|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 در    جستجو:  
روزنامه ايران85/2/5: گويش هاي ايراني
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5623
پنج شنبه بيست و هشتم فروردين ماه 1393



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3452 5/2/85 > صفحه 11 (مهرگان) > متن
 
      


گويش هاي ايراني
درباره ايران كلباسي

نويسنده: محمد مفتاحي

ايران كلباسي گويش شناس، پژوهشگر زبان شناسي و استاد دانشگاه
    متولد ۱۳۱۸ اصفهان
    - دريافت مدرك كارشناسي ادبيات فارسي ۱۳۴۲
    - دريافت مدرك كارشناسي ارشد زبان شناسي همگاني ۱۳۴۶
    - دريافت مدرك دكتراي زبان شناسي همگاني ۱۳۵۱
    - تدريس در دانشگاههاي شهيد بهشتي، تهران، علوم پزشكي ايران، پيام نور و ...
    - برخي از آثار چاپ شده:
    گويش كليميان اصفهان، گويش كلاردشت (رودبارك)، كردي مهابادي، فارسي اصفهاني، زبان فارسي و زبان هاي محلي، ساخت اشتقاقي واژه در فارسي امروز، فارسي ايران و تاجيكستان و...
    - آثار در دست انجام:
    «فرهنگ توصيفي گويش هاي ايراني»، «زبان، گويش، لهجه» و...
    - مديريت گروه گويش شناسي در پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي
    - مديريت گروه گويش شناسي در انجمن زبان شناسي ايران
    - نگارش و چاپ بيش از پنجاه مقاله علمي درباره زبان و گويش هاي ايراني

    
    

    زبان منشأ ارتباط هاي انسان است. تلاش جهت دست يافتن به راهي براي برقراري ارتباط با همنوع به كشف توانايي سخن گفتن و سپس تبديل آن به شكل نوشتاري براي سهولت در ارتباط، همواره يكي از دغدغه هاي مهم انسان بوده است. هر قومي در هر ناحيه اي كه مي زيست با توجه به شرايط اقليمي و تغييراتي كه به منظور غلبه بر طبيعت و گاهي سازگاري با آن در اندام و روحيات او پديد آمده بود، داراي زبان و گويش خاصي شد و آن زبان و گويش را به مثابه يكي از مقدسات قومي و فرهنگي براي خود محفوظ داشت. به اين ترتيب تمام راههاي ارتباط وابسته و وام دار زبان هستند و بدون شناخت و فهم درست از زبان هيچكدام كارآيي و اهميت ندارند و همين اهميت زبان است كه سبب شده تا از ميان شاخه هاي متعدد علوم انساني، پژوهش درباره زبان ها و لهجه هاي ملل مختلف همواره مورد توجه و مهم باشد. از طرفي شناخت زبان ها و يافتن ويژگي هاي مشترك و متفاوت آنها و بررسي لهجه هاي مختلف يك زبان اكتشافي لذت بخش است و همين امر سبب مي شود كه انسانهايي با مطالعه و فرهيخته عمر گرانمايه در اين راه صرف كنند و علاوه بر لذتي كه از تحقيقات علمي خود مي برند،به گسترش و حفظ حيات زباني، كه همچون همه موجودات زنده احتمال بيماري و مرگ تهديدش مي كند ياري رسانند. دكتر ايران كلباسي يكي از محققان پرتلاش و خستگي ناپذير در اين زمينه است.
    ايران كلباسي، پژوهشگر و زبان شناس سال ۱۳۱۸ در اصفهان به دنيا آمد، دوران ابتدايي و دبيرستان را درهمان شهر و در دبستان دانش و دبيرستان شاهدخت سابق به پايان رسانيد، سال ۱۳۳۹ وارد دانشگاه شيراز شد و گواهينامه كارشناسي خود را در رشته زبان و ادبيات فارسي در سال ۱۳۴۲ گرفت. سپس در سال ۱۳۴۶ مدرك كارشناسي ارشد و سال ۱۳۵۱ مدرك دكتراي خود را در رشته زبان شناسي همگاني از دانشگاه تهران دريافت كرد. عنوان پايان نامه كارشناسي ارشد او «فارسي اصفهاني» و پايان نامه دكتراي او «گويش كردي مهابادي» است. او در سال ۱۳۳۷ با عنوان آموزگار به استخدام وزارت آموزش و پرورش درآمد و حدود شانزده سال در دبستان هاي اصفهان، شيراز و دبيرستان هاي تهران به تدريس مشغول بود. كلباسي همچنين در طول اين شانزده سال سمت هايي را از قبيل معاونت و رياست دبيرستان و نيز رياست انستيتويي كه معلم تربيت مي كرد، به عهده داشته است. اين فعاليت ها همواره همراه با علاقه اصلي وي؛ يعني مطالعه و بررسي گويش هاي ايراني به صورت برنامه غيرموظف انجام شده است. دكتر كلباسي در سال ۱۳۵۳ از وزارت آموزش و پرورش به فرهنگستان سابق زبان ايران يا پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي فعلي منتقل شده و از آن پس در رشته مورد علاقه اش؛ يعني مطالعه گويش ها به صورت جدي به فعاليت پرداخته و همزمان در دانشگاههاي شهيد بهشتي، پيام نور، الزهرا، تهران، علوم پزشكي ايران، دانشگاه آزاد اسلامي و پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي تدريس كرده است. در سالهاي ۱۳۶۵ و ۱۳۷۶ از طرف پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي براي استفاده از فرصت مطالعاتي عازم كشور انگلستان شد و در مدرسه مطالعات آسيايي و آفريقايي لندن (SOAS) به تحقيق و مطالعه پرداخت. او هم اكنون علاوه بر تدريس و پژوهش، مدير گروه گويش شناسي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي و نيز مدير گروه گويش شناسي انجمن زبان شناسي ايران نيز هست و تأليفات فراواني نيز در حوزه مطالعاتي اش داشته است.
    يكي از كتابهاي دكتر ايران كلباسي «گويش كليميان اصفهان» است. در پيشگفتار اين كتاب آمده است كه گويشي كه كليميان ايران در حال حاضر با يكديگر به كار مي برند، از گويش هاي سابق ايراني است كه كليميان ايران آن را حفظ كرده اند.
    اين كتاب در سه فصل تهيه شده و فصل اول آن به بررسي آواشناختي و واج شناسي اختصاص دارد. در اين فصل به مطالبي از قبيل واج ها و انواع آنها، هجا، تكيه، فرآيندهاي آوايي وبرخي از تفاوت هاي آوايي بين اين گويش و فارسي استاندارد پرداخته شده است، فصل دوم اختصاص به ساخت واژه دارد در اين فصل انواع واژه از نظر ساخت تعريفي و اشتقاقي و نيز واژه بست ها مورد بررسي قرار گرفته اند.
    در فصل سوم كه به ساخت جمله اختصاص دارد انواع جمله از نظر گروه و بندهاي (جمله ساده) تشكيل دهنده آنها و نيز از نظر وجه و آهنگ بررسي شده اند. از ويژگي هاي اين كتاب ملحقات آن است كه تعدادي جمله، فهرستي از افعال همراه با ستاك حال و ستاك گذشته و صورت هايي از تعريف آنها و نيز فهرستي از واژگان اين گويش آورده شده است. اين كتاب يكي از منابع مهم در شناسايي و آشنايي بيشتر با گويش هاي ايراني است.
    از ديگر آثار دكتر كلباسي در زمينه معرفي گويش هاي ايراني مي توان به «گويش كلاردشت و رودبارك» اشاره كرد. در اين كتاب مؤلف ابتدا اطلاعاتي درباره مازندران، گيلان و كلاردشت از نظر تقسيمات جغرافيايي، شرايط آب و هوايي و ويژگي هاي خاص اين منطقه به مخاطب ارائه مي كند و سپس در سه فصل به بررسي گويش مردم اين نواحي مي پردازد. در فصل اول به بررسي هاي آواشناختي و واج شناختي پرداخته شده و فصل دوم و سوم به ترتيب به ساخت واژه و ساخت جمله اختصاص دارد. در بخش ملحقات اين كتاب هم تعدادي جمله به گويش مردم كلاردشت، ترانه هاي محلي، ضرب المثل ها، فهرست افعال ساده و مشتق (افعال پيشوندي) و واژگان اين گويش آمده است.
    «كردي مهابادي» عنوان كتاب ديگري از ايران كلباسي در راه شناخت لهجه هاي مختلف ايران است. با توجه به اينكه مهابادي را لهجه معيار كردي مي دانند و نسبت به بقيه انواع كردي استانداردتر است وي در اين كتاب درباره ساخت آوايي و دستوري آن تحقيقات خود رابه ثبت رسانده است. «كردي مهابادي» كه عنوان پايان نامه دكتراي اوست، از لحاظ علمي و از نوع تازگي تحقيق اهميت ويژه اي دارد. عنوان پايان نامه كارشناسي ارشد او «فارسي اصفهاني» است. لهجه اصفهاني همچون لهجه هاي تهراني، شيرازي، كرماني و... يكي از لهجه هاي فارسي معيار است كه تفاوت هايي هم با آن دارد. كلباسي در اين كتاب به بررسي تفاوت هاي آوايي و واژگاني اين لهجه با فارسي معيار پرداخته است. عنوان كتاب ديگر او در اين زمينه فارسي ايران و تاجيكستان است. نامبرده در اين كتاب ضمن سفري كه به تاجيكستان داشته فارسي رايج در تاجيكستان را با فارسي ايران مقايسه و شباهت ها و تفاوت هاي آنها را به طور مفصل بيان كرده است.
    ايران كلباسي معتقد است: «درحالي كه همه ظاهراً براي حفظ و بررسي گويش ها دل مي سوزانند ولي هيچ اقدام اساسي و برنامه ريزي شده اي براي اين امر مهم انجام نمي دهند. همچنين در برنامه ريزي هاي آموزشي عملاً درسي با عنوان «گويش هاي ايراني» وجود ندارد و تنها در برنامه كارشناسي ارشد زبان شناسي همگاني درسي اختياري و نه اجباري با اين عنوان ارائه مي شود كه چون جدي گرفته نمي شود، دانشجويان تمايلي به انتخاب اين درس ندارند.»
    
    

    علاوه بر چاپ كتابهايي درباره گويش هاي ايراني كتاب مهم ديگري از ايران كلباسي به چاپ رسيده است با نام «ساخت اشتقاقي واژه در فارسي امروز». در پيش گفتار اين كتاب مي خوانيم: «مسأله واژه سازي و گزينش واژه هاي فارسي در برابر واژه هاي بيگانه سالهاست كه مورد توجه ايرانيان قرار گرفته است و اين امر در سازمان هايي از قبيل فرهنگستان، ارتش، مؤسسات تحقيقاتي به طور گروهي و يا توسط نويسندگان و مترجمان به طور انفرادي صورت گرفته و همچنان ادامه دارد. كتاب حاضر تلاشي است در جهت هموارتر كردن اين راه نه چندان هموار.» در اين كتاب كه از چهار فصل و ملحقات تشكيل شده است ضمن تعريف برخي از مباحث نظري مانند: صرف، اشتقاق، واژه و ... و پرداختن به انواع كلمه، واژه بستها و وند هاي تعريفي فارسي و عربي در فارسي و واژه هاي مركب در نهايت انواع واژه هاي مشتق و وندهاي اشتقاقي فارسي معرفي شده است.
    ايران كلباسي علاوه بر چاپ و انتشار هفت كتاب علمي و ۵۲ مقاله تحقيقي در زمينه زبان فارسي و گويش هاي ايراني كه بسياري از آنها را در همايش هاي داخلي و خارجي به صورت سخنراني هم ارائه كرده است در حال حاضر دو كار پژوهشي عظيم دردست انجام دارد. يكي «فرهنگ توصيفي گويش هاي ايراني» كه هر چند كار گروهي را مي طلبد ولي او چندين سال است كه به تنهايي مشغول انجام آن است و تاكنون مدخل هاي بسياري از اين فرهنگ را آماده كرده است. پژوهش ديگر اين پژوهشگر خستگي ناپذير و پرتلاش كتابي با عنوان «زبان، گويش و لهجه» است كه مراحل مقدماتي چاپ را مي گذراند. در اين كتاب وي علاوه بر مطالب نظري راجع به گويش شناسي، متن واحدي را به صورت يك داستان كوتاه به بسياري از لهجه ها و گويش هاي ايراني برگردانده و آنها را با هم مقايسه كرده است تا شباهت ها و تفاوت هاي آنها را شناخته و از اين راه بتواند به دسته بندي لهجه ها و گويش هاي ايراني بپردازد. او معتقد است كه اين نوع پژوهش در زمينه گويش شناسي كاري تازه است كه تاكنون انجام نگرفته و براي شناخت كامل و همه جانبه از گويش ها مفيد و ضروري است.
    ايران كلباسي مقاله هاي فراواني هم در زمينه گويش شناسي نوشته كه در نشريه هاي تخصصي زبان شناسي و ادبيات در ايران و خارج از ايران به چاپ رسيده است و براي نمونه مي توان به اين موارد اشاره كرد: «شباهت ها و تفاوت هاي گويش هاي گيلكي، مازندراني و تالشي، دستگاه فعل در گويش لاري، ويژگي هاي شاخص گويش سمناني، وندهاي گويشي و واژه سازي، ارگتيو در زبان ها و گويش هاي ايراني، تنوع زبان ها و گويش هاي ايراني، راهنماي گردآوري گويش هاي ايراني، نشانه استمرار در لهجه ها و گويش هاي ايراني، حالت در زبان ها و گويش هاي ايراني و جانداري و بي جاني در گويش هاي ايراني.»
    عشق و علاقه بي حد و مرز ايران كلباسي به مطالعه زبان ها و گويش هاي ايراني او را به عمري پژوهش در اين زمينه واداشته و كار را به جايي رسانده است كه از او به عنوان مرجعي در گويش شناسي ايران ياد مي شود.
    برايش آرزوي طول عمر و شادكامي داريم.
    
    
    گويش هاي ايراني / درباره ايران كلباسي محمد مفتاحي
    


 روزنامه ايران، شماره 3452 به تاريخ 5/2/85، صفحه 11 (مهرگان)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 2460 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

تبليغات

ترجمه
اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
وطن امروز
 پيشخوان
فصلنامه رشد آموزش هنر
متن مطالب شماره 37، بهار 1393را در magiran بخوانيد.

- اقتصاد هنر يا هنر اقتصادي
- وضوح و عمق ميدان
و ...
سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1393-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.
 

 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655

فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!

توصيه می کنيم هنگام استفاده از اين سايت یه ويژه در هنگام جستجو از مرورگر IE استفاده کنيد.
 

تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است