|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد ملي85/4/17: سبزيكاري در تهران
magiran.com  > روزنامه اعتماد ملي >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 996
دوشنبه بيست و ششم مردادماه



خدمات سايت




 
MGID5061
magiran.com > روزنامه اعتماد ملي > شماره 125 17/4/85 > صفحه 11 (سبك هاي زندگي) > متن
 
      


سبزيكاري در تهران


نويسنده: داريوش شهبازي


    سرت سبز باد و دلت شادمان
    تن پاك دور از بد بدگمان
    فردوسي
    رنگ هاي سبز و آبي رنگ هاي غالب جهان آدمي است به وسعت جنگل ها و درياها. رنگ سبز انسان را آرامش مي دهد. سبزي شادابي و تازگي دارد و در زندگي آدميان نمادي از آباداني است . هرجا كه سبزه هست ، آب هست ، حيات هست ، شور هست و نشاط ، عشق هست و اميد و آرزو. مهرباني به رنگ سبز است و بخت دختركان سرزمين مان با سبزه گره خورده و...
    سرت سبز و دلت خوش باد جاويد
    كه خوش نقشي نمودي از خط يار
    حافظ
    گو اين كه گاه امروز سبزي را به قهر و زورهم شده از زندگي مان مي زداييم تا مهرباني و صبر را با خشم و عجله جايگزين كنيم ، ولي سبزي خوردن را در زندگي جانشيني نيست ، بايد آن را خورد، بايد آن را در جدول غذايي روزانه مان گنجاند. سبزي عامل تامين ويتامين ها و املاح است يا فيبر گياهي دارد، سرشار است از خاصيت ها و ... و مزه و رنگ و روي غذا را به تناسب ذائقه ها تغيير مي دهد و هنر آشپزي كدبانو با كاربرد تعداد رنگ و عطر و بوي آنها هويدا مي شود.
    سبزي اگر روزي فقط برگ سبز چند گياه خوراكي را شامل مي شد، امروز زيباترين رنگ ها را در سبد سبزي فروش با سليقه محله مان مي بينيم ، سبزي خيار درختي كلم قمري ، كلم بروكلي يا قرمزي فلفل دلمه و گوجه فرنگي و يا زردي هويج فرنگي و فلفل دلمه و سفيدي گل كلم و سبزي مارچوبه و كاهو پيچ و ...
    امروز به يمن بركت اختراعات بشري تهراني ها هم مانند ديگر اعضاي پيكره آدمي فقط نبايد خيار دولاب را تناول كنند و نان و سبزي شان يا آبدوغ خيارشان را با سبزي شاه عبدالعظيم نوش جان نمايند، بلكه كلم بروكلي يا گوجه فرنگي و هويج فرنگي را از فرنگ و مارچوبه و سيب زميني را از ينگه دنيا هم اگر نتوانند بياورند، حتما تخم و تركه اش را پيش تر آورده اند كه امروز به كارند و محصولش را بخورند.
    يك روزي خواهيم نوشت كه چطور شد تهراني ها چشمشان به جمال قرمز گوجه فرنگي روشن شد و چه شد كه توماتو را گوجه فرنگي ناميدند و كي و چگونه عموي ناصرالدين شاه شهامت به خرج داد و گوجه فرنگي اين گياه عجيب را كه زيبايي اش غلبه داشت و بر مزه اش و همه گمان مي كردند گل است ، خورد. همان گونه كه آدم و حوا سيب را خوردند و از آن روز تهراني ها هم ترسشان ريخت و يكي پس از ديگري به دنبال او از بالاي اين آبشار پريدند پايين . و اين داستان همچنان ادامه يافت تا كلم بروكلي ، سيب زميني آمريكايي ، هويج فرنگي ، نخود فرنگي و ... همگي امروزه در سبد ميوه فروشي محله ديده مي شود. در گذشته سبزي و صيفي اين قدر تنوع نداشت و نه تنها در تهران كه در همه شهرهاي ايران و حتي جهان ، مردم به تناسب توان خود و شرايط اقليمي و آگاهي كم و محدود خود محصولاتي را توليد مي كردند و غالبا به مصرف خود مي رساندند. در تهران قديم چند نوع سبزي و اقلامي از صيفي نظير بادمجان و خيار و ... در بوستان هاي اطراف شهر كشت مي شد و به همين اندك بسنده مي شد تا آن كه روزگار ناصري مي رسد و در اين ايام است كه تهراني ها با ورود اروپاييان به شهرشان و سفر برخي از ايرانيان به اروپا و ... سبزي و صيفي هاي جديد به باغ ها و بساتين وارد، و اندك اندك گل كلم ، گوجه فرنگي ، نخود فرنگي و ... ابتدا به سفره شاهانه و اعيان و اشراف و سپس به سفره همه تهراني ها قدم گذاشت و انشاا... مي گذارد.
    امروز تاريخچه سبزي و سبزي كاري را در تهران قديم با هم بازخواني مي كنيم . بازهم زمان تنگ است و وسعت اخبار فراخ ، جز اختصار راهي نيست . از بدو خلقت تهران و سبزي خوردن تهراني هاي آن دوران و سبزيكاري ايشان خبري نداريم ، ولي به سرعت به قرون پنج و شش هجري برمي گرديم . روزگاري كه تهران قصبه اي بود در يك فرسنگي ري باستان با آب فراوان و باغ و بستان . فعلا قديمي ترين سندي كه در آن از محصولات كشاورزي تهران ياد شده «فارسنامه » ابن بلخي است . او در فاصله سال هاي 500 تا 510 هجري آن را نگاشته است . وي از مرغوبي انار آران سخن گفته است و ياقوت به سال 617 هجري درست پيش از حمله مغول به ري (و ويراني اين شهر) و نيز زكرياي قزويني به سال 674 هجري از باغ ها و بساتين تهران مي نويسد. باغ ها و بساتيني كه نه تنها نياز غذايي مردم قريه تهران را برآورده مي كرد و بديهي است محصولات باغي و سبزي و صيفي بوستان ها و سبزيكاري هاي اين قريه بازار ري را نيز رونق مي بخشيد بنابراين سبزيكاري از گذشته هاي دور در تهران رايج بوده و با گذشت زمان اراضي بيشتري را در اطراف تهران به خود اختصاص داده است . در دوران پايتختي تهران كه مقارن با سلطنت قاجاريان است جهانگردان و اروپاييان بارها از سبزي و صيفي در سخن از غذاهاي ايراني ياد كرده اند كه خود حكايت از پيشينه مصرف سبزي در عادات غذايي تهرانيان دارد.
    تا اواسط دوره محمد شاه قاجار در تهران داخل حصار صفوي هنوز كشت سبزي و صيفي انجام مي شد. در اين وقت در جنوب غرب محله سنگلج در جنوب بازار و در جنوب و شرق محله چال ميدان و شمال و شرق محله عودلاجان مزارعي براي اين امر بود، ولي با فرا رسيدن دوران سلطنت ناصرالدين شاه و فزوني جمعيت تهران كاربري زمين هاي كشاورزي به مسكوني تبديل شد به همين خاطر كشاورزي به اراضي باير و ارزان بيرون حصار صفوي كشانده شد. اراضي اي كه بيست و سي سال بعد آنها هم با گسترش شهر از حصار صفوي به حصار ناصري داخل شهر قرار گرفت و كم كم همان بلا به سرشان آمد.
    سبزي كاري هاي شهر تهران روزگاري داخل حصار صفوي يعني در محلات چهارگانه عودلاجان و بازار و سنگلج و چال ميدان بود و زمان زيادي از نيمه سلطنت ناصرالدين شاه نگذشته بود كه كشت سبزي و صيفي بخش به غرب محله سنگلج يعني جايي كه امروز محله منيريه و خيابان هاي ابوسعيد و فرهنگ و ... است و قسمتي به جنوب غربي اين محله يعني آن جا كه امروز ميدان گمرك و محله جنوب شرقي اين ميدان احداث شده و بخش ديگري هم به شرق محله چال ميدان يعني اطراف دروازه دولاب محل اراض نجف آباد شمال آن يعني ميدان خراسان كنوني و اراض غربي اش منتقل شد.
    سبزي كاري هاي مشهور دوره ناصري عبارت بود از سبزيكاري نصرت الدوله فرمانفرما، تخت مرمر، اميريه و ... در محله منيريه كنوني و اطراف و نيز سبزيكاري وزير در ميدان گمرك كنوني و اطراف آن و همين طور سبزيكاري هاي سادات ، شيخ حسن ، سيد حسن و ... در ميدان خراسان و پيرامون آن قرار داشت .
    تلخيص از فرهنگ جامع تاريخ تهران
    
    
    
    
    سبزيكاري در تهران داريوش شهبازي
    


 روزنامه اعتماد ملي، شماره 125 به تاريخ 17/4/85، صفحه 11 (سبك هاي زندگي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 718 بار
    



آثار ديگري از "داريوش شهبازي "
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه بهره برداري و پرورش آبزيان
متن مطالب شماره 2 (پياپي 602)، تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است