|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران85/9/27: شكوه ايراني
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7000
يك شنبه 28 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3526 27/9/85 > صفحه 11 (مهرگان) > متن
 
      


شكوه ايراني
درباره مظفر بختيار


مظفر بختيار، ايران شناس، فارسي پژوه و مترجم، متولد ، اصفهان
    ـ دكتراي زبان و ادبيات فارسي
    ـ عضو هيأت علمي دانشكده ادبيات دانشگاه تهران
    - از ايرانشناسان و نسخهشناسان برجسته دوران معاصر
    - از متخصصان و پژوهشگران برجسته چين شناسي و فرهنگ هاي شرق دور
    دكتر مظفر بختيار به مناسبت آثار و تحقيقات مهم خود در زمينه چين شناسي در سال ۱۳۷۵ از دانشگاه پكن به دريافت عنوان «استاد ممتاز دانشگاه پكن» و منشور ويژه آن نائل آمد. وي چندين سال از طرف دانشگاه تهران در دانشگاه پكن و دانشگاه هانكوك سئول به تدريس و تحقيق اشتغال داشت.
    - برخي از آثار تأليفي وي عبارتند از: ني نامه، فرقه هاي صوفيه در چين، فرهنگ چيني به فارسي (به ويراستاري وي)، كتاب ايران، شكوه ايران، علف (ترجمه)، آداب فتوت (ترجمه)، مجموعه آثار رضا عباسي، حياة الطغرايي (به عربي) و...

    
    
    

    حالا ديگر روزگاري است كه مثل مظفر بختيار كمتر پيدا مي شود. كسي كه در تدوين اطلس تاريخي ايران به دو زبان فارسي و انگليسي سهم عمده داشته باشد و كتاب ايرانش به شش زبان دنيا ترجمه شده و البته شايد از همه مهمتر تأليف «ني نامه» اثر جامي نفيس ترين نسخه هنري فارسي در جهان است كه انتشارات مركز نشر دانشگاهي آن را به چاپ رسانده است. «فرقه هاي صوفيه در چين» از انتشارات انجمن تحقيقات تاريخي پاكستان و «فرهنگ چيني به فارسي» تأليف گروهي از انتشارات دانشگاه پكن، از ديگر آثاري است كه به اهتمام دكتر مظفر بختيار منتشر شده اند. مظفر بختيار متولد اصفهان، دكتراي زبان و ادبيات فارسي دارد و به عنوان استاد در دانشكده ادبيات دانشگاه تهران تدريس مي كند. «بررسي نامه نسخه هاي خطي اسلامي در چين» به زبان انگليسي از ديگر آثار اوست، براي تدوين اين بررسينامه حدود ششصد شهر و روستا در سرتاسر كشور چين در چهار سال از نزديك بررسي شده است. ترجمه عربي بررسينامه توسط دكتر علوجي استاد دانشگاه قاهره انتشار يافته و به چند زبان ديگر نيز در دست ترجمه است. زندگاني طغرايي به دو زبان فارسي و عربي، علف، ادب و آداب فتوت نيز بخشديگري از آثاري است كه با ترجمه وي منتشر شده اند.
    او درباره آثاري كه به زبان انگليسي منتشر كرده (مثل كتاب «بررسي نامه نسخه هاي خطي فارسي در چين») مي گويد: «برخي از اينآثار كه به انگليسي منتشر شده اند، درصدد بودم كه آنها را به خاطر گستره وسيع مخاطبان به انگليسي بنويسم و منتشر كنم. برخي ديگر از آثار هستند كه ناشر تمايل داشته و همكاري كرده و حتي پيشنهاد داده كه من پذيرفتم. «كتاب ايران» از معروف ترين آثار مظفر بختيار است (با همكاري دكتر سيد حسين نصر). درباره اين كتاب مي گويد: «اين كتاب بيشتر بررسي عناصر فرهنگ ايران زمين است. نظريه ما اين است كه عناصر فرهنگ ايران از هم تفكيك ناپذيرند. فرهنگ هاي ديرينه و باستاني و فرهنگ هايي كه اصيل باشند، فرهنگ هايي هستند كه عناصر آنها از يكديگر قابل تفكيك نيستند. نقاشي همان حرفي را مي زند كه شعر مي زند، شعر همان حرفي را مي زند كه خلاقيت هاي حجمي بيان مي كند. اين كتاب بيشتر در اين زمينه است و اين وضع را نشان مي دهد. يعني ويژگي هاي فرهنگي ايران را. كتاب «شكوه ايران» مثلاً كتابي بود كه ناشر پيشگام شكل گيري آن بود و تمايل داشت كتابي چاپ كند كه مخاطب آن گروه وسيعي باشند در حد غيرمتخصص كه بخواهند درباره هنر ايران اطلاعاتي كلي داشته باشند.»
    كتاب ديگري كه مظفر بختيار در شكل گيري آن نقش به سزايي داشته است «شكوه ايران» نام دارد. اين كتاب در سه جلد منتشر شده است. شكوه ايران تأليف گروهي از هنرمندان و اهل قلم است كه عده اي از متخصصان هنر ايران هر كدام در رشته خاصي، فصل هاي مختلف اين كتاب را نوشته اند. چنانچه مظفر بختيار در اين باره مي گويد: «حسب گرايش خودم مطالب و مقالات خوشنويسي را نوشتم. شكوه ايران كتاب بسيار ارجمندي شده است به دليل اين كه هنر و فرهنگ ايران را در يك نگاه معرفي مي كند. البته اين سه جلد كتاب كه در حدود شش هزار صفحه است، بيشتر به هنر ايران مي پردازد. به هرحال كتاب موفقي شده است.»
    ناشر شكوه ايران، Booth-cliborn بوس كليبورن، ناشر معروف آثار هنري در جهان است. اين كتاب در ايران به وسيله مركز نشر دانشگاهي توزيع شده است. درباره اين كتاب بختيار مي گويد: «اين كتاب درباره هنر و فرهنگ ايران و برخي از آداب و رسوم مردم ايران است. فرهنگ و هنر ايران به قدري وسيع است كه باز هم حق آن در سه جلد كتاب ادا نمي شود. مهمترين عناصر فرهنگ ايران را درنظر گرفته ايم كه بيشتر روي هنر ايران تأكيد شده و در برخي از فصول هم درباره آداب و سنتها و رسوم مطالبي دارد كه منضم به عكس هاي متعددي است. در تأليف اين مجموعه نظر بر اين بود كه بيشتر هنر ايران از ديدگاه ايرانيان ديده و معرفي شود. مثلاً دكتر سيروس پرهام، دكتر پور جوادي و عده ديگري از چهره هاي كارشناس و سرشناس در تأليف و تدوين اين كتاب همكاري داشتند.
    كتاب ديگري كه مظفر بختيار به بازار نشر فرستاده ترجمه اي از كتاب «Grass» است كه «كوپر» نويسنده و فيلمساز معروف آمريكايي آن را نوشته و بختيار اين كتاب را به نام «علف» ترجمه كرده است.وي درباره اين كتاب مي گويد: «به نظر من كتاب بسيار جالبي است. اين كتاب از چند جهت قابل توجه است. به دليل اين كه هم از لحاظ ايران شناسي، هم از نظر شناخت ايل بختياري و هم از اين نظر كه «علف» يك فيلمنامه است، نخستين فيلم مستندي است كه در دنيا تهيه شده است. كوپردر سال ۱۹۲۴‎/۱۳۰۴ به ايران آمده بود براي تهيه اين فيلم مستند، نظر كوپر اين بود كه سينما مي تواند بزرگترين عامل ارتباط و تبادل فرهنگ ها در جوامع بشري باشد. كوپر نخستين فيلم مستند دنيا را با عنوان «گراس» از كوچ ايل بختياري تهيه كرد.» «آداب فتوت» كتاب ديگري است كه مظفر بختيار آن را ترجمه كرده است. اين كتاب درواقع رساله اي است از «فرانس تشنر»، خاورشناس آلماني كه تخصص اش در زمينه فتوت است. اين رساله درباره نوآيين ها و بدعت هايي است كه در آيين فتوت پديد آمد و آيين فتوت را به صورت ابزاري سياسي در خدمت خلفاي عباسي درآورد. اين رساله يك بحث تخصصي جالبي است كه مخاطبانش عام نيستند. اين كتاب سال ها پيش چاپ شده بود.
    كتاب مجموعه آثار رضا عباسي كه دكتر مظفر بختيار آن را گردآوري كرده، از غني ترين مجموعه هاي موجود از آثار اين نقاش بزرگ است. نكته قابل توجه در اين مجموعه دقت به كار گرفته شده، از جانب گردآورنده است، چرا كه در دوره صفوي و هم زمان با رضا عباسي چند رضاي نقاش ديگر هم وجود داشته اند كه به دليل شباهت اسمي گاه نقاشي هايشان از آثار رضا عباسي قابل تشخيص نيست. دكتر بختيار در ۷۲ تصوير موجود در اين كتاب سعي كرده آثاري را گردآورد كه اصالتآنها كمتر مورد ترديد است. او در مقدمه كتاب قول داده بود كه مجموعه اي نيز از نقاشي هاي ديواري رضا عباسي فراهم آورد كه متأسفانه هنوز انجام نشده است.
    رضا عباسي از بنيانگذاران مكتب اصفهان و درواقع مهمترين نقاش اين دوره است. تفاوت هايي كه آثار او با آثار استادان بزرگ گذشته دارد به دو شاخه مربوط مي شود. يكي انتخاب مضامين جديد است كه با توجه به چند واقعيت تاريخي توجيه پذيرمي شود. اول انتخاب اصفهان به عنوان پايتخت و ساخته شدن بناهاي باشكوه در آن كه نيازمند نگارگري بودند و همكاري استادان بزرگي چون عباسي در اين مورد است كه مثلاً مي توان به ديوارنگاره هاي پلكان كاخ عالي قاپو و سردر قيصريه اشاره كرد كه به احتمال زياد اثر رضا عباسي و شاگردان اوست و دوم كوچاندن ارامنه جلفا به اصفهان و رفت و آمد اروپاييان به ايران كه باعث رونق هنر نقاشي و استقلال آن از دربار مي شود، به طوري كه نقاشان اين دوره مي توانند با سفارش گرفتن تك چهره ها از مردم ارتزاق كنند. همين موضوع سبب مي شود كه مضمون بيشتر آثار عباسي برخلاف استادان پيشين نه صحنه هاي جنگ و يا بزم كاخ هاي شاهان كه زندگي روزمره طبقات مختلف مردم جامعه باشد.
    تصويرسازي كتب ادبي نيز به نسبت دوره هاي پيش كمتر است البته رضا عباسي به تصويرسازي كتاب هايي مثل ديوان ميرعلي شيرنوايي، خسرو و شيرين نظامي و شاهنامه فردوسي نيز پرداخته ولي در مجموع مي توان گفت كه او از نقاشي روايي بسيار فاصله گرفته است. مسأله مهم ديگر در آثار او تفاوتتكنيك هاي نقاشي است. عباسي به نسبت پيشينيان بسيار كمتر از رنگ استفاده مي كند، اكثر نقاشي هاي او در تناليته هاي ارغواني، قهوه اي و خاكستري رنگي است.
    حذف رنگ و روايت و با توجه به اين كه پرسپكتيو تا آن زمان هيچ گاه در نقاشي ايران وجود نداشته، تنها چيزي كه عملاً باقي مي ماند، خط است. اكثر منتقدين معتقدند مهمترين نكته در آثار رضا عباسي كشف ارزش بياني خط و قلم گيري است. تا حدي كه رضا عباسي حتي براي شبيه سازي جانوران، كه از موضوعات مورد علاقه اش بوده، از سايه پردازي استفاده نمي كرده است. در طراحي هاي او خطوط روان و سيال فراوانند و از همان ريتمي برخوردارند كه خطوط شكسته و نستعليق.
    نقاشي ايراني تا پيش از رضا عباسي داراي قوانين و تقسيمات مشخص هندسي، جدول بندي و حتي تقسيمات رنگي است، مثل تضاد رنگ هاي خالص و مكمل. اما رضا عباسي به خاطر تمايل به تك چهره ها و همين طور عدم استفاده زياد از رنگ از اين معيارها نيز فاصله مي گيرد. اين كتاب ضمن انتشارات سازمان اوقاف در سال ۱۳۵۰ به چاپ رسيده است و از مهمترين آثار تهيه شده درباره نقاشي هاي رضا عباسي به شمار مي آيد. در زمينه هنر ايران وي هم اكنون كتاب احوال و آثار ميرزا غلامرضا اصفهاني خوشنويس و شاعر و عارف مشهور را به طرزي نفيس در دست چاپ دارد.
    كتاب واژه ها و اصطلاحات اسلامي در زبان چيني تأليف دكتر وانگ جيان پينگ استاد پژوهشكده مذاهب اسلامي و عضو فرهنگستان علوم اجتماعي چين، صرف نظر از ارزش ذاتي خود به لحاظ هويت و ساختار واژه ها كه به ميانجي زبان فارسي و عناصر ايراني وارد زبان چيني شده ، نمودار حوزه پهناور نفوذ فرهنگ ايراني در دورترين سرزمين هاي جهان قديم و در اقصاي خاور دور است. در باره اين كتاب مظفر بختيار در نشريه بخارا مي نويسد: «واژه ها و اصطلاحات عربي، چنان كه در مقاله اي در Maritime Silk Route Studies( نشريه مركز تحقيقات راه ابريشم دريايي چين) با ارجاع به منابع و مستندات لازم به تفصيل توضيح داده ام به ميانجي زبان فارسي و با هنجارهاي آوايي و ساختار فارسي وارد زبان چيني شده است. دراين مورد با نويسنده كتاب هم گفت وگوها داشتيم و با قدرت جامعي كه در نامگذاري و گزينش عنوان كتاب به كار داشت توجه خود را به اين نكته ظريف و اساسي نشان داده است.
    انتشار اسلام در چين توسط ايرانيان و فارسي زبانان موجب شد مقدار زيادي از كلمات فارسي و واژه هاي عربي در فارسي در واژگان مسلمانان و زبان چيني به صورت لغت دخيل وارد شود. به طوري كه اكنون بسياري از لغات و اصطلاحات و نامواژه هاي مذهبي كه حتي در ايران، بر اثر تأثيرگذاري فقهاي عربي زبان شيعه از دوره صفوي به بعد شكل عربي آنها رايج شده در بين مسلمانان چين به همان شكل قديم فارسي به كار مي رود.
    كتاب ذاشيه (zaxiue) كه از متون و درسنامه هاي متداول معارف اسلامي و حوزوي (به اصطلاح چيني نظام آموزش مسجدي) از دوره يوان (قرن هشتم هجري) تا كنون در چين است شامل خطبه ها، نيت ها، دعاها و صيغه هاي شرعي است كه بر مسلمانان واجب است در عبادات و مناسك و عقود شرعي به لفظ و عبارت فارسي ادا گردد. هنوز هم طبق سنت برخي از حوزه هاي اسلامي چين، مانند حوزه شرقي شاندونگ، اداي صيغه ايجاب و قبول به عبارت فارسي شرط لازم براي مشروعيت و صحت عقد ازدواج است، هرچند دو طرف زبان فارسي ندانند و به حفظ و نقل عبارت برگزار گردد. متن خطبه عقد است در ذاشيه:
    اكنون به فرمان خداوند جهان و خالق كون و مكان و مربي عالميان و پادشاه ازل و حكيم لم يزل و به شرف سنت سنيه بهترين اولاد بني آدم و برگزيده گلستان معرفت و كدخداي ملك خدا و شفاعتخواه روز جزا، يعني به نام لطيف شريف محمدمصطفي(ص) و به اجماع صحابه كبار (رض) و به مذهب مهذب امام اعظم كوفي صوفي (رح) و به گواهي اين جماعت مسلمين كه دراين مجلس امر خير حاضرند، شما كه وكيل ثابت الوكاله بالمشافهه ايد از قبل مسماه فلانه بنت فلان بوده باشيد نفس نفسيه موكله خود را به زني و نكاح صحيح مسلماني و به چهار امور شرعي كه بين الناس معروف و مشهور است و به مهر مذكور كه بعض او معجل و بعضي مؤجل است الي بقاءالنكاح به اين جوان حاضر راغب كه فلان بن فلان بوده باشد داديدش به زني؟ باز وكيل گويد: داديمش به زني و شما كه جوان حاضر راغب ايد نفس نفيسه موكله شان را به زني و به نكاح مسلماني در بدل املاكات مذكور خواستيد و قبول كرديدش به زني؟
    داماد گويد: قبول كرديمش!
    در همين كتاب عبارت نيت وضو و نمازهاي روزانه به فارسي چنين آمده است:
    نيت كردم كه آبدست مي سازم از براي برداشتن حدث را
    تا نماز بر من مباح شود، الهي از من قبول گردان!
    نيت كردم كه بگزارم... ركعت فريضه نماز بامداد‎/ پيشين‎/ ديگر‎/ شام ‎/ خفتن وقتي متوجه شدم به جهت كعبه خالصاً لله تعالي اقتدا كردم به اين امام، الله اكبر
    (نسخه خطي ذاشيه در كتابخانه شهر نانكن چين ، برگ ۱۳۵ ـ ۱۳۶ . ۱۸ـ۲۲)
    همچنان كه بر چند ميليون مسلمان شين جيائو ياجهري مذهب چيني كه در اقامه احكام مواظبت و مراقبت نام دارند، واجب است كه هر روز در تعقيب نماز بامداد يك بند از مخمس شمس الدين تبادكاني از تربيت شدگان و ياران طريقتي مولانا عبدالرحمن جامي را به فارسي بخوانند و در ماه دوره نمايند آن را بي آن كه اكثرشان زبان فارسي بدانند يا معني تطابقي آنچه را مي خوانند دريابند.
    جايگاه زبان فارسي به عنوان زبان رسمي اسلامي در شرق سرزمين هاي اسلامي به فتواي تاريخي علماي ماوراءالنهر در قرن سوم براي ترجمه و تفسير متون ديني به زبان فارسي و آراي شمس الائمه سرخسي در كتاب المبسوط باز مي گردد كه در مراجع فقهي متداول در بين مفتيان و فقهاي حنفي مذهب چين مانند كتاب شرح تنويرالابصار (۱‎/۴۵۱) در باب جواز كاربرد زبان فارسي در ادعيه عبادات و نيات و استشهاد به آيات شريفه ، به سبب بي رغبتي مسلمانان شرق نسبت به زبان عربي، بحث شده است. توجه مسلمانان چين نسبت به حفظ و اشاعه زبان فارسي به عنوان زبان رسمي و مشترك و فرهنگي جامعه اسلامي و احتراز از به كار بردن زبان و خط چيني و جايگزين ساختن خط شيائو ارجينگ و نگه داشت هويت فرهنگي خود باعث شد جامعه اسلامي چين به سرنوشت ساير اقليت هاي د يني در چين دچار نشود كه به مرور زمان در جامعه و فرهنگ دربرگيرنده چين ماهيت و هويت خود را از دست دادند. واژه hui-hui كه در زبان چيني به معني مسلمان است ، چنان كه در بررسي نامه نسخه هاي خطي اسلامي در چين با استناد به منابع چيني آورده ام درچين قديم معني فارسي زبان داشت و چون زبان فارسي زبان ديني و فرهنگي و شاخصه مسلمانان چين بود huihui به تدريج معني مسلمان به خود گرفته است، زبان عربي در قديم كارايي چنداني در نشر فرهنگ و معارف اسلامي درچين نداشته، طبق همان بررسي نامه ۹۹‎/۰ از نسخه هاي خطي متون متداول اسلامي در چين به زبان فارسي و از متون ادبيات فارسي است.»
    مظفر بختيار همان طور كه در آغاز نوشتيم از جمله كساني است كه بايد بيشتر از اين قدرشان را دانست و درباره شان گفت و نوشت. كساني كه دغدغه اي جز اعتلاي نام ايران ندارند و جز بزرگي براي ايران در جهان نمي خواهند.
    
    


 روزنامه ايران، شماره 3526 به تاريخ 27/9/85، صفحه 11 (مهرگان)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 783 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه نقد كتاب قرآن و حديث
متن مطالب شماره 12، زمستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است