|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران84/12/4: درباره موسيقي مذهبي بوشهر به بهانه انتشار كتابي تازه
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6999
شنبه 27 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3402 4/12/84 > صفحه 15 (فرهنگ و هنر) > متن
 
      


آيين و آوا 
درباره موسيقي مذهبي بوشهر به بهانه انتشار كتابي تازه




    اهميت و اعتبار موسيقي مذهبي بوشهر بر كسي پوشيده نيست. حجم، كثرت و چگونگي اجراي موسيقي مذهبي به خصوص موسيقي سوگواري در اين استان به گونه اي است كه آن را از ساير انواع موسيقي پررنگ تر و مهم تر جلوه مي دهد.
    تلاش در جهت شناخت آيين هاي مذهبي مرتبط با موضوع، در واقع ثبت و ضبط بخشي از ميراث كهن مردم اين سرزمين است.
    در اين خطه علاوه بر نوشته هاي جهانگردان و سياحان، يكي از تحقيق هاي انجام شده، «موسيقي بوشهر» به روايت يوزف كوكوتز آلماني و مرحوم دكتر محمدتقي مسعوديه است كه در دهه پنجاه شمسي نگاشته شد. در اين تحقيق نمونه هايي از نوحه ها و مراثي مورد بررسي و آوانگاري قرار گرفته است. در اين ميان پژوهشگران بومي و مطلعين منطقه نيز سهم عمده اي در نگارش و ثبت و ضبط فرهنگ منطقه ايفا كرده اند. محسن شريفيان كه خود از موسيقيدانان منطقه است و پيش از اين كتاب اهل هوا را منتشر كرده بود، به تازگي كتاب اهل ماتم شامل آواها و آيين سوگواري در بوشهر را نگاشته است.
    كتاب شامل پيشگفتار و مشخصات بوشهر به لحاظ تاريخي و جغرافيايي، آب و هوا، نژاد، گويش، دين و مذهب و جمعيت است. در ادامه پس از ذكر انواع موسيقي در بوشهر، موسيقي مذهبي به تفكيك انواع مورد بررسي قرار گرفته است. تاريخ موسيقي سوگواري، بيت خواني، چاوشي، ذكر، پامنبري، روضه، مراسم سنج و دمام و سينه زني به تفكيك مورد بررسي قرار گرفته و توضيحات مشخص و مبسوطي در مورد هركدام نوشته شده است.
    مراسم سنج و دمام، از مهم ترين، رايج ترين و مشهورترين آيين هاي منطقه است. اين مراسم كه با شور و هيجان خاصي اجرا مي شود، به واقع جنبه اعلام و آغاز مراسم سينه زني است. در گذشته و در برخي مناطق اطراف بوشهر مانند ريشهر، سنج و دمام وظيفه اعلام آغاز مراسم مذهبي و سوگواري (در محرم يا رمضان) را نيز برعهده داشته است. شريفيان در كتاب خود مي نويسد: «بوشهري ها رسم سنج و دمام را معمولاً لازمه مراسم سينه زني مي دانند و در گذشته نيز اين مراسم را پيش از انجام اكثر مراسم مذهبي، مانند تعزيه، روضه خواني، پامنبري و حتي شام غريبان به اجرا در مي آوردند، تا جايي كه اجراي اين مراسم به منزله خبري بوده براي شروع اكثر مراسم سوگواري... اين مراسم كه اجراي موسيقي، قسمت اصلي آن را تشكيل مي دهد از زماني كه سازها از قلندرخانه مسجد يا گدام (سايه باني كه سازها زير آن نگهداري مي شود) بيرون آورده مي شود آغاز و تا هنگامي كه رهبر گروه در پايان اجراي قطعه، سازها را كنترل نكرده و آنها را در جايي مشخص نگذاشته، پايان نمي يابد». در ادامه توضيحاتي در مورد نحوه انجام مراسم و همچنين شرحي در مورد هر يك از سازهاي مورد استفاده در مراسم آمده است.
    در بخش ديگري از كتاب، مهم ترين و مشهورترين راويان و مجريان موسيقي مذهبي به خصوص نوحه معرفي شده اند، ناخدا عباس دريانورد، جهانبخش كردي زاده و محمد شريفيان به عنوان قديمي ترين و مشهورترين اجراكنندگان نوحه، براي بوشهري ها اهميت ويژه يافته اند.
    در بخش هاي پاياني كتاب نيز ساير مراسم سوگواري نظير مراسم صبحدم (ويژه صبح عاشورا)، شام غريبان، طفل صغيري، تعزيه، عزاداري زنانه، علم گرداني، دم دم سحري و ذكر تشيع بررسي شده است. پايان بخش كتاب، كتاب شناسي و نمايه موسيقي، اشخاص و قوم ها است. آوانويسي نمونه هاي اجرا شده و تصاوير نيز ضميمه كتاب شده است. يكي از جالب توجه ترين نكات در مورد اين كتاب، CD صوتي پيوست، حاوي نمونه هايي از اجراي مراسم مختلف سوگواري است. حضور اين اثر صوتي علاوه بر جذابيت هاي شنيداري، كمك مهمي در فهم دقيق تر و عميق تر مراسمي است كه شرح آن در كتاب آمده است. شريفيان كه خود بومي منطقه بوده و با موسيقي منطقه آشناست، سعي داشته تا نكته اي را نگفته نگذارد. اين نگارش محصول مشاهدات، مصاحبه ها و برخي متوني است كه در اين زمينه نگاشته شده است. با اين حال مواردي در اين اثر مكتوب مشاهده مي شودكه عدم دسته بندي مشخص و تفكيك موضوعي مهم ترين مورد است. به عبارتي عناوين و بخش ها، يك نظام منطقي مشخص و قابل تفكيك ندارند.
    مؤلف مي توانست با تفكيك مراسم عاشورايي از ساير مراسم كتاب را دسته بندي كند، ضمن آنكه در هر بخش نيز با تفكيك موسيقي سازي و آوازي و يا تفكيك به لحاظ موقعيت اجرا، روش مندي عالمانه تري در اثر خود پديد آورد. برخي توضيحات نظير توضيح تعزيه در پايتخت ايران و يا توضيحات تاريخي خارج از موضوع موردنظر در بوشهر، نيز تا حدي زائد به نظر مي رسد.
    اين اثر تنها اثر مكتوب و صوتي درباره موسيقي سوگواري منطقه است. ضمن آنكه شرح جزئيات مراسم، توضيح انواع مراسم، جنبه هاي تاريخي، فرهنگي و موسيقايي مراسم، كتاب را به يك اثر قابل ارجاع بدل ساخته است. كتاب و CD پيوست اهل ماتم نوشته محسن شريفيان توسط انتشارات ديرين به چاپ رسيده است. بخشي از كتاب مربوط به مراسم دم دم سحري ويژه ماه رمضان پايان بخش اين نوشتار است:
    «دم دم سحري ها ساعاتي پيش از اذان صبح در كوچه و خيابان به راه مي افتند و مردم را براي آماده كردن غذا و صرف سحري بيدار مي كنند. اجراكنندگان بوشهري براي اين كار، يك عدد ساز دمام را روي دوش خود انداخته، به وسيله چوب مخصوص نواختن دمام، پوست ساز را مرتعش نموده و صداي قوي و تند دمام - كه در اعلام سحر، ايفاكننده نقش اصلي است - را بلند مي كنند. ريتم نواختن دمام در مراسم دم دم سحري معمولاً دوضربي است و نوازندگان به سليقه خود آن را با فيگورهاي نه چندان مختلف، اغلب به شيوه نواختن دمام «غمبر» و «اشكون» در مراسم سنج و دمام اجرا مي كنند. البته با اين وجود مي توان در اجراي دمام «دم دم سحري» خصوصيات و فيگورهاي ويژه اي را در نظر گرفت.
    اجراكنندگان، عمدتاً هموزن با آهنگ به اجراي ريتم مي پردازند و اشعار دعاگونه اي را - در حالي كه خصوصيات موسيقي عربي كاملاً در آن مشهود است - با آهنگي خاص تكخواني مي نمايند. گاه نيز بدون نواختن ساز، قطعه خود را خوانده و براساس آن دمام مي نوازند.
    نمونه اشعار مراسم دم دم سحري بدين شرح است:
    «يا للدان، يا للدان، يا للدان
    عليكم السلام يا شهر رمضان
    يا شهر صيام، عليكم السلام
    خداوندا تو ستاري
    همه خوابند تو بيداري
    نواي اين مراسم در شب هاي ضربت خوردن و شهادت حضرت علي (ع) بسيار حزن انگيز شده و اشعار نيز رنگ عزاداري به خود مي گيرند».
    
    
    
    


 روزنامه ايران، شماره 3402 به تاريخ 4/12/84، صفحه 15 (فرهنگ و هنر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 729 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه پيشگامان تاسيسات
متن مطالب شماره 54، آذر 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است