   
|
فرودستي فرودستان
نويسنده: عباس كاظمي
دو پرسش اساسي در باب نابرابري در جامعه مي توان مطرح كرد. نابرابري از كجا آغاز مي شود نابرابري با چه ساز و كارهايي بازتوليد و تثبيت مي شود امروزه سخن از علل آغازين نابرابري اگرچه در جامعه علمي مطرح مي شود اما گرهي از كار فروبسته نمي گشايد، به فرض كه پي ببريم چه چيزي علت اوليه فرودستي افراد تهيدست و محروم است، چگونه مي توانيم به آن مشكل كمك كنيم.در مطالعات فرهنگي پرسش ديگري جايگزين پرسش اوليه شده است، اين پرسش كه چگونه موقعيت هاي نابرابر در جامعه بازتوليد مي شوند و فرودستان همواره فرودست مي مانند يا چگونه فرزندان طبقات فرودست، نيز فرودست مي شوند. فردي چون بورديو به درستي ريشه بازتوليد نابرابري ها را در نظام آموزش و پرورش مي داند. به تصور من، آموزش و پرورش در ايران نيز مي تواند مدخل مناسبي براي تحليل نابرابري ها و بازتوليد موقعيت فرودستي در جامعه در نظر گرفته شود. مي دانيم كه آموزش و پرورش در دهه هاي اخير حداقل به دو دسته مدارس نمونه مردمي و غيرانتفاعي و مدارس دولتي تقسيم شده بود. روشن است كه مدارس دسته دوم از امكانات پرورشي و آموزشي كمتري نسبت به مدارس دسته اول برخوردار بوده اند. دانش آموزان طبقات فرودست و تهيدست در مدارسي آموزش مي بينند كه كمتر از ميان آنها به دانشگاه هاي معتبر و درجه يك وارد مي شوند و بدين سان از مشاغل بالا نيز جا مي مانند. از سوي ديگر تحقيقات جامعه شناسان ايراني نشان داده است كه آسيب ها و كجروي ها در مدارس دولتي معمولي بيشتر از مدارس غيرانتفاعي و نمونه مردمي است. در مدارس دولتي معمولي نه طبقات بالا و به اصطلاح فرهيخته حضور دارند و نه اساسا فرزندان همان مديران مدرسه. از اين رو فرزندان طبقات فرودست و تهيدست جز با اقشار فرودست شبيه خود همنشين نمي شوند. فرزنداني كه به دليل سطح زندگي و تحصيلات والدين اميدي به ارتقاي شغلي در آينده ندارند، به لحاظ فرهنگي نيز جز از طريق برساختن هويتي معارض منزلتي در جامعه نمي يابند. از اين رو مدارس دولتي معمولي صرفا به مكاني براي تمرين فرودستي اين اقشار بدل مي شوند و با تفكيك مدارس و درجه بندي آنها، هويت فرودستي شان از پيش بر آنها آشكار مي شود. اينچنين است كه نقش اساسي مدارس دولتي معمولي نگهداري فرودستان در مقام فرودستي است. از خود بپرسيم كه آموزش و پرورش كه در اصل براي اعتلاي آدمي، رشد، كمال و توسعه زندگي آدمي پديد آمده است، خود چگونه به عاملي براي نابرابري ها و گسست هاي اجتماعي بدل مي شود.
روزمره گي: فرودستي فرودستان عباس كاظمي
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 50 بار
|
فهرست نشريات
