدل و دادي راه نمايد. ۵ - اگر متنبي بعد از سعدي مي بود بي شك چنان استفاده اي از سعدي مي كرد كه هزاران بيت در حكمت بر ابياتش افزوده مي گشت و هزاران بيت از خودخواهي و مردم كشي ها و اغراق ها و تملق ها از ديوانش گم و كم مي گشت و از ساحت ادب مادي و جاهلي به معراج عرفاني و خداپرستي و حق دوستي بال مي گشود.»
    سيد امير محمود انوار غير از تحقيق و تدريس شعر هم مي گويد و جانمايه اشعار او حكمت عرفاني و معنوي ايراني است.
    هر صبحدم كه ديده خود باز مي كنم
    فصلي دگر ز حسن تو آغاز مي كنم
    آن بلبلم كه نغمه به عالم درافكنم
    تا بر فراز سرو تو پرواز مي كنم
    ديوان اشعار او هم كه در برگيرنده قصايد و غزليات پرشور عرفاني انوار است، قرار است بزودي چاپ شود.
    همين احساس شاعرانه سبب شده است كه در تدوين و تصحيح ديوان شاعران بكوشد. او تاكنون چهار مورد از اين آثار را به چاپ رسانده كه عبارتند از: تصحيح و نقد و بررسي و تعريب ديوان ابوالفتح بستي شاعر ذوالسانين ايران و دوره غزنوي و شرح منظوم و منثور آن، منتخب اشعار حكيم ابوالمعارف زاهد و مقدمه اي تحليلي بر آن، مقدمه اي تحليلي بر كاروان عشق اثر طغرا يغمايي و مقدمه اي تحليلي و عرفاني برگزيده ديوان استاد محيي الدين الهي قمشه اي. علاوه بر اينها شرح منثور و منظوم ادبي و عرفاني به فارسي، عربي و انگليسي بر جزء ۲۹ و ۳۰ قرآن به نام تفسير انوارين، شرح منثور و منظوم بر كلمات قصار حضرت علي به فارسي، عربي و انگليسي، شرح ادبي و عرفاني به فارسي، عربي و انگليسي بر خلاصه مثنوي و معنوي، شرح منظوم بر خطبه حضرت زينب و حضرت سجاد و ... حاصل همين شور و وجد عارفانه و شاعرانه اوست.
    دكتر انوار هم اينك در آستانه شصت سالگي قرار دارد با دنيايي از علم و تجربه. او هنگام تدريس پر از شور و انرژي سازنده است. كلاس هاي درس ادب و عرفان او علاوه بر جنبه هاي علمي فراوان شرايطي ويژه براي خودسازي و خودشناسي در اختيار دانشجويان قرار مي دهد. او علاوه بر تدريس كه دغدغه مهم زندگي اوست همچنان به تأليف كتابهاي مهم علمي و تهيه مقاله هاي پربار مي پردازد درحالي كه تاكنون حدود پنجاه مقاله علمي از او در مجله هاي معتبر داخلي و خارجي به چاپ رسيده است.
    
    
    


 روزنامه ايران، شماره 3393 به تاريخ 25/11/84، صفحه 11 (مهرگان)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1762 بار
    



آثار ديگري از "محمد مفتاحي"

  درستايش زبان / درباره علي افخمي
محمد مفتاحي ، ايران 21/12/85
مشاهده متن    
  از حقوق به ادبيات / درباره محمد حسين ساكت
محمد مفتاحي، ايران 12/12/85
مشاهده متن    
  نقد و نمايش! / درباره جلال سخنور
محمد مفتاحي، ايران 3/11/85
مشاهده متن    
  حاشيه اي بر تاريخ! / درباره ميرهاشم محدث
محمد مفتاحي، ايران 12/10/85
مشاهده متن    
  پاسداري ازفرهنگ عامه / درباره محمد احمد پناهي سمناني
محمد مفتاحي، ايران 25/9/85
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه دانش بنيان
متن مطالب شماره 29، بهمن 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است