|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان84/12/14: بازخواني پرونده عاليخاني - 1
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 22028
چهار شنبه 25 مهر 1397



خدمات سايت




 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 18468 14/12/84 > صفحه 8 (پاورقي) > متن
 
 


بازخواني پرونده عاليخاني - 1
خود ساواك مي گويد:عاليخاني، لجوج، يك دنده،خودرأي ،دهان بين

نويسنده: حميد قزويني


    علينقي عاليخاني فرزند عابدين به شماره شناسنامه 713 در بهمن 1307 در بخش4 شهر تهران به دنيا آمد.
    درباره پدر، مادر و محيط خانوادگي او اطلاعات زيادي در دست نيست. آنچه كه از برخي منابع به دست آمده حاكي از آن است كه پدرش به كشاورزي اشتغال داشته و به عابدين خان در ميان مردم شهرت داشته است1. وي درجه دار قزاق و مرتبط با رضاخان قزاق بود. همين آشنايي سبب شد از سال 1315 تا اخراج شاه از ايران (شهريور1320) رياست املاك او را در تاكستان قزوين عهده دار گردد. همين سمت باعث شد تا در اين منطقه به او لقب نايب نيز بدهند. پس از آن متصدي املاك مادر محمدرضا پهلوي (ملكه مادر) شد2.
    علاوه بر اينها ظاهراً نامبرده در قزوين و شهريار املاك و باغاتي نيز داشته است و گفته شده كه وي در دستگاه بهاءالدين كهبد- از تجار و ملاكين كرج و اطراف آن- نيز كار مي كرده، از سال 1320تا 1327 مباشر او بوده است3.
    علينقي، دومين فرزند خانواده بود و چهاربرادر و يك خواهر داشت4. او در سال 1325 از دبيرستان البرز تهران ديپلم گرفت و در سال 1328 با مدرك ليسانس علوم سياسي از دانشگاه تهران فارغ التحصيل و سپس راهي فرانسه شد. وي ابتدا ديپلم عالي حقوق بين الملل، سپس در سال 1957 مدرك دكتري دولتي در اقتصاد را از دانشگاه پاريس اخذ كرد.
    در برخي از اسناد ساواك آمده است؛ «زماني كه محصل بوده، در سالهاي 24و 25 به اتفاق چند تن ديگر از رفقايش، مبادرت به ساختن نارنجك نموده و يكي از نارنجكها در منزل يكي از عاملين در حين بازديد منفجر و آن شخص از بين مي رود. كليه عاملين به وسيله پليس دستگير و مدت شش ماه در زندان شهرباني زنداني مي شوند... با فعاليت آقاي ]بهاءالدين[كهبد كه در آن موقع نماينده مجلس بوده، از زندان آزاد مي شود و سپس با حقوقي كه پدرش از كهبد دريافت مي كرده براي تحصيل به فرانسه عزيمت ] مي كند[»5
    اين مطلب در ساير منابع و اسناد مشاهده نشده و مشخص نيست در صورت صحت اين ادعا وي در مقطع سالهاي 24و 25 در چارچوب كدام گروه سياسي فعاليت مي كرده كه مشي مسلحانه نيز داشته اند! اگر چه ممكن است اين موضوع با سوابق سياسي يكي از برادران عاليخاني اشتباه شده باشد6.
    عاليخاني در سال 1335 با دختري فرانسوي به نام اليزابت سوزان ازدواج كرد كه ثمره آن سه پسر و يك دختر بود.
    عاليخاني از دوستان و آشنايان صميمي تيمور بختيار رئيس وقت ساواك بود7. وي پس از مدتي به عضويت ساواك درآمد و همواره ارتباط خود را با اين سازمان حفظ كرد و از آن در ارتقاء كاري و تشكيلاتي خود بهره برد8. اين دوستي و نزديكي به اندازه اي بود كه عده اي، بعدها كه بختيار از ايران خارج شد معتقد بودند عاليخاني همچنان از بختيار دستور مي گيرد9. با اين حال برخي نيز جاسوسي عليه بختيار را موجب رشد او دانسته اند10.
    عاليخاني از زمان تحصيل در فرانسه با جهانگير تفضلي، سرپرست دانشجويان ايراني مقيم اروپا هم صميميتي داشت و آن را تداوم بخشيد. اداره سرپرستي دانشجويان ايراني، در ارتباط مستقيم با ساواك بود و فعاليت دانشجويان ايراني را تحت نظر و كنترل داشت و شايد عاليخاني از همين مقطع با ساواك مرتبط شده باشد.
    عاليخاني پس از بازگشت به ايران ابتدا به عنوان كارمند به استخدام ساواك درآمد. سپس به عنوان مشاور و دبير شوراي عالي اقتصاد (1336 تا 1340)، مشاور شركت ملي نفت ايران (1340تا 1341)، وزير اقتصاد (1341تا 1348)، رياست دانشگاه تهران (1348تا 1350)، رياست بنياد رضا پهلوي، مشاور عالي اتاق بازرگاني، عضو باشگاه ورزشي شاهنشاهي11، همكاري با وزارت بازرگاني و رياست هيئت مديره بانك بين المللي ايران و آمريكا فعاليت كرد.
    سمت او در ساواك مشاور در امور اقتصادي بود و گزارشهاي اقتصادي هفتگي ساواك را براي مقامات عالي رتبه و بويژه شاه تهيه مي كرد. گفته مي شود شاه از طريق همين گزارشها با او آشنايي يافت12.
    بدون شك همكاري و عضويت وي در ساواك نقش تعيين كننده اي در رشد و ارتقاي او داشته است. چرا كه در رژيم شاه، وابستگي به ساواك و يا تأييد و سفارش اين دستگاه در ارتقاي افراد مؤثر بود. در كنار آن، اثبات تعهد و اخلاص به شخص شاه و برخورداري از مراحم او مي توانست دست يابي به هر مقام و موقعيتي را امكان پذير سازد. به همين دليل در بسياري از محافل سياسي، اجتماعي و فرهنگي، مهم ترين عوامل رشد و بقاي عاليخاني را همين دو ويژگي مي دانستند13.
    طبق گزارش ساواك، عاليخاني لجوج، يك دنده، خودرأي و تا حدي خودخواه بود و از زيردستان و عناصر ناباب به شدت حمايت مي كرد و در عين حال تا اندازه اي دهان بين نيز بود14.
    ساواك وي را فردي با علاقه زياد به مقام و قدرت معرفي مي كرد و سوابق و تمايلات سياسي او را طرفداري از سياست غرب مي دانست15.
    عاليخاني در زمان خدمت در ساواك به چند كشور اروپايي، آسيايي و آفريقايي سفر و در چند كنفرانس بين المللي شركت كرد و خدماتش همواره مورد رضايت اولياي امور بود.
    وي همواره ارتباط نزديكي با مطبوعات داشت و در نتيجه مطالب تمجيدآميزي درباره وي به چاپ مي رسيد. اين مطالب با هدف چهره پردازي و ارايه تصويري برجسته و استثنايي از نامبرده تنظيم مي شد16. حتي مدتي در محافل مطبوعاتي شايع شد كه روزنامه آيندگان وابسته به عاليخاني است و در مطبوعات رقيب هم چنين مطالبي نوشته و به چاپ رسيد17.
    با اين حال او با داريوش همايون، عضو هيئت مديره روزنامه آيندگان و وزير اطلاعات رژيم شاه، ارتباط نزديك و صميمانه اي داشت18 كه همين ارتباط به تحكيم روابط عاليخاني با مطبوعات مي انجاميد.
    ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
    1- وي سال 1362 در تهران درگذشت.
    2- شوراي نويسندگان مركز بررسي اسناد تاريخي وزارت اطلاعات، كابينه حسنعلي منصور به روايت اسناد ساواك، مركز بررسي اسناد تاريخي، تهران 1383- ص .229
    3- همان، ص .229
    4- برادران عاليخاني در اسناد اين گونه معرفي شده اند:
    الف- تقي عاليخاني، مهندس برق و مكانيك و مقاطعه كار آسفالت و جاده سازي اخيراً با نفوذ برادرش مقاطعه هاي كلاني گرفته و وضعش خوب شده است.
    ب- باقر عاليخاني شغلي ندارد، سابقه شرارت و سرقت و كلاهبرداري دارد و حتي پدرش از وي شكايت نموده و چند مرتبه زنداني شده است.
    ج- مسعود عاليخاني- تخصص در دامپروري و در اسرائيل اين تخصص را پيدا نموده است. در دامداري بهاءالدين كهبد، در ملارد و كرج به دامها رسيدگي مي كرده، در حال حاضر بانفوذ برادرش با عده اي از اسرائيليها كار مي كند.
    د- سعيد عاليخاني- دانش آموز است و در منزل وزير- علينقي عاليخاني- تحصيل مي كند. (همان، صص 230-229) 5- همان، ص .229 6- ممكن است وي همان باقر عاليخاني بوده باشد كه طبق اسناد چند مرتبه به زندان افتاده است. 7- كابينه حسنعلي منصور به روايت اسناد ساواك، ص .229
    8- همان، ص .230 9- همان، ص 239، نقل از سند 34588/20 ص5، مورخ 10/2/.48
    10- همان، ص 240، نقل از سند 25350/20 ص4، مورخ 7/10/.49 11- وي با معرفي هما زاهدي همسر داريوش همايون و نماينده مجلس شوراي ملي به عضويت باشگاه ورزشي شاهنشاهي درآمد (همان، ص 241). 12- عاقلي، باقر، شرح حال رجال سياسي و نظامي معاصر ايران، ج 2، تهران، نشر علم و نشر گفتار، 1380، ص .983 13-بايگاني مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي، پرونده علينقي عاليخاني، سند مورخ 16/5/.48 14-همان، سند شماره 902، مورخ 15/5/.47 15-همان، سند شماره 312، مورخ 22/12/.41 16-ر.ك: تميمي، فرخ، «دكتر عاليخاني نه در كسوت وزارت» شمـا (1342ش)، مجله خوشه، ص 25 «چهره جديد كابينه»، صبح امروز شماره54 (13/12/1341)؛ «خصوصيات روحي و اخلاقي چهره هاي برجسته سال 1342»، چهره هاي آشنا، سياكزار فيروزان، ناشر احد رشتي زاده، 1343، صص 31-.32 17- مطبوعات عصر پهلوي، روزنامه آيندگان، كتاب ششم، تهران، مركز بررسي اسناد تاريخي، 1382، ص .66 18- همان، ص .101
    
    
    


 روزنامه كيهان، شماره 18468 به تاريخ 14/12/84، صفحه 8 (پاورقي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 368 بار



آثار ديگري از "حميد قزويني"
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه طب انتظامي
متن مطالب شماره 4 (پياپي 704)، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است