|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق85/5/8: شيخ هادي نجم آبادي بيدارگر مشروطيت
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3363
پنج شنبه 18 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 821 8/5/85 > صفحه 22 (مشروطه) > متن
 
      


شيخ هادي نجم آبادي بيدارگر مشروطيت


نويسنده: آذر نجفي


    كمتر كسي از رجال مشهور مشروطه را مي توان نام برد كه شاگرد شيخ هادي نجم آبادي و يا با وي در ارتباط نبوده باشد. با هم بخش هايي از تاريخ زندگي او و ارتباطش با مشروطه را كه براي زمان كنوني نيز ارزش بازنگري و توجه دارد ورق مي زنيم. او عالم و بزرگ مردي آزادانديش و يكي از زمينه سازان فكري جنبش مشروطه ايران بود و بر تعقل و انديشه و اعتلاي فرهنگي اين ملت بسيار تاكيد داشت. اگرچه چهار سال پيش از انقلاب مشروطه بدرود حيات گفته، ولي تاثير وي در سران جنبش مشروطه بسيار مشهود است. صريح و بي پرده سخن مي گفت و دولتمردان و درباريان و حتي خود شاه را صريحاً مورد حمله و انتقاد قرار مي داد. وي در دستگاه شرعي خود ذره ا ي تخلف نداشت و به گفته ادوارد براون در كتاب «انقلاب ايران» در امر قضا مطلقاً فسادناپذير بود. او رعيت و امير را بر روي خاك در كوچه مقابل منزل خود مي نشاند و تعليم آزاديخواهي مي داد و با آنان به بحث و فحص مي گذراند. طبق اسنادي غيرقابل انكار او با سيدجمال الدين اسدآبادي بيدارگر شرق و عامل مهم انقلاب هاي جهاني ارتباط داشت و اخبار و اطلاعات وقايع كشور هاي ديگر به وي مي رسيد. حاج شيخ هادي در كتاب خود تحريرالعقلا بارها از عدالت اجتماعي سرزمين هاي ديگر سخن گفته است و حكومت ايرانيان را نكوهش كرده كه چرا در سيستم حكومتي خود، عدالت اجتماعي را رعايت نكرده اند تا مسلمانان زندگي در كشورهاي ديگر را ترجيح ندهند.
    او در سال ۱۲۵۰ ق در روستاي نجم آباد در خانواده اي صنعت گر و زحمتكش به دنيا آمد. دوران نوجواني را در نجف به تحصيل علوم فقهي و مذهبي پرداخت و در سال ۱۲۹۰ به مكه معظمه مشرف شد. وي صاحبان انديشه هاي گوناگون را با روي خوش مي پذيرفت و با آنان ساعت ها به بحث و مشاوره مي پرداخت. در اثبات شهامت سياسي او همين بس كه منزل پناهگاه مقصرين سياسي دولت از قبيل ميرزاحسن رشديه بود. در منزلش دوستان اميركبير را پناه مي داد و خود اميركبير با منزلش رفت و آمد داشت. محمدعلي سياح كه يكي از روشنفكران مخالف دستگاه استبدادي ناصرالدين شاهي بوده و به همين علت چندسالي در تبعيد و حبس گذراند، روابط نزديكي با مرحوم شيخ هادي داشته است. سياح بيست سال از عمر نودساله اش را در خارج از ايران به سير و سياحت و تعليم و تعلم پرداخته است. او در خاطراتش ذكر كرده كه علاقه قلبي به شيخ هادي نجم آبادي پيدا كرده بوده و گاهي به ملاقات او مي رفته. او در خاطراتش شيخ هادي نجم آبادي را در زمره روحانيوني مي شمارد كه با تمدن غربي برخوردي اصولي داشتند. با توجه به همين ديدگاه واقع بينانه اين شيخ هادي است كه براي جبران عقب ماندگي ايران تلاش و حمايت مي كند تا بيمارستان، مدرسه و حمام به شكل جديد ساخته شود و خود باني و بنيانگذار بناي اين قبيل مراكز و موسسات مي شود. حتي زمان هايي خود مانند كارگرها در ساخت آنها كمك مي كند.درباره استعمال دخانيات و مشتقات آن برخلاف نظر بيشتر روحانيون آن زمان كه هيچ گاه استعمال ترياك و افيون و دخانيات را حرام نكرده بودند، او اولين روحاني است كه با نتيجه گيري عقلي از منابع فقهي اعلام حرمت دائمي استعمال دخانيات را كرده است. ناظم الاسلام كرماني كه خود از جمله شاگردان شيخ هادي بوده است در كتاب خود «تاريخ بيداري ايرانيان» به اين نكته اشاره كرده كه وي در مورد تحريم تنباكو پيام مي فرستد و حاضر است به عنوان اعتراض همراه روحانيون ديگر از تهران خارج شود و به عتبات مهاجرت نمايد.
    اختلاف نظر شيخ هادي با سيدجمال الدين اسدآبادي
    در كتاب سيماي بزرگان مرتضي مدرسي مي نويسد: «مي گويند در روزهاي ورود سيدجمال الدين مشهور به افغاني به تهران، سيد با شيخ هادي نجم آبادي كه از دانشمندان روشنفكر ايران بود ملاقات ها كرد تا نقشه اي براي بيداري مردم ايران طرح كنند و ايرانيان را با مفهوم آزادي، برابري و برادري كه پايه و اساس اتحاد اسلامي است آشنا سازند و حكومت مشروطه را جايگزين دولت استبدادي قاجار گردانند. شيخ پيشنهاد كرد كه چون مردم سواد ندارند و در خواب غفلت و ناداني دست و پا مي زنند، از فهم سخنان شما عاجزند، چماق تكفير كه بزرگترين حربه ناجوانمردانه است بر سر ما كوبند و در كوي و برزن فرياد برآرند، ايهاالناس بگيريد كه اين هم بابي است. بنابراين خوب است كه آرام آرام درسي به نام تفسير قرآن مجيد را آغاز كنيد و كم كم محاسن آزادي و معايب استبداد را در تفسير كلمات و آيات آسماني بيان نماييد، تا گروهي از طلاب به حقايق آشنا شوند. دانش پژوهان را پرورش دهيد تا به مرور ايام مقدمات تحول اساسي را در كشور عقب افتاده ايران فراهم نماييد.» ولي سيد پند شيخ را نپذيرفت، معتقد بود كه ايران نياز به انقلاب و خونريزي دارد. اگر انقلابي ايجاد نشود و سلطنت قاجاريه منقرض نشود به زودي نام ايران و ايراني از بين خواهد رفت.
    از آن پس همان طور كه شنيده ايم سيدجمال آن مرد بزرگ را تكفير و تبعيد كردند و به بيرون از ايران راندند ولي درباره شيخ هادي فقط به تكفير اكتفا كردند. او با شنيدن مشكلات مردم و ظلم ها و تعديات ماموران و درباريان و فشارهاي دولت و سخنراني هايش زيركانه مي گفت: «خدا خانه ظالم را خراب كند.» او روزها و حتي شب ها نيز به قول ميرزا رضا به «آدم سازي» مشغول بود. در زمان صدراعظمي كهنه مستبد مرتجع عين الدوله، شيخ در محفل خود علناً از وي انتقاد مي كرد و غلط كاري هاي حكومت او را نزد همه كس بيان مي داشت. در آن زمان روحانيون متقي و پاكدامن اگر از اعمال ناشايسته روحاني نماها انتقاد مي كردند شمشير تكفير بر آنها فرود مي آمد و متهم به بي ديني مي شدند كه اين موضوع شامل شيخ هادي نجم آبادي عالم روشنفكر نيز شد و به اتهام بابيگري تكفيرش كردند. او سال ها در گوشه انزوا زيست و به تعليم و معاشرت با عده اي خاص و اهل علم و ساخت مدرسه و مسجد و داروخانه پرداخت. او سرانجام در سال ۱۳۲۰ق با نيكنامي به ديار باقي شتافت.
    شيخ هادي و ترور ناصر الدين شاه
    اگرچه ميرزا رضاي كرماني پس از مراجعت از استانبول و اقامت در حضرت عبدالعظيم يك مرتبه به تهران آمده و دو شب مهمان مرحوم حاج شيخ بوده و يك تومان هم از ايشان خرجي گرفته، ولي سندي دال بر اينكه او در جريان ترور ناصرالدين شاه بوده و وجود ندارد و ميرزا رضاي كرماني در بازجويي هاي خود نيز اين موضوع را رد كرده ولي پس از فرمان حكم اعدام ميرزارضا در اوايل دوران سلطنت مظفرالدين شاه و موافقت جناحي از روحانيت با اجراي حكم ميرزا تنها كسي كه در ايران شهامت برپايي مراسم مذهبي چهلم فوت براي ميرزارضا مي كند شيخ هادي نجم آبادي است.
    شاگردان شيخ هادي نجم آبادي
    ۱- مرحوم سيد محمد طباطبايي: فرزند سيدمحمدصادق يكي از شاگردان او است كه بعدها يكي از رهبران مشروطه خواهي در ايران شد و بدين جهت سخت مورد تكريم و احترام آزادانديشان ايراني واقع شد. اين روحاني برجسته همراه عده زيادي از مردم و بعد از مقدماتي از مبارزه و اعتراض در حرم حضرت عبدالعظيم تحصن كردند كه در واقع زمينه انقلاب مشروطه را فراهم آورد.
    ۲- مرحوم علي اكبر دهخدا: از جوانان آزاده و مشروطه خواه بود كه در دوران جنبش مشروطه خواهي با همكاري «ميرزا جهانگير خان صوراسرافيل» اقدام به نشر روزنامه صوراسرافيل كرد و با چاپ مقالات طنز آميزي با امضاي «دخو» به بيداري ايرانيان كمك بسزايي كرد. او كه يكي از افتخارات فرهنگ فارسي است، از شاگردان شيخ بوده است.
    او در خاطراتش از شيخ هادي گفته است كه در همسايگي اش بوده و شب هايي ديروقت را به ياد دارد كه براي آب انداختن به انبار از خانه بيرون مي آمده و شيخ هادي را مي ديده كه با يارانش كنار خانه نشسته و سرگرم صحبت و مباحثه هستند. (سيماي بزرگان اثر مرتضي مدرسي)
    ۳- ناظم الاسلام كرماني: او نيز يكي از شاگردان شيخ هادي است و در كتابش «تاريخ بيداري ايرانيان» به اين نكته اشاره دارد.
    ۴- ملك المتكلمين: او يكي ديگر از شاگردان شيخ و شهيد راه مشروطه و آزادي ايران بود. وي پس از كودتاي محمد عليشاه قاجار عليه مجلس و مشروطه دستگير شد و در باغشاه تهران به قتل رسيد. (برگزيده از حاج شيخ هادي نجم آبادي و مشروطيت تاليف حسن مرسلوند)
    
    


 روزنامه شرق، شماره 821 به تاريخ 8/5/85، صفحه 22 (مشروطه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1675 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه اطلاع
متن مطالب شماره 211، دي 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است