 
|
روزگار رفته عمر
نگاهي به زندگي و فعاليت مطبوعاتي نعمت الله جهانبانويي مدير مجله فردوسي
نويسنده: ايرج باباحاجي
شعر نو آمده بود. بحث هاي روشنفكري داغ بود. نادر نادرپور، شاملو و فروغ در صحنه بودند و عباس پهلوان در كانال اينها بود. در مجالس ايراد مي گرفتند كه اين شعر نو را كنار بگذاريد. از آن طرف نيز هويدا نخست وزير شده بود. او خودش را تافته جدا بافته مي دانست و غير از شاه كس ديگري را نمي شناخت و ادعا داشت كه طبقه نويسندگان را خوب مي شناسد و با اكثر آنها ارتباط دارد كه همين طور هم بود و او با روشنفكران خاص خودش رابطه داشت. ما به راه خود مي رفتيم، با دوستان ديگر مانند دكتر مصطفوي (روشنفكر)، علي بهزادي (سپيد و سياه)، مرعشي (اتحاد ملل)، عبدالكريم طباطبايي (دنيا) و برادران هاشمي و صفي پور (اميد ايران) كانون مطبوعات را تشكيل داديم كه نفوذي داشتيم و توانستيم به وسيله آن چند دوره روزنامه نويسي بگذاريم كه خود بنده هم از يكي از همين دوره ها فارغ التحصيل شدم و مدركي معادل كارشناسي گرفتم. با همين دوستان به چند سفر داخلي و خارجي براي آشنايي با فرهنگ ملل و ميزان پيشرفت هاي كشور رفتيم كه يكي از آنها بازديد از اسكله بندر خرمشهر به دعوت سازمان برنامه و بودجه در زمان ابتهاج و سفر روسيه بود. خبرگزاري تاس ما را با نام و نشان به شوروي دعوت كرده بود و با خروشچف دبيركل حزب كمونيست و مالنكف نخست وزير در كاخ كرملين ديداري داشتيم و در كنار آن از ديگر جاذبه هاي اين كشور نيز بازديد كرديم. نعمت الله جهانبانويي علاوه بر اين خاطرات از تعطيلي ناخواسته سال ۱۳۵۳ نيز ياد مي كند كه طي يك فرمان كلي حدود نيمي از مجلات و روزنامه ها به بهانه تيراژ پائين تعطيل مي شوند كه مجله فردوسي در آغاز جزء آنها نبود و بعد به آنها پيوست و تعطيل شد. خسارت ها پرداخت مي شود و حدود پانصد هزار تومان بابت تعطيلي و بيكاري به مديران پرداخت مي شود. دراين باره مي گويد: صفي پور صاحب مجله اميد ايران و آقاي زهتاب فرد پول نگرفتند چون رقم صد هزار تومان بود و في الباقي همگي مبلغ پانصد هزار تومان بازخريدي را دريافت كردند. دوره بدي بود، در آن فاصله همه ما مرعوب و خانه نشين بوديم. چندباري ساواك اخطار داد كه با خبرنگاران خارجي مصاحبه نكنيم. بيكار شده بوديم. كاري از دستمان برنمي آمد. يك بار به همراه مهندس والا و دكتر بهزداي و يكي ديگر از دوستان به ديدار هويدا رفتيم. او از نخست وزيري بركنار شده بود و وزارت دربار را برعهده داشت. اين حرف مهندس والا همواره در يادم مانده كه به هويدا گفت: آقاي هويدا اعليحضرت يك پايه سلطنت را از دست دادند. پايه اي به نام مطبوعات كه سلطنت را نگه داشته بود.
جايي خوانده بودم كه در جاده پرپيچ و خم سياست و قلم عده اي به سوداي پست و مقام و شغلي حساس مي آمدند و مي رفتند. چند نفري هم به تجارت و شهرسازي مي رسيدند. جمعي هم عافيت و وجاهت را در طرفداري و نان به نرخ روز خوردن مي فروختند و بالا مي رفتند، جزيي هم به كار حرفه اي و عشق خود مطبوعات و قلم مي رسيدند و آن را توسعه مي دادند. همان طور كه خود جهانبانويي در آغاز اشاره مي كند كه بهتر است روزنامه نگار خارج از بحث هاي حزبي مستقل بماند و راه خود را برود. مطبوعات ايران به كساني نياز دارد كه كار بدانند و فارغ از هياهو و غوغا خود و تخصص خود را در اختيار اهل مطبوعات قرار دهند. دريغ كه هرگز اين گونه نبوده و در آن سال ها افراد به فكر پيشرفت و ترقي و پست و مقام خود بوده اند. به روزگار اوج اختناق دوره شاه يعني از سال ۴۶ تا ۵۶ با وجود ده ها حاجب و دربان و محتسب و عسس موضوع هاي بسياري ناگفته بود و مطبوعات براي بقا جز مدح و ثنا و ستايش و مقالات و مطالب كم بها و فاقد ارزش مطالب ديگري براي عرضه نداشتند. دوره اي كه با افت تيراژ مواجه و ناچار به تعطيلي مي شوند. خسارات پرداخت مي شود و افراد خانه نشين مي شوند. با شروع جرقه هاي انقلاب و بازشدن فضاي سياسي مجال مي يابند دوباره منتشر شوند. در اواسط شهريور پنجاه و هفت مجوزها داده مي شود و نعمت الله جهانبانويي دفتر خود را در چاپخانه مازيار (مازگرافيك سابق) بر پا و با عباس پهلوان مجله خود را دوباره منتشر مي كند. دوره دوم مجله با پيروزي انقلاب و سقوط هميشگي نظام پادشاهي همراه مي شود. در دوره دوم از ۱۷ مهر سال ۵۷ تا ۲۶ تير ۵۸ ، ۳۶ شماره ديگر منتشر و بعد از آن مجله براي هميشه تعطيل مي شود. در اين باره مي گويد كه من و دوستانم فرج الله نوحي و عنايت و دكتر عسگري، عباس پهلوان و ناصر نيرمحمدي و ايرج مستعان مي خواستيم براي اعتلاي فردوسي گام برداريم. با خون دل فردوسي را بارور كرديم و همواره مي خواستيم در يك راه درست و صواب حركت كنيم تمام سردبيرانم اختيار تام داشتند و سعي مي كردم در كار آنها دخالت نكنم، به تمام پيام هاي خوانندگان توجه داشتم و اين تماس ها را حفظ مي كردم. هنوز خبرنگارم اسد منصور را به ياد دارم كه چند ماه از اول صبح تا آخر شب در جلسات دادگاه دكتر مصدق شركت مي كرد و خبر جلسات را براي درج در مجله در اختيار ما مي گذاشت. روز پرداخت حق التحرير براي او پاداش اضافه نوشتم كه از قبول آن سر باز زد و گفت اضافه پرداختي را براي پيشبرد كار مجله هزينه نمايم. ۴۴ سال از آن روز گذشته و من نام منصور را فراموش نمي كنم. ياد زين العابدين رهنما به خير كه براي پيشبرد كار روزنامه نگاران همه كاري مي كرد. او مدير روزنامه ايران و رئيس انجمن قلم بود. جهانبانويي با گفتن اين خاطرات نگاهي از پس پنجره به چنار پير مي كند كه در تاريكي گرگ و ميش غروب آماده خواب مي شود. اين درخت هم چون دو فرزندش دست پرورده خود اوست. او يك پسر و يك دختر دارد كه هر دو در خارج از كشور زندگي مي كنند. پسري كه شغل مهمي در يكي از بانك هاي نيويورك دارد. صحبت هايمان تمام مي شود و از خانه آنها بيرون مي آيم. در سراشيبي جمشيديه به مردي فكر مي كنم كه بيشتر عمر خود را در مطبوعات گذرانده بي آنكه از ديروزش دل كنده باشد. دنيا در چشم او در نگاه نوجواني است كه مانند برگ چناري هوا را چنگ مي زند تا در پايان جنگ جهاني دوم آغازي باشد در مطبوعات با مجله اي به نام فردوسي متعلق به تئاتر فردوسي، چاپ چاپخانه فردوسي تا نشانگر تشكيلات عظيمي باشد.
ستون تاريخ: روزگار رفته عمر / نگاهي به زندگي و فعاليت مطبوعاتي نعمت الله جهانبانويي مدير مجله فردوسي ايرج باباحاجي
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 97 بار
|
فهرست نشريات
