|
محدوديت ورود كتاب هاي خارجي به نمايشگاه كتاب
گروه اجتماعي : دو ماه و نيم ديگر نوزدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران در ارديبهشت ماه مثل سال هاي گذشته برگزار مي شود. اما اخبار نمايشگاه كتاب گوياي اين است كه برخي تغييرات در مقررات ورود كتاب هاي خارجي به نمايشگاه ايجاد شده و اين قوانين جديد براي نمايش كتاب هاي خارجي مي تواند حجم كتاب هاي خارجي ارائه شده را به شدت كاهش دهد.
• سالن A يارانه اي و سالن B ريالي
كتاب هاي خارجي را به دو صورت مي توان در نمايشگاه كتاب خريد. سالن A سالني است كه كتاب ها با قيمت پشت جلد و به دلار عرضه مي شوند. البته اين دلارها نه ۸۰۰ تومان كه ۳۵۰ توماني است. هر سال چند روزي پيش از شروع نمايشگاه استادان دانشگاه، دانشجويان، پژوهشگران و ساير اهالي فرهنگ كشور با مراجعه به نهادي كه در آن كار يا تحصيل مي كنند، مقداري بن خريد كتاب خارجي دريافت مي كنند و با اين بن ها مي توانند از غرفه هاي سالن A كتاب هاي خود را به دلار بخرند اما دلارشان ۳۵۰ توماني حساب شود. در طول اين هجده سالي كه نمايشگاه كتاب برگزار شده، خريداران به اين سالن اصطلاحاً سالن يارانه اي نام داده اند. اما عرضه كتاب خارجي در نمايشگاه كتاب تهران به سالن A محدود نمي شود. در سالن B نيز مي توان كتاب خريد اما دلار هايي كه براي قيمت پشت جلد كتاب هاي اين قسمت پرداخت مي شود به قيمت بازار روز ارز تهران محاسبه مي شود و ديگر خبري از يارانه هاي دولتي براي كتاب هاي خارجي نيست. شركت ها و ناشران هر كتابي را كه بخواهند در اين غرفه ها عرضه مي كنند و اصلاً مقررات خاصي براي ارائه كتاب ها و اينكه چه كتابي در غرفه ارائه شود و چه كتابي نباشد وضع نمي شود. طبيعي است كه در اين غرفه كمتر آثار نمايشگاهي با مخاطب محدود به فروش مي رسد و اغلب كتاب ها عوام پسندند و مورد اقبال عموم. اما اتفاقاتي كه اين روز ها در برگزاري نمايشگاه نوزدهم كتاب تهران رخ داده است به قول اهالي نشر باعث شده كه فروش كتاب ها در قسمت يارانه اي، كه مورد استقبال دانشگاهيان و فرهنگيان و عملاً فلسفه وجودي نمايشگاه كتاب هاي خارجي هم است، به يك چهارم كاهش پيدا كند. اتفاق ديگر اين است كه كتاب هاي رشته هنر از ارائه در سالن يارانه اي كنار گذاشته شده اند و عملاً دانشجويان هنر بايد كتاب هاي خود را با دلار ۸۰۰ توماني بخرند. چنين اخباري از نوزدهمين نمايشگاه كتاب باعث شده است كه موسسه توزيع كنندگان كتاب هاي خارجي كه متولي و نماينده ناشران خارجي و واردات كتاب به كشور است، با نوشتن نامه اي به وزير فرهنگ و ارشاد به ايجاد محدوديت هاي جديد به وجود آمده براي عرضه كتاب هاي خارجي اعتراض كند.
• يارانه تنها براي كتاب هاي چاپ اول
مهمترين اتفاقي كه براي عرضه كتاب هاي خارجي در نمايشگاه كتاب سال آينده افتاده، اين است كه كتاب هاي ارائه شده در بخش يارانه اي تنها بايد چاپ نخست باشند. تا سال گذشته چنين شرطي براي ارائه كتاب ها در نمايشگاه وجود نداشته است. موسسه توزيع كنندگان كتاب هاي خارجي در نامه خود به وزير نوشته است: «مشكل اصلي كتاب هاي خارجي در نمايشگاه اين است كه شرط چاپ اول بودن كتاب نيز الزامي است. اما بسياري از اين كتاب ها به علت توفيق نيافتن در بازار نشر به ويرايش دوم هم نمي رسند. از اين ميان كتاب هاي موفق ممكن است ساليان دراز هرچند سال يك بار با ويرايشي جديد به چاپ برسند. كتاب هايي وجود دارند كه از اولين ويرايش آنها بيش از چند سده مي گذرد و تامين كننده نياز هاي علمي بسياري از محققان و پژوهشگران در سطح دنيا هستند. هنگامي كه ويرايش جديدي از اين كتاب ها منتشر مي شود، ويرايش قبلي از دور خارج شده و به علت تغييرات اساسي در محتوا قابل استفاده نخواهد بود. قشر وسيعي از مخاطبان نمايشگاه در سطوح تخصصي، نمايش و فروش عناوين مورد نظر خود را با ويرايش جديد در نمايشگاه انتظار مي كشند.»
• به خريداران كتاب هاي هنر كمكي نمي شود
امسال مقرر شده است كه كتاب هاي هنري در سالن يارانه اي عرضه نشوند و به سالن ريالي منتقل شوند. موسسه توزيع كنندگان كتاب هاي خارجي نيز به اين مسئله اعتراض داشته است: «حذف بخش هنري از سالن A تداعي كننده آن است كه هنر به عنوان تحصيلات عاليه از ديدگاه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مورد قبول نيست.»
• مقررات محدودكننده تر
نمايشگاه كتاب فرانكفورت آلمان كه مهمترين رويداد سالانه جهان درباره كتاب است در مهرماه امسال برگزار شد. چند سالي است كه مسئولان برگزاري نمايشگاه كتاب تهران در نمايشگاه فرانكفورت حاضر مي شوند و برگه هاي فراخوان شركت در نمايشگاه خود را بين ناشران آنجا پخش مي كنند. جالب است كه مقررات جديدي براي شركت كتاب هاي خارجي در نمايشگاه كتاب در فراخوان نمايشگاه فرانكفورت وجود نداشته است. در آن فراخوان شرط عرضه كتاب در سالن يارانه اي نمايشگاه چنين بوده است: «كتاب هاي هنر، علوم انساني، علوم اجتماعي و عمومي بايد پس از سال ۲۰۰۳ چاپ يا ثبت شده باشند. ساير كتاب ها بايد با تازه ترين ويرايش چاپ شده در سال ۲۰۰۴ يا بالاتر باشند. كتاب هاي مرجع و دايره المعارف چاپ شده تا پيش از سال ۲۰۰۳ اگر چاپ اول و توسط بخش بين المللي نمايشگاه تاييد شده باشند، مي توانند ارائه يا فروخته شوند. كتاب هاي علوم كامپيوتر بايد در سال ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ چاپ شده باشند.» طبعاً ناشران خارجي اي كه در نمايشگاه فرانكفورت تمايل خود را براي شركت در نمايشگاه تهران ابراز كرده بودند با چنين مقرراتي موافق بوده اند. اما پس از سه ماه مقررات توسط دفتر مجامع و فعاليت هاي فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تغيير كرده است: «كتاب هاي علوم انساني، علوم اجتماعي و عمومي بايد پس از سال ۲۰۰۳ چاپ يا ثبت شده باشند. ساير كتاب ها بايد چاپ اول و چاپ يا ثبت شده در سال ۲۰۰۵ و بالاتر باشند. كتاب هاي علوم كامپيوتر بايد در سال ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ چاپ شده باشند. در نوزدهمين نمايشگاه كتاب تهران كتاب هاي هنر در سالن يارانه اي عرضه نمي شوند.» چنين مقرراتي نشان مي دهد كه نسبت به سال هاي گذشته محدوديت هاي عرضه كتاب خارجي سخت تر شده است و كتاب هاي خارجي كمتري مي توانند در نمايشگاه بين المللي كتاب تهران عرضه شوند. موسسه توزيع كنندگان كتاب هاي خارجي در نامه خود به وزير ارشاد نوشته است: «شرايط جديد كتاب به نحوي است كه حجم بخش يارانه اي نمايشگاه را به يك چهارم تا يك پنجم تقليل خواهد داد. كل فروش ارزي در اين بخش از حدود ۱۰ ميليون دلار در سال هاي قبل به ۵/۲ ميليون دلار يا كمتر نزول خواهد كرد.» در ادامه اين نامه آمده است: «بخش عمده اي از كتاب هاي مورد نياز اقشار دانشگاهي بر اساس مقررات جديد از گردونه يارانه حذف خواهد شد و در صورت ارائه از سوي ناشران خارجي در بخش بدون يارانه، با قيمتي حدود دو برابر يا بيشتر به فروش خواهد رسيد. امكان دارد به علت محدوديت هاي اعلام شده در مقررات جديد تعدادي از ناشران صاحب نام بين المللي از شركت در نمايشگاه انصراف داده و يا شركت خود را بسيار محدود كنند چرا كه عرضه صرف عناوين ويرايش اول مقرون به صرفه نيست.»
• مشكلات سالن ريالي
سالن B كه در آن به مشتريان كتاب بدون يارانه عرضه مي شود نيز براي خود مشكلاتي دارد. اجاره غرفه هاي سالن B در نمايشگاه نوزدهم براي هر مترمربع ۸۰هزار تومان است كه نسبت به دوره هفدهم دوبرابر شده است. موسسه توزيع كنندگان كتاب هاي خارجي اعلام كرده است: «دوبرابر شدن اجاره غرفه موجب كاهش متراژ غرفه ها توسط غرفه داران و متراكم تر چيدن كتاب ها مي شود و در نتيجه ازدحام بيش از حد خصوصاً در روزهاي اول نمايشگاه و بروز بعضي ناهنجاري ها و مزاحمت ها در اين روزها را به دنبال خواهد داشت.» و البته «عدم تدوين و اجراي مقررات صحيح، گراني غرفه و عدم وجود مقررات دقيق باعث شده است كه در اين بخش همه گونه كتاب توسط افراد مختلف كه در موارد زيادي مجوز فروش از ناشر را نيز ندارند، عرضه شود. به اين ترتيب تنها سهم كوچكي از كتاب هاي بخش ريالي به منابع علمي و جديد تخصيص مي يابد و الباقي كتاب هاي غيردانشگاهي و بعضاً حتي كتاب هاي افست شده در ايران و كشورهاي ديگر است.»
محدوديت ورود كتاب هاي خارجي به نمايشگاه كتاب
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 142 بار
|
فهرست نشريات
