|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران85/11/17: فلسفه هاي بودن!
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7004
پنج شنبه 2 اسفند 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3565 17/11/85 > صفحه 11 (مهرگان) > متن
 
      


فلسفه هاي بودن!
درباره پرويز ضياءشهابي


پرويز ضياء شهابي
    ـ متولد ۱۳۲۲ در تهران
    ـ پايان تحصيلات متوسطه در تهران
    ـ دريافت مدرك كارشناسي در رشته فلسفه و علوم تربيتي از دانشگاه تهران سال ۱۳۴۴
    ـ دريافت مدرك كارشناسي ارشد در رشته فلسفه از دانشگاه تهران سال ۱۳۵۰
    ـ دريافت مدرك دكتراي فلسفه در رشته اصلي و تاريخ اديان و اسلام شناسي دررشته فرعي
    ـ عضو هيأت علمي دانشگاه فردوسي مشهد از مرداد۱۳۵۲ تا اول مهر ۱۳۸۲
    ـ استاديار واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي از اول مهر ۱۳۸۲
    برخي از مقاله هاي او در حوزه فلسفه عبارتند از :
    ـ تهيه مقدمات آشنايي با منطق جديد، مجله دانشكده الهيات مشهد ۱۳۷۶
    ـ تالس تولد فلسفه، مجله دانشكده الهيات مشهد ۱۳۷۸
    ـ پا به پاي ارسطو به جست وجوي دانش برين، مجله برهان و عرفان پيش شماره نخست
    
    
    ـ هست شناسي ،دانشي كه بايد جست،مجله برهان و عرفان شماره دوم زمستان ۱۳۸۳
    برخي آثار تاليفي و ترجمه او عبارتند از:
    ـ درآمدي پديدار شناسانه به فلسفه دكارت، تهران، انتشارت هرمس، ۱۳۷۷
    ـ فلسفه هنر به نزد هايدگر ، فن هرمن، فريد ريش، (۱۳۷۹)
    ـ سرآغاز كار هنري از مارتين هايدگر، تهران، انتشارات هرمس، چاپ دوم ۱۳۸۲
    ـ راه هايي به تفكر فلسفي از يوزف ماري بوخنسكي ، اصفهان ،انتشارات پرسش ۱۳۸۱،

    
    
    

    «هايدگر وجود را تعريف ناپذير مي داند. او معتقد است بايد ميان «وجود» و «موجود» تفاوت گذاشت. او اين تفاوت را تفاوت «آنتولوژيك» مي نامد.
    هايدگر در كتاب «نظر افلاطون درباره حقيقت» پيش از شروع، در مطلبي ميان آموزه متفكر و گزاره هاي علمي تفاوت گذاشته است. هايدگر در يك نيم سال تحصيلي و در۴ واحد دانشگاهي تفسير جمله به جمله افلاطون در رساله سوفسطايي را موضوع درس خود قرار داد، زيرا او در اين دوران به آثار سوفسطايي و افلاطون توجه داشت.
    هايدگر پس از افلاطون مي گويد: آيا مي دانيم كه هر گاه لفظ موجود را به كار مي بريم در حقيقت چه مي خواهيم؟ او مي گويد، به هيچ رو پاسخي نداريم و بايد پرسش از معناي وجود را از نو آورد. بدين رو در شروع و مقدمه رساله «وجود و زمان» مي گويد: كساني كه از مابعدالطبيعه دم مي زنند از وارد شدن به بحث اصلي آن باز مي مانند.
    ارسطو كليت وجود را وراي كليت جسمي مي دانست. هايدگر وجود را تعريف ناپذير مي داند و معتقد است بايد ميان وجود و موجود فرق گذاشت. او اين تفاوت را تفاوتي «آنتولوژيك(هست شناسي)» مي نامد.
    وجود پيش از هر موجود است، هر چه هست از وجود هست. به بيان ديگر از وجود تعريفي نمي توان ارائه كرد و قابل پرسش نيست. او معتقد است هر كس كه لفظ وجود را به كار مي برد، معناي آن را مي فهمد. هايدگر سپس به توضيح ساختار و صورت هر پرسش مي پردازد و سؤال مي كند كه لازمه ذات هر پرسش چيست؟
    كه هر پرسش جست وجويي است و در اين ميان جست وجو، بايد از آن چه كه مقصود است، هدايت گرفت، هر پرسش، پرسشي است درباره چيزي. هايدگر براي آن ۳ جزء قائل مي شود كه در فارسي بيان دوتاي آن مشكل ندارد: مسئول (كسي كه از او مي پرسند) و مسئول عنه (چيزي كه از او مي پرسند). در پرسش از معناي وجود، بايد ديد از چه كسي بايد پرسيد؟ در ميان موجودات، موجودي است كه به داشتن فهم از ديگران ممتاز است و شايد آن موجود كه خودمان هستيم، سزاوارتر براي «مسئول» بودن است، براي شنيدن پاسخ موجود از او.«دازاين» در آلماني به معني وجود يا واقعيت است. هايدگر خود مي گويد، جان كلمه در وجود و زمان و «او» ميان آنهاست. وجود عبارت است از زمان و آن زماني كه از آن فهم داريم. هايدگر عقيده دارد از وجود اكنون، زمان را فهميده اند و معلوم مي شود اصل آن زمان مندي است.«پرسش وجود» نزد هايدگر مهم بود. پرسش وجود نزد او از نحوه وجود انسان منفك نبوده است»...
    شايد بسياري از اهالي انديشه رابا اين شرح مختصر بتوان با حوزه علايق و گرايش هاي شهابي در فلسفه نيز آشنا كرد.نخستين نشانه اين آشنايي را مي توان از گرايش او به هايدگر و تأثير روشن از انديشه هاي فرديد بازشناسي كرد. شهابي از شاگردان احمد فرديد بوده اما جست وجوهاي او در حوزه انديشه به اين گرايش مختصر نشده و دامنه وسيع تري بخصوص در مباحث پديدار شناسي يافته است.
    پرويز ضياء شهابي متولد ۱۳۲۲ در تهران است. تحصيلات متوسطه را در همين شهر به پايان برده و پس از آن در رشته علوم تربيتي دانشگاه تهران پذيرفته شده است.شهابي مدرك كارشناسي اش را در رشته فلسفه و علوم تربيتي در سال ۱۳۴۴ از دانشگاه تهران گرفته وپس از وقفه اي چندساله كارشناسي ارشد را نيز در رشته فلسفه دنبال مي كند. شهابي مدرك كارشناسي ارشد خود را درسال ۱۳۵۰ در رشته فلسفه از دانشگاه تهران گرفته است.او همچنين در۲ رشته اصلي و فرعي يكي فلسفه در رشته اصلي و تاريخ اديان و اسلام شناسي دررشته فرعي دكترا گرفته است.شهابي در خلال اين سال ها تدريس را نيز به جد دنبال كرده و از سال ۱۳۵۲به عضويت هيأت علمي دانشگاه فردوسي مشهد در آمده است. از اين مقطع است كه سراغ پرويز ضياء شهابي را بايد از دانشگاه فردوسي مشهد گرفت.جايي كه او ۳۰ سال يعني از مرداد۱۳۵۲ تا اول مهر ۱۳۸۲ به تدريس در آن اشتغال داشته است.
    ضياء شهابي بعد از پايان دوره طولاني خدمت در دانشگاه مشهد به تهران آمد و به عنوان استاديار در واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي مشغول به تدرس شد. شهابي همچنين قبل از اين بازگشت نيز ارتباطات حرفه اي در حوزه كاري اش را با پايتخت برقرار كرده بود و از اواخر دهه۷۰ تا اوايل دهه ۸۰ يعني زمان بازگشت به تهران،كتبي از او در تهران انتشار يافته بود.از آن جمله است كتاب «درآمدي پديدار شناسانه به فلسفه دكارت» كه سال ۱۳۷۷ به وسيله نشر هرمس به چاپ رسيد و ديگري كتاب سرآغاز كار هنري از مارتين هايدگر كه آن هم از سوي همين ناشر منتشر شد و در سال ۱۳۸۲ به چاپ دوم هم رسيد. اهل فلسفه با پرويز ضياء شهابي، از طريق كتاب ارزشمند او،«درآمدي پديدارشناسانه به فلسفه دكارت» و ترجمه كتاب مارتين هايدگر به نام «سرآغاز كار هنري» و نيز ترجمه كتاب بوخنسكي «راه هايي به تفكر فلسفي؛ درآمدي به مفاهيم بنيادين» آشنا هستند. راه هايي به تفكر فلسفي از يوزف ماري بوخنسكي عنوان يكي ديگر از آثار ترجمه ضياء شهابي در حوزه انديشه است كه به وسيله انتشارات پرسش در اصفهان منتشر شد. يوزف ماري بوخنسكي (yoseph. M. Bochenski)، يكي از متفكرين معاصر لهستاني است كه درسال ۱۹۰۲ متولد و به سال ۱۹۹۵ چشم ازجهان فروبست.
    او كشيش كاتوليك و ازدومينيكن بود كه در زمينه هاي حقوق، اقتصاد، فلسفه و الهيات تحصيل كرده بود و در دانشگاه «فريبورگ» سوئيس كرسي استادي فلسفه را داشت و در چندين دانشگاه اروپايي و آمريكايي به عنوان استاد مدعو تدريس مي كرد.وي در منطق جديد استاد مسلم بود و آرا و آثار او دراين زمينه براي اهل فن يكي از منابع معتبر اين رشته است.درمجموع «بوخنسكي» در تفكر فلسفي و فلسفه معاصر اروپا استادي كم نظير است. تاكنون از او تنها۲ كتاب به فارسي ترجمه شده است.يكي كتاب «فلسفه معاصر اروپايي» كه به وسيله دكتر شرف الدين خراساني ترجمه شد و ديگري همين كتاب حاضر باعنوان اصلي «Wege zum philosophischen Denken Einfuhrung in die Grundbegriffe.» است كه ، پرويز ضياء شهابي، آن را از متن آلماني به فارسي برگردانده است. البته پيش از اين، دكتر محمدرضا باطني همين كتاب را با نام «مقدمه اي بر فلسفه» ازمتن انگليسي ترجمه كرده بود. كتاب راه هايي به تفكر فلسفي اگر چه كتابي است كم حجم و كوچك و براي آشنايي مقدماتي با فلسفه منتشر شده است، اما اين همه موجب نشده است كه مترجم محترم كار ترجمه را سرسري بگيرد و در برگرداندن دقيق و درست آن به زبان فارسي سختگير نباشد. او در مقدمه خود يادآور شده است كه بناي كار ترجمه را بر ۳ قاعده زير نهاده است: نخست كوشيده است تا معني هر عبارت را دريابد. سپس سعي داشته است كه ضمن اهتمام به «پاس داشتنِ پارسي» در مقام گزاردِ حقِ معني، دقيقه اي فروگذار نگردد. پس از حصول يقين و اطمينانِ خاطر، از بجاي آوردن آن چه شرط۲ قاعده پيشين است، برهرچه شبيه تر كردنِ ترجمه به اصل همت نهاده است. بايد اعتراف كرد كه مترجم به تقريب هميشه در ترجمه خود به اين۳ قاعده وفادار مانده است. كمتر موردي در ترجمه ايشان پيدا مي شود كه با اصل آلماني آن مطابق نباشد و يا با زباني ساختگي و بيگانه با روح زبان فارسي برگردانده شده باشد.
    اين كتاب حاصل گفت وگوها و گفتارهايي است درباره «چيستي فلسفه» كه بوخنسكي در يك سري برنامه ها و مصاحبه هاي راديويي عنوان كرده بود و به دليل اهميت مباحث مطرح شده دراين برنامه ها، اين مباحث به صورت كتاب درآمد و بنابر موضوع در ۱۰ گفتار با عنوان هاي قانون، فلسفه، شناخت، حقيقت، تفكر، ارزش، انسان، وجود، جامعه و مطلق تنظيم شد. بسياري از كتاب هاي قطور فلسفي هستند كه انبوهي از اطلاعات فلسفي را در خود گنجانده اند، اما خواننده پس از مطالعه آنها كمتر قادر است تا خود فلسفي بينديشد و فلسفه ورزي كند، زيرا فلسفه آموختن و فلسفه آموزاندن به غير از فلسفه ورزي و فلسفي انديشي است. مي توان انبوهي از اطلاعات فلسفي را در ذهن انبار كرد، اما در مواجهه با مسائل گوناگون، فلسفي نينديشيد. مترجم فاضل كتاب، ضياء شهابي به درستي به اين موضوع اشاره دارد: «درميان آوردن اين پرسش كه «فلسفه چيست؟»، ... درآمد فلسفه ورزي است كه آن را با فلسفه آموزي (در ۲ معناي تعلّم فلسفه و تعليم آن) نبايد يكي گرفت. بايسته فلسفه ورزي پُرسندگي است. فلسفه آموزي فراگيري پاسخ هايي است به پرسش هايي بي آن كه حال پرسندگي، مقام فراگيرنده گردد.»
    
    
    كتاب راه هايي به تفكر فلسفي به جاي آن كه خواننده تازه كار را با انبوهي از نام ها و فلسفه ها گيج كند، مي كوشد تا در موضوعات و صفحاتي محدود و با زباني ساده و منطقي خواننده را درگير پرسش هاي بنيادين فلسفي كند و دلايلي بر رد و اثبات برخي نظرگاه هاي فلسفي بياورد. بوخنسكي ۱۰ موضوع زير را براي منظور خود برگزيده است:
    ۱ـ قانون، ۲- فلسفه، ۳- شناخت، ۴- حقيقت، ۵- تفكر، ۶- ارزش، ۷- انسان، ۸ ـ وجود، ۹- جامعه و ۱۰-مطلق.
    يكي از مهم ترين فصل هاي كتاب، فصل فلسفه است. نويسنده در ابتداي اين فصل ادعايي مي كند كه شايد براي افراد ناآشنا به فلسفه غريب بنمايد. او مي گويد كه فلسفه از اموري نيست كه تنها به اهل فن، يعني فيلسوفان و فلسفه دوستان، اختصاص داشته باشد. كم و بيش هر كس در زندگي خود بارها پرسش هايي فلسفي از خود كرده است. از همين روست كه پرسش «فلسفه چيست؟»، پرسشي است كه به همه ما مربوط مي شود. با اين حال اين پرسش، يكي از دشوارترين پرسش هاي فلسفي است. كمتر كلمه اي وجود دارد كه مانند فلسفه بر اين همه معناهاي گوناگون دلالت كند.
    فلسفه به نظر راسل مفهومي است جمعي كه دلالت دارد بر هر آن چه كه نتوان آن را به شيوه علمي بررسي كرد. راسل و ديگر پوزيتيويست ها معتقدند كه در نزد ارسطو فلسفه هم معناي علم بود. پس از ارسطو، علوم خاص مانند پزشكي و فيزيك (طبيعيات)، روانشناسي و منطقِ صوري از آن جدا شدند. بنابراين فلسفه در حال حاضر به نظر اينان شامل اموري مي شود كه نمي توان به طور علمي در باره آنها سخن گفت. مؤلف كتاب مي كوشد تا نظر راسل را از نزديك بنگرد و شك هايي در درستي آن بيندازد.(۱)
    و اما درآمدي پديدار شناسانه به فلسفه دكارت عنوان مهم ترين اثر پرويز شهابي در حوزه انديشه است.تسلط او به زبان آلماني و در نتيجه در اختيار داشتن منابع دست اولي براي تحقيق در كنار دقت نظر و نگاه ايتومولوژيك به متن،اثر شهابي را ممتاز و بسيار قابل توجه كرده است.اين نگاه ظريف را مي توان از جاي جاي متن كتاب دريافت كرد و بر دقت نظر شهابي در تأليف ،صحه گذاشت. به طور نمونه در مقدمه كتاب دغدغه دقت به خوبي نمايان است:«صفت رئال از اسم res به معني چيز، جوهر، ماهيت ساخته شده است و آن را بايد به جوهري يا ماهوي ترجمه كرد. اگر رئال را از روي معناي جديدش به واقعي يا حقيقي ترجمه كنيم - كه مترجمان مي كنند- در فهم مقصود امثال دكارت و بخصوص كانت (به طور مثال آن جا كه گفته است وجود محمولي رئال نيست) [كه منظور او همين جاست] با اشكال هاي حل نشدني مواجه مي شويم. » شهابي اينجا نيز نقبي به هايدگر مي زند و مي گويد: هايدگر مهم ترين جمله بخش نخست كتاب« سنجش خرد ناب» را جمله نخستين آن مي داند كه در آن كانت بر داده بودگي خود اشيا انگشت گذاشته است.
    ضياء شهابي از جمله مترجمان كتاب «فلسفه و بحران غرب» نيز هست كه ۷ سال پيش به وسيله نشر هرمس و با همكاري جمعي از مترجمان فلسفه منتشر شد. علاوه بر انتشار اين آثار،شهابي مقاله هاي ارزشمندي نيز در دهه گذشته به نگارش درآورده كه در نشريات دانشگاهي به چاپ رسيده و مورد توجه دانشجويان و علاقه مندان و جويندگان مباحث نظري فلسفه در ايران نيز قرار گرفته است.از آن جمله است مقاله مقدمات آشنايي با منطق جديد، تالس تولد فلسفه، پا به پاي ارسطو به جست وجوي دانش برين، هست شناسي دانشي كه بايد جست و ... كه بيشتر آنها در دوران حضور او در دانشگاه فردوسي مشهد در نشريه دانشكده ادبيات به چاپ رسيده است...
    پرويز ضيا شهابي مؤلف و مترجمي بسيار آگاه به فلسفه و مسلط بر زبان هاي فارسي و آلماني است. ويژگي هايي كه در كمتر اهل اين حوزه يكجا گرد آمده است.بي شك پرويز ضياء شهابي در افق پيش رو توانايي تأليف و ترجمه آثاري مهم ترو اثرگذاري جدي تر در فلسفه ايران امروز را دارد.برايش در اين راه آرزوي توفيق و سلامتي داريم.
    پي نوشت:
    ۱ـ بركه: بازيافت نوشتارهاي فلسفي،افشاري

    
    
    


 روزنامه ايران، شماره 3565 به تاريخ 17/11/85، صفحه 11 (مهرگان)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 214 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه اقتصاد و بيمه
متن مطالب شماره 97، دي 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است