|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق85/4/27: ريشه زبان ما در متون «فارسي- يهودي»
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3365
چهار شنبه 24 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 811 27/4/85 > صفحه 18 (كتاب) > متن
 
      


يادداشت 
ريشه زبان ما در متون «فارسي- يهودي»


نويسنده: محسن محمدي

شكل گيري زبان فارسي
    نوشته ژيلبر لازار
    ترجمه: مهستي بحريني
    تيراژ: ۳۰۰۰
    قيمت: ۱۹۰۰
    انتشارات: هرمس
    سال: ۱۳۸۴

    
    هنگامي كه ژيلبر لازار در سال ۱۹۴۸ به مرحله نگارش پايان نامه دكترا رسيد استاد راهنمايش پيشنهاد كرد كه شكل گيري زبان فارسي را موضوع پايان نامه قرار دهد. سرانجام تعدد متن هاي كهنِ چاپ نشده فارسي او را به تحقيقي گسترده در زمينه نثر دوره ماقبل كلاسيك زبان فارسي واداشت و در پژوهش هاي بعدي مفهوم واقعي آميزه گويشي موجود در اين زبان را دريافت و اين تحقيق كه نزديك به پنجاه سال طول كشيده بود سرانجام در سال ۱۹۹۴ به شكل كنوني پايان يافت و به چاپ رسيد. مهستي بحريني نيز آن را در سال ۸۴ به خوبي به زبان فارسي برگرداند تا يكي از اولين متن هايي باشد كه فارسي ماقبل كلاسيك را گويش شناسي جديد مي كند.
    زبان فارسي كه قرن ها در نيمي از آسيا گفت وگو شده و از ادبياتي هزاران ساله برخوردار است در اين كتاب طي مقالاتي كه از چندين سال تاكنون روند پژوهش لازار را نشان مي دهند تحليل گويش شناختي شده و روند تكوين آن شناسايي شده است، او در ابتدا بهترين نتيجه اي كه از بررسي دقيق نثر دوره اول زبان فارسي به دست آورده ويژگي گويشي نواحي مختلف بود كه در مقاله اول گرد آمده است. او شكاف بنيادين عميقي بين نوشته هاي فارسي- يهودي كهن و فارسي شمال شرقي مي يابد و همين امر او را وامي دارد تا ريشه متون را فارسي- يهودي و در مغرب ايران بداند. در مقاله دوم تحت عنوان: «گويش شناسي فارسي- يهودي» مسئله را بيشتر باز مي كند، او وجه مشترك متون دوره ماقبل كلاسيك فارسي را اختلافشان با ادبيات مكتوب به خط عربي عنوان كرده و ويژگي هايي در اين متون مي يابد كه بيشتر در گويش كهن شيراز و شهرهاي حاشيه كوير وجود دارند، سپس با اشاره به سندي كه به تاريخ ۱۰۲۱ ميلادي در اهواز به رشته تحرير در آمده است نتيجه گيري مي كند كه در واقع منشاء ادبيات فارسي- يهودي كهن به طور عمده جنوب غربي ايران است.
    ژيلبر لازار در اين كتاب كاربرد واژه هاي پهلوي كه بيش از همه باعث سردرگمي مي شود را نيز بررسي كرده و از آنجايي كه برحسب دوره ها، نويسندگان و سبك ها واژه «پهلوي» مي تواند به معناي پارتي، فارسي ميانه، برخي گويش ها و حتي زبان فارسي به كار برده شده باشد صفت «پهلوي» و تركيب ديگر آن «پهلواني» را يادآور دوره باستان ايران مي داند و به كار گرفتن اين واژه كه از هزار سال پيش به اين سو براي ناميدن فارسي ميانه به كار برده شده است از همين مفاهيم غيرفني ناشي مي شود. اولين كساني كه واژه «پهلوي» را به اين معني استفاده كرده و از فارسي ميانه مفهوم زبان كهن را به معناي خاص آن «پارتي» درك كرده بودند به احتمال زياد در تقابل با خط عربي به خط كهن اين نام را اطلاق كرده بودند. لازار در ادامه حتي احتمال قريب به يقين مي دهد كه «پهلوي» در نخستين سده هاي اسلامي هنوز در نظر بسياري از ايرانيان شكل زبان ادبي اي بوده كه همه روزه بدان سخن مي گفته اند و سپس از همان زمان كم كم فارسي را به خط «تازه» در محاسبات يا ديگر نيازهاي عملي خود به كار برده اند به اين ترتيب كه خط كهن، خط نوشته هاي اصيل بوده و نوشتار عربي از آن ِ كاربردهاي پيش پا افتاده.
    زبان ايراني ديگر «دري» مي باشد و به سبب اينكه زبان دربار بوده به اين نام منسوب شده است. دريِ ساساني يكي از صورت هاي گفتاري زبان پارسي و متحول تر و رشد يافته تر از زبان ادبي موسوم به پارسي بوده است، بنا براين زبان پارسي در ايران دوره ساساني در كنار اين زبان پارتي پهلوي كه هنوز در شمال غربي فلات ايران حضور دارد از سويي در قالب زبان رسمي، مذهبي و ادبي پارسي كه كتابت مي شده و يا به صورت گفتاري دري كه به خصوص در دربار متداول بوده است به حيات خود ادامه مي داد. به طور خلاصه در دوره ساساني زبان گفتاري مشترك دست كم به دو گويش تقسيم شده بود: گويش نخست كه شامل متون فارسي- يهودي بود و در جنوب به كار مي رفت و گويش دوم در شمال شرقي متداول بوده و هردو پديد آورنده نخستين متن هاي ادبي فارسي بوده اند.
    در كتاب حاضر از سويي ديگر تلاش شده تا رابطه ميان فارسي- يهودي و فارسي ادبي ميانه روشن شود. وجود بسياري از واژه هاي شناخته شده پهلوي مزدايي در زبان فارسي- يهودي دانشمندانِ گذشته را بر آن داشته تا از خود بپرسند چه رابطه اي ميان يهوديان ايراني و زبان مزدايي وجود داشته است ؟ آشنايي بيشتر با گويش شناسي فارسي گفتاري روشنايي تازه اي بر اين مسئله مي تاباند و آن را از ديدگاهي ديگر مطرح مي كند، واژگان اين زبان به طور خاص يهودي به شمار مي روند و نه حتي زرتشتي، فقط و فقط واژگان زبان گفتاري در نيمه جنوبي ايران متداول بوده اند كه اگر آن را در فارسي ادبي ميانه نيز باز مي يابيم جاي شگفتي نيست. زباني كه در اينجا گويش شناسي شده به طور مسلم در قلمرو ويژه زبان پارسي در مناطق جنوب غربي شكل گرفته است و حتي با فارسيِ ميانه ادبي (پهلوي) و فارسيِ گفتاري جنوبي نيز در قلمرو جغرافيايي ويژه خود اشتراك دارند يعني اولي پيش از آنكه به صورت زبان رسمي سراسر ايرانِ ساساني درآيد در اين قلمرو شكل گرفته و دومي زبان گفتاري معمول آن ناحيه بوده است.
    
    


 روزنامه شرق، شماره 811 به تاريخ 27/4/85، صفحه 18 (كتاب)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 534 بار
    



آثار ديگري از "محسن محمدي"

  حاشيه نگاري از تولد بازي هاي جام جم
محسن محمدي، جام جم 11/2/97
مشاهده متن    
  داشته هايي كه بايد قدر دانست
محسن محمدي*، جام جم 20/1/97
مشاهده متن    
  شروعي مجدد براي توانمند بازيگري
محسن محمدي، جام جم 15/1/97
مشاهده متن    
  حال و هواي شاد متروي تهران در آستانه بهار
محسن محمديان، اعتماد 16/12/96
مشاهده متن    
  قلل خمسه آكتوري
محسن محمدي، جام جم 9/12/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه گزارش سازمان نظام مهندسي ساختمان استان فارس
متن مطالب شماره 98، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است