|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد85/5/9: نگاهي به دو مجموعه داستان «مثل هميشه » و «كريستين وكيد» اثر «هوشنگ گلشيري »گلشيري؛ كاتب گذشته در حال
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4305
چهار شنبه 24 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 1175 9/5/85 > صفحه 9 (هفت و نيم) > متن
 
 


نگاهي به دو مجموعه داستان «مثل هميشه » و «كريستين وكيد» اثر «هوشنگ گلشيري »گلشيري؛ كاتب گذشته در حال


نويسنده: پونه بريراني

منبع : «كتاب در خانه »
    شاره : بين نويسندگان معاصر، «هوشنگ گلشيري » يكي از آنهايي بود كه همواره نگاهي جدي و حرفه يي به قصه داشت و به قول معروف قصه ، شغل اولش به شمار مي آمد نه شغلي در حاشيه مشاغل ديگر. «گلشيري » خود نيز روي اين مساله حساس بود و اين از خلال گفته ها و نوشته هايش (از جمله سخنراني اش در ده شب شعر گوته با عنوان «جوانمرگي در نثر معاصر فارسي ») هم مشهود است . ضمن اينكه «گلشيري » علاوه برنوشتن به تربيت و آموزش قصه نويس هاي جوان نيز توجه داشت .
    وسواس در نثر و زبان ، توجه به تكنيك ، جست وجوي شيوه هاي روايت در ادبيات كهن و تلفيق آنها با شيوه هاي مدرن قصه نويسي ، از ويژگي هاي كار «گلشيري » است كه «پونه بريراني » در نوشته حاضر به برخي از اين ويژگي ها پرداخته است و در واقع همين ظرافت و وسواس است كه آثار «گلشيري » را به عنوان ميراثي ماندگار در تاريخ ادبيات داستاني ايران ثبت كرده ، هرچند بي شك «گلشيري » هم مانند بسياري از نويسندگان ديگر در اجراي تمام ايده هايي كه در ذهن داشت ، موفق نبود و گاه افراط او در برخي جنبه هاي قصه نويسي ، ناديده گرفته شدن برخي جنبه هاي ديگر را سبب مي شد، اما كيست كه از عيب مبرا باشد?!
    در اثر هر نويسنده يي نقاط قوت آشكاري است كه او را ماندگار مي كند و پيشنهادهاي پنهاني كه خود نويسنده نتوانسته بخوبي اجرايشان كند و اين پيشنهادها در حد ايده هاي خام در اثر او مانده اند كه مي تواند توسط نسل هاي بعدي كشف و به قوت هاي آشكار آثار بعدي بدل شوند.
    ??؟
    هوشنگ گلشيري شايد بيش از هر نويسنده يي در زمان خود در تربيت و تشويق نويسندگان جوان و تازه كار تلاش كرده بود.اين روزها نبود كساني مثل او از بسياري جهات جبران ناپذير است . داستان هاي گلشيري همگي پيچيده در ابهام و سراسر دالان هاي تاريك و روشني است كه خواننده را به سوي پايان ماجراها راهنمايي مي كند. زمان شكسته شده و تكه هايي از اتفاق كه در اختيار خواننده گذاشته مي شود. تكه اتفاقاتي همگي در خدمت روايت قصه ، همچنين توصيف موبه مو و گاه اغراق آميز اشيا و تشريح جزييات براي تصوير فضا از ويژگي هاي ديگر آثار گلشيري است . در داستان هاي گلشيري ما با دو نوع رويكرد مواجهيم ،يكي اشاره به اسطوره ها و افسانه هايي كه اغلب به گوشه يي از يك ماجراي اسطوره يي اشاره مي كند. گويي كه خواننده معني اين اشارات را خود مي داند و ديگر جريان سيال ذهن و شكست زمان و حضور زمان گذشته در حال بطور موازي يا متقاطع تا جايي كه حالت خطي داستان از بين مي رود و خواننده با يك فضاي آميخته از گذشته و حال مواجه مي شود. مثل كاري كه گلشيري در داستان دخمه يي براي سمور آبي در مجموعه مثل هميشه كرده است . فضايي تماما وهم آلود با شكست هاي زماني بسيار. از زمان حال ، گذشت
    ه را احضار مي كند تا ما گذشته را در زمان حال جست وجو كنيم و اين دو،گذشته و حال چنان با هم مي آميزند كه هيچ يك بدون ديگري مفهوم ندارد. گلشيري با جريان سيال ذهن درك ديگري از زمان به خواننده مي دهد. او گاهي واقعيت را تكه تكه مي كند و مثل يك جورچين جلوي خواننده مي گذارد. در كريستين وكيد چنين است كه داستان كم كم توسط خواننده كشف مي شود. تكه هايي از يك اتفاق انتخاب مي شوند تا خواننده خود تمام واقعه را درك كند و اين البته منجر مي شود به تحليل و روايت ماجراي داستان از ديدگاه هاي گوناگون .گويي نويسنده دخالتي در اتفاقات ندارد و اين شرايط است كه شخصيت هاي داستان را مي سازد و عكس العمل هايي كه تحت تاثير شرايط پيش آمده بروز داده مي شوند، اتفاقات را مي سازند. در كريستين و كيد شكل داستان بر مبناي تكه تكه شدن زمان و تكه تكه شدن ماجراها در ذهنيت راوي ماجرا استوار است .و پايان داستان تكرار يك اتفاق مستمر است كه خواننده به نوعي در حسي از تعليق انتظارش را مي كشيد. گلشيري گاه در داستان حضوري پررنگ و آشكار دارد.در داستان مثل هميشه ، به بهانه شرح چگونگي نوشتن يك داستان توسط شخصيت اول قصه اش كه خود يك نويسنده است از همان آغاز به قصه
    بودن اثرش اشاره مستقيم مي كند و خود را به عنوان نويسنده نويسنده معرفي مي كند. در آغاز داستان زمان و مكان مدام تغيير مي كند تا جايي كه معلوم مي شود ماجرايي كه مرد نويسنده مشغول نوشتنش است ، در گذشته اش اتفاق افتاده و اين حالت روايت آن قدر پيش مي رود تا از گذشته نويسنده مي رسد به زمان حال و ماجراي برخورد نويسنده با صاحبخانه و قصه مربوط به پسر صاحبخانه ...
    شب شك از مجموعه مثل هميشه هم باز اشاره دارد به حضور گذشته و تاثير حال از گذشته . داستان چند راوي دارد كه همگي از زبان نويسنده ماجرايي را كه در گذشته اتفاق افتاده تعريف مي كنند. اما نه همه اتفاقي را كه افتاده بلكه برش هايي از واقعه را هر كدام از نگاه خودش تعريف مي كند و خواننده با دوختن اين تكه ها به هم سعي در ترسيم ماجراي داستان دارد. اين داستان را مي شود يك داستان چند صدايي ناميد.در شب شك ما با برداشت هاي گوناگوني از واقعيت مواجهيم . اگرچه كل روايت يكي است و تنها تكه تكه شدن روايت در حد تغيير لحن تيپ هاي مختلف داستان است كه هر كدام خود يك راوي مستقل هستند. در مردي با كراوات سرخ هم باز با همان جور چيني كه گلشيري مقابل چشمان خواننده مي گسترد مواجهيم . منتها نه در قالب شكست هاي زماني بلكه بيشتر در چارچوب نشان دادن تصاويري در سايه و روشن از آدم هاي داستان . يعني گلشيري اين بار كم كم وجوهي از يك شخصيت را از زبان راوي براي خواننده تعريف مي كند تا خواننده گذشته آن شخصيت را از موقعيت كنوني اش حدس بزند.كه نتيجه اين نوع شخصيت پردازي تعريف يك شخصيت داستاني زنده و پويا است كه از ديدگاه هر كسي يك جور است .شخصيت مردي كه كراوات سرخ مي بندد هويتي ندارد مگر به واسطه نشانه هايي كه راوي از آن آدم به ما مي دهد. در يك داستان خوب اجتماعي نويسنده در همان آغاز به فاصلهاي ميان راوي و نويسنده اشاره مي كند. راوي مي گويد كه نويسنده نشسته است و اينها را نوشته و از اينجا داستان به دو قسمت تفسيم مي شود يكي داستان و ديگري داستان ديگري كه در روايت آغازين جريان دارد يعني داستاني كه شخصيت نويسنده دارد مي نويسد و اين هم خود يك نوع حضور راوي در داستان است . قصه هاي گلشيري پر است از عبارات و مثل ها و كناياتي كه يا به كلي فراموش شده اند يا كمرنگ شده اند در خاطره ادبي مردم .كار گلشيري احياي عبارات مرده و فراموش شده است . استفاده از فرهنگ عامه و فولكلور و اشاره به مثل ها و متل هاي كهن در فضاي داستان هاي مدرن گلشيري چنان بجا و بموقع صورت گرفته ، كه داستان بي هيچ سكته و ناهمگوني با نثري يكدست و منسجم جريان دارد. اين رويكرد به فرهنگ عامه فقط از نويسنده يي مثل گلشيري كه مطالعه يي دقيق و عميق و مداوم در زمينه فولكلور داشته ساخته است . شايد اين درسي باشد براي نويسندگان جوان و تازه كار، اينكه نويسنده بايد خوب ، خيلي خوب بخواند و البته او بايد انساني باشد كه هر جا زندگي جريان دارد حضور داشته باشد. نويسنده بايد با گوش بشنود،با دست لمس كند، با دل حس كند و به خاطر بسپارد تا به وقت از دانسته ها و مشاهداتش در فضاسازي و شخصيت پردازي داستان هايش استفاده كند.
    
    


 روزنامه اعتماد، شماره 1175 به تاريخ 9/5/85، صفحه 9 (هفت و نيم)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1133 بار



آثار ديگري از "پونه بريراني "

  بررسي شكل روايي رمان «خشم و هياهو» «ويليام فاكنر»)قسمت دوم و پاياني (راويان در هم شكسته خشم و هياهو
پونه بريراني ، اعتماد 3/5/85
مشاهده متن    
  نگاهي به زندگي و آثار «ناتالي ساروت »؛ساروت ؛ راوي شي ء وارگي
پونه بريراني ، اعتماد 31/4/85
مشاهده متن    
  نگاهي به «داش آكل » صادق هدايت ؛كشمكش درون / بخش دوم و پاياني
پونه بريراني ، اعتماد 28/4/85
مشاهده متن    
  جيمز جويس ؛ مجنون زبان / درنگي بر دوبليني هاي جيمز جويس
پونه بريراني ، اعتماد 17/3/85
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه تاسيسات بهداشتي
متن مطالب شماره 48، بهمن 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است