|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد ملي85/2/19: ماشين دودي )1(
magiran.com  > روزنامه اعتماد ملي >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 996
دوشنبه بيست و ششم مردادماه


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID5061
magiran.com > روزنامه اعتماد ملي > شماره 78 19/2/85 > صفحه 7 (سبك زندگي) > متن
 
      


ماشين دودي )1(


نويسنده: داريوش شهبازي

شنيدن نام ماشين دودي براي بسياري از تهراني هايي كه تا دهه بيست چشم به جهان گشوده اند بسيار خاطره انگيز است ، و آنهايي كه تا نيمه هاي دهه سي نيز به دنيا آمده اند كم و بيش آن خاطرات شيرين را در مرور گذشته هاي دور مزمزه مي كنند، و اين امر تنها با پايتخت نشينان اختصاص ندارد بلكه هموطنان عزيزي كه اين محمل را براي ديدار دوست در شهر ري برگزيده اند در اين خاطرات سهيم اند.
    ماشين دودي كه تحت عناوين گوناگون در اسناد تاريخي مورد دقت و بررسي قرار گرفته است ، با تاريخچه راه آهن در ايران ادغام شده و از آنجا كه گام نخست راه آهن اين پديده برتر حمل و نقل بشري را در انقلاب صنعتي در ايران برداشته ، بي شك پا را از گليم خويش در صفحات تاريخ تهران فراتر گذاشته و به حريم تاريخ راه آهن در كشور وارد شده است . از اين روست كه بررسي تاريخي ماشين دودي و راه آهن در ايران خاستگاه مشتركي دارد و اين مقاله شرح مفصل آن را برنمي تابد، ولي «به قدر تشنگي بايد چشيد». راه آهن تهران - شاه عبدالعظيم ، راه آهن تهران - شهر ري ، ترن بخاري ، كالسكه بخار، ترن ، خط آهن و ... عناويني است كه از ماشين دودي حضرت عبدالعظيم در نوشته ها و گفته ها ياد شده است .
    راه آهن يعني انتقال سريع و كم هزينه يك حجم كلان از مسافر (يا قواي ارتش دول روس و انگليس )كه عاملي بسيار تعيين كننده بوده است ، بويژه در دوران ناصري براي دو دولت رقيب . گو اين كه اين عامل به تنهايي آنقدر شيرين بود كه مگسان بازيگر در جهان آن روز را گرد خود آورد، ولي عوامل ديگري هم وجود داشت براين شيريني بيفزايد. نظير ايجاد بازارهاي جديد براي كالاهاي روسي يا انگليسي ، انتقال سريع و ارزان كالاي تجاري ، ايجاد بازار كار در مرحله ساخت راه آهن و فروش حجم وسيعي از توليدات ذوب آهن كه براي كشور برنده در اين بخت آزمايي مي توانست بسيار پيش برنده باشد.
    از اين رو تاريخ راه آهن سرشار است از حوادث تاسف بار از دخالت هاي خفت بار دولت هاي روس و انگليس در ايران به طوري كه پس از آشنايي ايرانيان با اين پديده هرگاه سردمداران زبون قاجاري تصميم به اجراي طرح راه آهن مي گرفتند، اگر فرد يا شركت مجري فرانسوي ، آلماني ، بلژيكي و يا هر تابعيتي غيراز آن دو دولت داشت ، با مقاومت و مخالفت آنها روبرو مي شد و كارش به شكست مي انجاميد و چنانچه تبعه يكي از اين دو دولت مي بود ديگري به كارشكني مي پرداخت و تا نقشه مطروحه متوقف نمي گشت از پاي نمي نشست .
    اين وضع ادامه داشت تا سرانجام پس از كشمكش هاي فراوان طرح راه آهن تهران - شهر ري عملي گرديد، ولي پس از آن ايرانيان تا قاجاريان روي كاربودند هرگز موفق نشدند راه آهن سراسري را به انجام رسانند و زماني اين راه آهن به منصه ظهور رسيد كه روسيه با انقراض قاجاريه نفوذ خود را در ايران از دست داده بود و انگليس ها هم قدرت نفوذي گذشته را نداشتند، و نيز با دولت پهلوي ارتباط تنگاتنگي داشته و از آن منتفع مي شدند.
    ايرانيان عصر ناصري نخستين بار در سال 1858 م .\ 1273ق . به وسيله فرخ خان امين الدوله (امين الملك )سفير ايران در فرانسه در دوران امپراطوري ناپلئون سوم با راه آهن آشنا شدند. بعدها انگليسي ها امتياز معروف رويتر را به كمك حاج ميرزا حسين سپهسالار صدراعظم از ناصرالدين شاه گرفتند، كه يكي از مواد آن قرارداد احداث راه آهن در ايران بود كه در اثر كشمكش هاي دو دولت رقيب ، بالاخره اين امتياز از ميان رفت و در سال 1873م .\1290ق . به طور رسمي اجازه نامه احداث راه آهن باطل شد.
    سرانجام در دوره ناصرالدين شاه قرار براين شد كه راه آهن تهران - شهرري ، ماشين دودي ساخته شود. براي اين كار شركت «فابيوس بواتال » كه متخصا كارخانه چراغ گاز تهران بود، امتياز مزبور را گرفت ولي بعد آن را به شركت بلژيكي راه آهن و ترامواي ايران فروخت ، (لرد كرزن انگليسي معتقد است روس ها پشت پرده با آن شركت تباني داشتند و سرمايه آن را تامين كرده اند). شركت بلژيكي بالاخره ماشين دودي را ساخت و در سال 1305 ق . افتتاح كرد.
    راه آهن تهران - شهر ري به طول 8700 متر از جنوب شرقي محله چال ميدان تا حضرت عبدالعظيم كشيده شد. فاصله دو خط ريل اش هشتاد سانتيمتر بود. شركت بلژيكي اراضي وسيعي را در غرب املاك نجف آباد و شمال اراضي مشايخ تهران كه در ضلع جنوبي خيابان دروازه مشهد (خراسان )واقع شده بود به گاراژ ماشين دودي (ايستگاه )اختصاص داد. جايي كه امروز بوستان (پارك ) كوثر دارد شرق خيابان ري تشكيل مي دهد.
    در آن زمان تهران محصور در حصار ناصري با دوازده دروازه بود. بنابراين براي خروج ماشين دودي از شهر بخشي از حصار را در گوشه جنوب شرقي آن خراب كردند و ساده ترين دروازه تك قوسي تهران را در آنجا بنا نهادند و مقابل اش پلي بر خندق كنار حصار ساختند. در مسير ريل ماشين دودي از ايستگاه تا دروازه امروزه خيابان شهيد محمد يزدي واقع است و محل دروازه راه آهن تقاطع همين خيابان با خيابان شوش است .
    ماشين دودي چون اولين راه آهن بود كه در ايران احداث گرديده بود بنابراين شاهد حوادث ناگوار فراواني است كه در اثر ناآشنايي مردم با اين وسيله پديد مي آيد. بسياري از عابران در برخورد با آن و يا مسافران هنگام پياده شدن پيش از توقف كامل دچار حادثه مي شدند و مجروح ، معلول و حتي كشته مي شدند، كه گاه همين امر سبب بروز اغتشاش ميان تهراني ها مي شد و چه بسا اراذل در اين ميان به آشوب دست زده و به آن بهانه خسارت فراواني به واگن هاي ماشين دودي مي زدند.
    مسائل ديگري كه پيرامون اين وسيله حمل و نقل تهران قديم وجود داشت و برخي از نويسندگان نظير مرحوم جعفر شهري از آن ياد كرده اند.
    پديد آمدن دسته اي اوباش و مجرم و فراري اطراف آن بود كه مبادرت به انجام دزدي ، جيب بري و حتي اعمال شنيع بركودكان مسافر در حين حركت واگن كه روي سقف آنها منتقل مي شدند، مي كردند. در شماره بعد برخي از اين حوادث يادآوري خواهد شد.
    به تلخيص از فرهنگ جامع تاريخ تهران
    
    


 روزنامه اعتماد ملي، شماره 78 به تاريخ 19/2/85، صفحه 7 (سبك زندگي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 506 بار
    



آثار ديگري از "داريوش شهبازي "

  دارالكتابه ناصري
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 26/6/97
مشاهده متن    
  شهيدان مشروطه، آرامگاه ها و ويرانه ها
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 25/4/97
مشاهده متن    
  افيون؛ بلاي فراگير / تاريخچه مختصر كشت و تجارت ترياك در ايران
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 9/4/97
مشاهده متن    
  مواجهه با دوران مدرن / بررسي قشون قاجاريه، از عهدنامه تركمانچاي تا فروپاشي
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 28/1/97
مشاهده متن    
  رشادت و قساوت / نگاهي به قشون قاجاريه، از ابتدا تا عهدنامه تركمانچاي
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 27/1/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
International Journal of Foreign Language Teaching and Research
شماره 26
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است