|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد ملي85/8/1: ترياك چگونه وارد تهران شد
magiran.com  > روزنامه اعتماد ملي >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 996
دوشنبه بيست و ششم مردادماه



خدمات سايت




 
MGID5061
magiran.com > روزنامه اعتماد ملي > شماره 212 1/8/85 > صفحه 7 (جامعه) > متن
 
      


ترياك چگونه وارد تهران شد


نويسنده: داريوش شهبازي


    نگه كن كه ترياك اين زهر چيست
    فردوسي
    <كار، كارانگليساسس> اين جمله غلوآميز و طنزآلود، ساليان سال حرف آخر مباحث مردم كوچه و بازار بود، حتي گاه ميان روشن انديشان و خواص نيز مصداق داشت كه طرفين مباحثه با شنيدن اين جمله رضايت به ختم غائله و كفايت گفت وگو مي دادند. بي آنكه انگليسي ها در آن امر دخيل بوده باشند يا خير، اما اين بار با بررسي اسناد تاريخي بايد گفت كه ورود ترياك به عنوان مواد مخدر در زندگي تهرانيان و كلا ايرانيان نتيجه طمع ورزي و سودجويي انگليسي هاست.
    
    
    چنانچه تاريخ ترياك و به طور كلي مواد مخدر جديد، در جهان مورد دقت و مطالعه قرار گيرد، بي شك در گذار انقلاب صنعتي، دولت انگليس را در گام نخست و ديگر كشورهاي غربي در گام هاي بعدي عامل شيوع اين بلاي زميني و مسبب اين جنايت خانمان سوز بشري درمي يابيم.
    
    
    البته ملت ها آنچه را مي سازند كه لايق آنند. به قول قديمي ها <خلايق هرچه لايق> بنابراين انگليسي ها در طول تاريخ هميشه هستند، فقط زبانشان تغيير مي كند. روزگاري مقدونيه است و يا مغولي و يا انگليسي و... بايد راه مقابله و خودسازي را خود آموخت. هرگز از دشمن ترحم را نمي توان گدايي كرد.
    
    
    رفتار زورگويانه فرنگي ها و حكومت قاجاري وضعي را پديد آورده بود كه غربي ها در آثار فرهنگي خويش نيز خود را تافته جدابافته و سرشار از هوش مي پنداشتند و ديگر اقوام از جمله شرقي ها را كودن و عقب مانده. <سون ه دين> يكي از علماي غربي كه حدود 100 سال پيش تهران را ديده است، در سخن از ترياك تهرانيان به توصيفي اينگونه مي پردازد: ...< خلاصه تهران شهري است كه در آن مشرق زمين تنبل و بي تفاوت به خواب مي رود و تحت تاثير داروي بي هوشي غرب چرت مي زند...> البته جاي شكرش باقي است كه دستكم وي اعتراف به غربي بودن داد و )ترياك( دارد.
    
    
    با اين مقدمه بنا داريم تاريخچه ترياكي شدن تهرانيان را كه دوست و دشمن از وضع اسف بار آن در اواخر دوره قاجاريه سخن رانده، بازگويي كنيم.
    
    
    ترياك در لغت به معني پادزهر آمده كه معرب آن ترياق و آن دوايي مركب است كه چند ادويه را كوفته و بيخته در شهد آميزند و... / لغتنامه اين معنا از ترياك كه حكم دارو دارد در اسناد كهن و آثار بزرگان و نامداران فرهنگ ايران زمين نظير فردوسي، سعدي، حافظ، سنايي و... مكرر به كار رفته است، ولي ترياك به عنوان ماده خانمان سوزي كه هرويين را از آن به دست آورند، براي ايرانيان شناخته شده نبود. گو اينكه اسنادي وجود دارد دال بر مصرف دم كرده پوست خشخاش در دوران صفويه كه مردم مانند چاي مصرف مي كرده اند و شاه عباس در سال 1030 قمري نوشيدن آن را قدغن كرده است / فرهنگ معين.
    
    
    و يا اينكه در سفرنامه <اولئاريوس> آمده، شاه عباس جانشين نداشت مگر <سام ميرزا> با اين حال شاه عباس دستور داده بود كه همه روزه يك نخود ترياك به او دهند كه بخورد تا هميشه خمار و سست و بي حس باشد و در نتيجه نتواند بزرگان دربار و سران سپاه را به خود علاقه مند سازد.
    
    
    اين اخبار همگي حكايت از شناخت ايرانيان از ترياك به عنوان دارو دارد. حتي در اواخر قرن هجدهم ميلادي مقدار كمي از آن از راه بوشهر هم صادر مي شده است، ولي ترياكي كه امروز بنياد بسياري از زندگي ها را ويران مي كند و عامل خانمان سوز و بسياري از جنايات و مفاسد اجتماعي است، هديه اهريمني انگليسي ها است كه پس از جنگ هاي ميانه قرن نوزدهم ميلادي درچين و از دست دادن آن سرزمين در دامان ايرانيان بي خبر نهادند.
    
    
    انگليسي ها به دنبال اين بودند كه كشاورزان ايران به كاشت خشخاش و توليد ترياك روي آورند. از كليه امكانات سياسي، تجاري و نظامي خود سود مي جستند. ايرانيان غافل و دولتمردان خائن همه دست به دست هم دادند تا جايي كه كشاورز ايراني در قطعه زميني كه گندم مي كاشت، اگر خشخاش كشت مي كرد، سه برابر سود عايد خود مي كرد، چون انگليسي ها ترياك را گران مي خريدند. ايران در آن دوران گندم، ابريشم، شال، پارچه و... صادر مي كرد، ولي پس از ورود انگليسي ها به كارزار كشاورزي و تجارت ايران كم كم همه را از دست داد و چون در بازار انگليس و جهان نياز به ترياك بود و انگليسي ها بخش اعظم تجارت بين المللي را در دست داشتند، سرزمين ايران را جولانگه اين تجارت كردند. كنسول انگليس در تهران در سال 1867 م. پس از ساليان نه چندان دور فعاليت به كشورش گزارش داد، به نظر مي رسد كه تقاضا براي ترياك خوب است و انتظار مي رود كه امسال سه برابر بيشتر از حد معمول به چين صادر شود. رشد توليد ترياك در آن دوران سرسام آور بود، به طوري كه در سال 1859 م. 300 صندوق و در 1889 م. مقدار 1886 صندوق ترياك از ايران صادر شده است.
    
    
    تا اين سال ها در هيچ يك از اسناد تاريخي اشاره اي به كشيدن ترياك نشده است. حال آنكه از عادت قليان در بيشتر منابع يادشده است.
    
    
    در اين سال هاست كه به كشت ترياك توجه مي شود. مثلا در سال 1267 قمري ترياك كاري در اطراف تهران به مرحله آزمايش درآمد كه حاصل آن را بسنجند / وقايع اتفاقيه / تاريخ تنظيم.
    
    
    همچنين در گزارشي كه ميلر انگليسي درباره توسعه كشاورزي در جنوب ايران مي دهد، كشت تنباكو و ترياك را براي صدور به سوريه و اسلامبول و... پيشنهاد مي كند.
    
    
    پس از گذشت 10 سال از اين تاريخ يعني از حدود سال 1277 قمري به بعد است كه در آثار مولفان اروپايي به عادت ترياك كشيدن اشاره شده است. ناصرالدين شاه در سفرنامه عراق عجم در اين باره مي نويسد: ...< سوار كالسكه شده رانديم، عرض راه همه جا از دو طرف بوستان و زراعت ترياك بود...>
    
    
    خوب مي دانيم كه پيش تر اراضي مورد اشاره شاه قجر يكي از منابع اصلي توليد گندم بود و همين تغيير در كشت و البته ديگر خيانت ها منجر به قحطي هاي مكرر در ايران شد.
    
    
    
    
    ترياك چگونه وارد تهران شد داريوش شهبازي
    


 روزنامه اعتماد ملي، شماره 212 به تاريخ 1/8/85، صفحه 7 (جامعه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 595 بار
    



آثار ديگري از "داريوش شهبازي"

  باروتخانه اي كه ديگر نيست
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 10/9/92
مشاهده متن    
  كهن پيوند ري و تهران
داريوش شهبازي*، شرق 4/5/91
مشاهده متن    
  كهن پيوند ري و تهران
داريوش شهبازي*، شرق 4/5/91
مشاهده متن    
  زباله در پناهگاه اميري و كوه هاي شميران
داريوش شهبازي، شرق 13/6/90
مشاهده متن    
  اندوه خانه صداقت / متوليان امور از نگهداشت آثار تاريخي ناتوانند
داريوش شهبازي، شرق 23/5/90
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه سياست جهاني
متن مطالب شماره 2 (پياپي 602)، تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است