|
شش حديث از امام ششم
نويسنده: عليرضا احمدي
(1) تاثير محاسبه نفس
“عن ابي عبدالله عليه السلام قال: يابن جندب حق علي کل مسلم يعرفنا ان يعرض عمله في کل يوم و ليله علي نفسه فيکون محاسب نفسه فان راي حسنه استزاد منها و آن راي سيئه استغفر منها لئلا يخزي يوم القيامه” (1)
“امام صادق(ع) به عبدالله جندب فرمود: شايسته هر مسلماني که به مقام ائمه معصومين(عليهم السلام) معرفت دارد اين است که هر روز و شب اعمال خود را به نفس خويش عرضه کند و خود، حسابگر نفس خويشتن باشد، اگر در کارهايي که انجام داده خوبي مشاهده کرد در افزايش آن بکوشد و اگر بدي ديد از پيشگاه الهي طلب آمرزش نمايد تا در روز قيامت دچار ذلت و خواري نشود.”
انسان در طول عمر خويش اعمال بسياري را انجام مي دهد که اين اعمال يا در مسير اطاعت اوامر الهي صورت مي پذيرد و يا در مسير معصيت و نافرماني او، که تک تک اين اعمال در نامه عمل انسان ثبت گرديده و در روز حساب بر اساس حجتهايي که بر او تمام شده است از او محاسبه مي گردد، چنانچه خداوند متعال در قرآن مي فرمايد: “وان تبدوا ما في انفسکم او تخفوه يحاسبکم به الله” (2) يعني “و خداوند آنچه را که در دل داريد (از نيتهاي خير و شر شما) چه آشکارا و يا مخفي کنيد از شما محاسبه خواهد نمود” پس با توجه به اين آيه، به فرموده امام صادق(ع) چه چيزي بهتر از اين مي باشد که انسان قبل از اينکه اعمالش مورد محاسبه ذات اقدس پروردگار قرار گيرد، خود به محاسبه عمل خويش پرداخته و سنگيني بار را از دوش خود بردارد، چرا که از امام معصوم(ع) منقول است که فرمودند: “من حاسب نفسه في الدنيا لم يحاسبه الله يوم القيامه” (3) يعني “آن کس که در دنيا به حساب نفس خويش برسد خداوند، روز قيامت او را در معرض حسابرسي قرار نمي دهد”
نکته ها:
1- محاسبه نفس يک امر مهم و ضروري براي هر انسان مومن و مومنه مي باشد که بهتر است در هر شبانه روزي اين امر صورت پذيرد.
2- محاسبه نفس، انسان را از عقوبتي که براي معاصي الهي در نظر گرفته شده، نجات بخشيده و در روز قيامت حسابرسي اعمال را بر او آسان مي گرداند.
3- انسان مومن با محاسبه نفس خويش در صورت انجام معاصي الهي استغفار نموده و در صورت انجام عمل نيک توفيق روزافزون آن عمل را از خداوند طلب مي نمايد.
(2) ترک ازدواج از ترس فقر
“من ترک التزويج مخافه الفقر اساء الظن بالله عزوجل ان الله تعالي يقول ان يکونوا فقراء يغنهم الهه من فضله” (4)
“امام صادق (ع) مي فرمايد: کسي که از ترس فقر (و اداره نشدن خانواده)، ازدواج نکند، به خداوند بدگمان شده است، زيرا پروردگار (عالميان در قرآن کريم) مي فرمايد: “مردان وزناني که ازدواج مي کنند، اگر فقير باشند خداوند از فضل وکرم خود آنان را بي نياز مي گرداند.””
بر هر انسان مومن و مومنه لازم و ضروري است که به سنت حسنه رسول خدا (ص( )ازدواج) جامه عمل بپوشاند، ولي متاسفانه در جامعه امروز ما مشاهده مي شود که اکثر جوانان به علت بالا رفتن انتظارات خانواده ها و ترس از ناتواني هاي مالي از اين عمل نيک و پسنديده دوري مي گزينند، که اين امر باعث مي گردد جامعه به فساد اخلاقي و اجتماعي مبتلا گردد، پس بنا به فرموده خداوند متعال در قرآن و تاکيد امام صادق(ع) در اين حديث هر مسلماني وظيفه دارد که در امر ازدواج جوانان کوشا باشد تا جامعه را از ابتلا به فسادهاي اخلاقي و اجتماعي نجات بخشد.
نکته ها:
1- ترک ازدواج نوعي سوءظن به ذات اقدس پروردگار است.
2- فقر مالي نبايد مانعي براي ازدواج باشد.
3- خداوند کساني را که فقر مالي داشته و ازدواج کنند به فضل خود غني مي گرداند.
(3) فرو بردن خشم
“ما من عبر کظم غيظا الا زاده الله عزوجل عزا في الدنيا و الاخره”(5) “امام صادق(ع) فرمود: بنده اي نيست که خشمي را فرو برد، مگر اينکه خداوند متعال عزت او را در دنيا و آخرت زياد کند.”
کظم غيظ “فرو بردن خشم” يکي از دستورات مهم اسلام است که بنا به فرموده امام صادق(ع) باعث عزت انسان در دنيا و آخرت مي گردد چرا که فرو بردن خشم از وقوع اکثر فتنه ها جلوگيري مي نمايد، زيرا انسان در هنگام خشم مبتلا به اشتباهات بزرگي مي گردد که گاهي اوقات جبران آنها امکان نا پذير است، پس ما بايد سعي نماييم که هيچ گاه خشمگين نشده و اگر هم خشمگين شديم خشم خود را براي رضاي خدا فرو بريم.
نکته ها:
1- انسان بايد هنگام خشم سعي نمايد تا خشم خود را فرو برد.
2- خشم باعث به وجود آمدن فتنه مي گردد.
3- فرو بردن خشم باعث عزت يافتن انسان در دنيا و آخرت مي گردد.
(4) ترس از بدزبان
“من خاف الناس لسانه فهو في النار”(6) “امام صادق(ع) فرمود: کسي که مردم از زبان او مي ترسند، در آتش دوزخ است.”
خداوند عزوجل در قرآن مي فرمايد: “وقولوا الناس حسنا” يعني “و با مردم نيکو (سخن) بگوييد” و اين در حالي است که مشاهده مي شود بعضي از مردم که لب به سخن مي گشايند به قدري تلخ و زننده سخن مي گويند که هيچ کس حاضر نيست لحظه اي با آنان سخني گويد و اين عمل کاملا برخلاف دستور خداوند متعال در قرآن مي باشد و همين امر براي يک بد زبان کافي ا ست که مستحق دوزخ گردد چرا که برخلاف دستور پروردگار خويش به جاي نيکو سخن گفتن به بدزباني و آزار ديگران مشغول گرديده است.
نکته ها:
1- بدزباني در اسلام ممنوع بوده و از طرف خداوند (عزوجل) بسيار مذمت شده است.
2- جايگاه بدزبان دوزخ است.
3- بد زبان برخلاف دستور قرآن عمل مي نمايد.
(5) قطع اميد از بندگان خدا
“الياس مما في ايدي الناس عز المومنين” (6) “امام صادق(ع) فرمودند: عزت و شرف مومن در اين است که از ديگران مايوس باشد و از آنچه در دست مردم است قطع اميد نمايد.”
انسان بايد در تمام طول عمر خويش از اميد داشتن به بندگان خدا و درخواست حاجت نمودن از آنان دوري گزيند چرا که مخلوقات خداوند نيازمندند، مگر ذات اقدس پروردگار عالميان که از هر چيزي بي نياز است؛ “الله صمد” يعني “خداوند بي نياز است” پس جايز نيست که يک انسان مومن عزت و شرف خويش را زير پا نهاده و حاجت خود را از بندگان خداوند بخواهد چرا که عرضه حاجت به پيش بندگان خدا باعث ذلت و خواري و در پيشگاه ذات اقدس الهي باعث عزت و بزرگي است.
نکته ها:
1- انسان مومن هيچ گاه حاجت خود را از بندگان خدا طلب نمي کند بلکه حاجت خويش را فقط از خداوند طلب مي نمايد.
2- عزت و اقتدار انسان مومن در اين است که هيچ گاه به بندگان خدا اميد نداشته باشد به طوري که تنها اميد او ذات اقدس پروردگار باشد.
3- فقط ذات اقدس پروردگار که از هر چيزي غني و بي نياز است پس تنها بايد از خداوند هر حاجتي را درخواست نمود.
(6) اخلاق بد
“من ساء خلقه عذب نفسه” (8) “کسي که بداخلاق باشد، جان خودش را عذاب مي دهد.”
حسن خلق يکي از مهمترين ويژگي هاي اخلاقي است که خداوند آن را يکي از مهمترين عوامل موفقيت پيامبر اعظم(ص) در امر رسالت آن حضرت مي داند، به طوري که در قرآن مي فرمايد: ولو کنت فظا غليظا القلب لا نفضوا من حولک” (9) يعني “و اگر اخلاق خوب تو نبود همه از دور تو پراکنده مي شدند و به دورت جمع نمي گرديدند.”
پس انسان مومن در صورتي در امور خويش موفق مي گردد که از اخلاق خوبي برخوردار باشد در غير اين صورت به علت نداشتن حسن خلق هميشه معذب خواهد بود چرا که انسان بدخلق در بين مردمان جايگاهي ندارد.
نکته ها:
1- اخلاق خوب انسان را به درجه هاي بالاي معنوي و مادي مي رساند.
2- اخلاق بد، انسان را در هر زمان و مکان ضايع مي نمايد.
3- اخلاق بد، باعث عذاب کشيدن انسان مي گردد به طوري که از داشتن آسايش محروم مي گردد.
ان شاءالله که تابع باشيم.
پي نوشتها:
1- تحف العقول، ص 301
2- آيه 284 بقره
3- مفردات راغب، بخش حسر، ص 117
4- درسهايي از مکتب امام صادق(ع)، ص 185
5- همان، ص 197
6- همان، ص 180
7- اصول کافي، ج 2، ص 148
8- درسهايي از مکتب امام صادق(ع)، ص 180
9- آيه 159 آل عمران
شش حديث از امام ششم عليرضا احمدي
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 872 بار
|
فهرست نشريات
