   
|
جامعه مصرف گراي توسعه نايافته
نويسنده: عباس كاظمي
اينكه جامعه ايراني در زمانه ما از چه سنخي است ذهن بسياري از متفكران را به خود مشغول داشته است. قدر مسلم ايران جامعه اي پيوندي است كه فرهنگ اسلامي (و رسوم عربي- تركي) را با بخش هايي از عناصر سنت شرقي- هندي در دل سنت بزرگ ايراني تلفيق كرده است و بيش از يك سده است كه عناصر مدرن غربي در اشكال مختلف در شكل دهي جامعه جديد ايراني سهيم بوده است. اما گسترش روحيه مصرف گرايي و ورود كالاهاي مصرفي مدرن در جامعه ايراني موجب شده است كه برخي ايران را به اشتباه نمونه اي از جامعه پست مدرن بنامند.به جامعه مدرن هم از وجه توليد و هم از وجه مصرف مي توان نگاه كرد و اگر توليد و مصرف را دو مشخصه مهم جامعه مدرن لحاظ كنيم، مي توانيم تائيد كنيم كه جامعه ايران از بعد مصرف بيش از مولفه توليد، با جامعه مدرن سنخيت دارد. فضاهاي مصرفي و مدرن متعددي در ايران پديد آمده اند و مورد استفاده مردم قرار گرفته اند. اين فضاهاي مصرفي مدرن (چون فروشگاه هاي بزرگ، پارك ها، شهربازي ها و رستوران هاي بزرگ) اجازه جوانه زدن بذر تجربه هاي مدرن را داده است. در عين حال بايد متذكر شويم كه به موازات مراكز مصرفي مدرن مراكز توليدي در جامعه ما توسعه نيافته اند. به همين دليل پيش از آنكه با مفهوم توليد و نيرويي چون كارگر درگير شويم با مفهوم مصرف و نيرويي چون كارمند آشنا شديم. اگر فرض كنيم كه جامعه كارگري كه غرب قرن نوزده و ابتداي قرن بيست آن را تجربه كرد به وجود آورنده نظام توليدي مدرن باشد، خواهيم ديد كه چنين جامعه اي با وسعت لازم در ايران شكل نگرفت و به جاي آن ما توسعه ديوان سالاري و نظام اداري را تجربه كرديم كه جامعه كارمندي را با خصوصيات منحصر به فردي كه برآمده از نوعي ديوان سالاري متكي بر نفت است پديد آورده است. غلبه امر خدماتي و مصرفي (اداره و فروشگاه) بر امر توليدي (كارخانه و شركت هاي توليدي) يكي از مهم ترين مولفه هاي جامعه مدرن ايراني است. همين وجه مصرفي است كه جامعه ايراني را درگير تجاربي كرده است كه صرفاً آن را مي توان در «جوامع مصرف گراي توسعه نايافته» ديد. بنابراين نمي توان جامعه ايراني را جامعه اي پست مدرن با مختصات جامعه غربي دانست. ايران جامعه مصرف گراي توسعه نايافته اي است همانند تصاوير چندبعدي در اشكال مختلفي ظاهر مي شود و جلوه هاي مختلفي از خود را به نمايش مي گذارد.
مناقضه: جامعه مصرف گراي توسعه نايافته عباس كاظمي
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 89 بار
|
فهرست نشريات
