|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان85/11/26: آسيب شناسي انقلاب اسلامي تئوري پردازي در جامعه ديني
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 21850
پنجشنبه سوم اسفند ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 18739 26/11/85 > صفحه 6 (معارف) > متن
 
 


آسيب شناسي انقلاب اسلامي تئوري پردازي در جامعه ديني


نويسنده: حيدر همتي


    در بخش نخست اين مقاله به مقوله هايي همچون مفهوم آسيب شناسي، ضرورت آسيب شناسي و روش آسيب شناسي اشاره شد. اينك در بخش پاياني اين نوشتار به موارد ديگري از بحث آسيب شناسي انقلاب اسلامي پرداخته خواهدشد، باهم آن را ازنظر مي گذرانيم.
    
    تئوري پردازي:
    پايداري يك نظام سياسي در گرو طراحي راهكارهايي براي رسيدن به اهداف و آرمان ها است كه با توجه به اوضاع و شرايط مختلف ارائه مي گردد از اين رو بايد توجه كرد چه راهكارهايي ما را به طور مطلوب تري به هدف مي رساند لذا رهبران جامعه مي كوشند ضمن برخورداري از تحليل دقيق نسبت به اوضاع فرهنگي و سياسي جامعه و جهان، راهكارهايي را در جهت هدايت جامعه در راستاي رسيدن به اهدافش گوشزد نمايد. (استاد مصباح كتاب نظام سياسي اسلام.)
    انقلاب اسلامي آن طور كه بايد و شايد تئوري ها و برنامه ريزي هاي بلندمدتي بايد پرداخته شود و اين مسأله اي بود كه حضرت امام براي شروع انقلاب به اين مسأله عنايت خاص داشتند.
    حضرت امام(ره) در آغاز و قبل از شروع نهضت به طرح مباني حكومت اسلامي پرداختند و بعد نهضت را شروع كردند تئوريك كردن حكومت در جوامع امروزي نقش خاص خود را در ايفاي حكومت ها دارد و شكست حكومت ها نخست به خاطر شكست تئوري آن مي باشد و شرط تئوري اين است كه مطابق با اوضاع و شرايط و زمان و مكان باشد و هر حركتي كه از پشتوانه فكري و تئوري قوي برخوردار نباشد اثرات آن ناچيز و زمينه انحطاط آن بيشتر است در اينجا به نقش شهيدان گرانقدر بهشتي و مطهري در بيان تئوري انقلاب و دفاع از آن مي توان اشاره نمود و هر حركتي در هر زماني احتياج به تئوري دارد بخصوص جوامع امروزي كه مردم آن براي اعمال و رفتار حاكمان خود نياز به اقناع ذهني و فكري و ترسيم آينده براي جامعه دارند كه از هر لحاظ جوابگوي آنها باشد.
    و يكي از راههاي انحطاط حكومت به خاطر عدم تئوري كردن و يا عدم كارائي تئوري آن مي باشد. آنچه كه در انقلاب اسلامي ما مهم است اين است كه تئوري بايد در تمام ابعاد صورت بگيرد سياسي، فرهنگي، اقتصادي... و بايد اين سؤال را همواره به خود و جامعه جوابگو باشيم كه به طور مثال از لحاظ فرهنگي در حال حاضر در چه وضعيتي به سر مي بريم، به كجا مي خواهيم فرهنگ جامعه سوق داده شود. هدف كجاست. چه قدر به هدف نزديك شده ايم چه اندازه دور شده ايم و علل توفيق و عدم توفيق بايد مورد ارزيابي قرار گيرد و اين سؤال در تمام ابعاد بايد پرداخته شود.
    
    تئوري در جامعه اسلامي
    مسئله تئوري پردازي در جامعه ديني و مخصوصا انقلاب اسلامي ايران همانند آسيب شناسي آن تئوري مخصوص به خود را مي طلبد رهبر انقلاب با تعبير زيبايي فرمودند كه روشنفكري در ايران بيمار متولد شد وابسته متولد شد. و اين بيماري او در ابعاد مختلف تجلي پيدا مي كند يكي از آنها در امر تئوري پردازي است. در امر تئوري پردازي جامعه و فرهنگ جامعه پيش زمينه هاي فكري، فرهنگي و تاريخي و ادبيات جامعه، نياز جامعه، ظرفيت جامعه و دهها شرط ديگر را مي طلبد، تا بتوان تئوري كارآمد براي پيشرفت آن جامعه ارائه داد ولي متأسفانه روشنفكران ما زحمت فكركردن به خود نمي دهند و لباسي را كه به اندام فرهنگ و مردم و سرزمين ديگري دوخته شده عين همان لباس را مي خواهند به يك فرهنگ و مردم ديگري بپوشانند، نسخه اي كه براي جامعه ديگري و مردم ديگري و فرهنگ ديگري پيچيده شده و براي درد ديگري عين همان نسخه را و دارو را براي انسانهاي ديگر، فرهنگ و مردم ديگر مي خواهند بپيچند. و چه بد طبيبي هستند. انقلاب اسلامي چنانچه اگر دچار عدم تئوري شود، باعث شكست آن مي شود در تئوري هايي اين چنيني تا به حال ضربه هاي جبران ناپذيري خورده است، چون از آنچه كه خود داشته را مي گيرند و به آنچه كه مي خواهند نمي رسند. و نمي رسانند و بين آسمان و زمين شاگردان بين شرق و غرب مانده اند و چه بد حالتي است سرگرداني. هيچ وقت لباسي كه به قد و بالاي يك انسان دومتري دوخته شده است نمي توان به يك انسان نيم متري پوشاند و چه مضحك خواهد بود روشنفكران ما متأسفانه دچار اين بيماري شده اند اطلاعات دست سوم ديگران را وارد مي كنند بدون اينكه همخواني با فرهنگ مردم و اعتقادات و پيشينه فرهنگي مردم داشته باشد به خورد اين مردم مي دهند.
    و نقطه برجسته حضرت امام(ره) در تئوري انقلاب در اينجا بود كه گفتمان امام برخاسته از عمق فرهنگ مردم ما بود و لذا مردم ما صحبت هاي امام را خوب مي فهميدند، يارا سخن از زبان ما مي گوئي. گفتمان امام برخاسته از متن توده ها و علائق و ارزشها و خواسته ها و باورهاي آنها بود.
    و ديگر خصوصيت حضرت امام اين بود كه فطرت انسانها را مورد خطاب قرار مي داد، اي خيل بيكران انسانها به پا خيزيد.
    
    عدم به كارگيري تئوري.
    بعد از مرحله تئوري نوبت به عمل كردن به آن مي رسد هرچند ما داراي تئوري هاي بسيار قوي و بدون نقص باشيم، اما اگر در اجراء و عملكرد دچار كم كاري بشويم، منجر به اين خواهد شد كه تئوري بي ارزش شود، و ما در امر تئوري تا حال كم نگذاشتيم در اين دهه سوم انقلاب ما نياز به عمل داريم، و در عمل كردن كم آورده ايم و تئوري بدون عمل ارزش ندارد و توجه به اين امر بود كه مقام معظم رهبري يك سال را به عنوان سال امام علي نام نهادند به نوعي يعني اينكه شناختن نوع حكومت علوي و برخورد او با مردم و بينش علوي. ولي رهبر انقلاب با اين امر خواستند مسئولين را متوجه كنند كه عدم عملكرد باعث بي ارزش شدن تئوري مي شود و سال ديگر را به نام رفتار علوي وسال اخيررابه عنوان سال پيامبراعظم نام نهادند يعني اينكه تئوري بايد همراه با عمل شود و زمينه هاي پيدايش سكولاريزم در بين نسل جوان را در اين قسمت بايد جستجونمود و علت عدم دخالت دادن دين در سياست در بعضي از متدينان را هم از اين منظر مي توان به دست آورد. در جامعه ديني اگر شعار داده شود و يا حتي تئوري پردازي شود اما عمل نگردد به خاطر ارتباط تنگاتنگ بين تئوري جامعه ديني با دين ،عدم عمل به تئوري باعث بي ارزش شدن آن و در جامعه ديني باعث كمرنگ شدن ارزشهاي ديني خواهد شد، اين جرات وشجاعت را حضرت امام داشتند خود را وارد عرصه اجتماع كردند و توانستند ارزش واقعي دين را هم در تئوري و هم در عمل اثبات كنند كردند اما بعضي متدينان چون اين عرصه را ندارند لذا از سكولاريزم حمايت مي كنند، و مي گويند وقتي دين وارد عرصه اجتماع شد قداست آن از بين مي رود. اين پرسش را از خود نمي كنند كه چرا باعث قداست زدايي در دين مي شود به خاطر عدم عمل كردن به آن، و مقام معظم رهبري فرمود در اين قسمت به آنها چه زيبا فرمودند كه با اين ديد كه اگر دين وارد عرصه اجتماع شود، قداست زدايي مي شود اين نوع نگاه بر ارزش موهوم ساختن براي دين است، و يك ارزش موهومي است. بلكه دين با عملكرد متدينان و خود را در بلا انداختن ارزش واقع نمايي آن روشن مي شود.
    
    مردمي بودن انقلاب
    از جمله خصوصيات منحصر به فرد انقلاب اسلامي مردمي بودن آن است نقش مردم در بحرانهاي انقلاب و حمايت آنها از انقلاب در مواقع بحراني نشان از مردمي بودن انقلاب و موجد انقلاب بوده كه شرط در مبقيه آن نيز مي باشد نشان مردمي بودن آن و همه گير بودن آن شركت همه اصناف مردم و خود را سهيم دانستن از دهقان- كارگر- دانشجو و نقش توده مردم نشان برجسته انقلاب است و اين باز به خصوصيت خاص حضرت امام است كه در دعوت خود به انقلاب فطرت انسانها را مورد خطاب قرار مي داد و خواست او ارزش هاي انساني بود و لذا هر انسان بي اينكه مسلمان است همگام با رهبر خود مي شد مخاطب حضرت امام حتي تنها مردم ايران نبودند بلكه به تمام انسانهاي جهان بود به تمام مستضعفين در گوشه و كنار جهان و به خاطر خصوصيت خاص مردمي بودن انقلاب هر اندازه از نقش مردم و رضايت عمومي كاسته شود و هر اندازه مردم دچار يأس و نااميدي درحل مشكلات خود بشوند و وقتي مسئولين خود را شريك در مشكلات آنها ندانند انقلاب دچار آسيب پذيري خواهد شد.
    پشتوانه مردمي در هر حكومتي لازم است و ايجاد حكومت هر اندازه مردمي باشد احتياج به اين پشتوانه ضروري تر، هر نظامي كه بتواند رضايت عمومي را به نفع خود جلب كند به يقين از حمايت هاي آنان در حوادث و مشكلات مهم برخوردار خواهد بود و در مقابل اگر با نارضايتي عمومي مواجه باشد در مشكلات و حوادث غيرمترقبه نه تنها حمايت نخواهد شد بلكه مورد اعتراض و خشم مردم قرار خواهد گرفت سرنگوني اكثر حكومت يا ناشي از مخالفت هاي مردمي و فاصله گرفتن آنها از مردم است اميرالمؤمنين علي عليه السلام در نامه خود به مالك مي فرمايند: اي مالك قلب خويش را مملو از رحمت و محبت و لطف نسبت به مردم كن و مبادا كه چون حيوان درنده اي خوردن آنان را غنيمت شماري.
    اي مالك:
    بايد پسنديده ترين كارها نزد تو اموري باشد كه با حق و عدل موافقتر و با رضايت توده مردم هماهنگ تر زيرا خشم توده مردم خشنودي خواص را بي اثر مي كند و ناخشنودي خواص با رضايت عمومي جبران پذير است.(نامه35)
    مشكلات اقتصادي مردم اعم از مسكن و ازدواج جوانان و تورم و طبقاتي شدن جامعه، تجمل و اسراف و تبذير بعضي مسئولين و فقر اقتصاد ي مردم موجب سلب اعتماد آنها به نظام خواهد شد، عدم زهدپيشگي بعضي مسئولين در امور اقتصادي و خود را نزديك و همسان با مردم نكردن، انقلاب را در حمايت مردمي دچار چالش مي كند، در ذهن مردم اين چنين مي گذرد اگر مشكلات اقتصادي داريم تحمل آن بايد برعهده همه مردم باشد. از بالا تا پايين نه اينكه عده اي آن قدر جمع كنند كه ندانند چگونه بخورند، عده اي هم استخوان آنها زير فشار اقتصاد خورد شود، صداي ناله آنها را كسي گوش نكند، بعضي ها حتي تاب و تحمل شنيدن آن را ندارند، چه خوش گفت رهبر فرزانه ما مبارزه با فقر و فساد و تبعيض آيا باز هم صداي علي فقط در گوشها خواهد ماند يا اجراء خواهد شد.
    مرفهين بي درد بايد بدانند كه هنوز صداي خميني از حلقوم سيدعلي بلند است و هنوز سخنان آن فرزانه در ديوارهاي شهرمان است كه فرمود يك موي اين كوخ نشينان به تمام هستي و وجود كاخ نشينان مي ارزد، اين انقلاب از پابرهنگان است هركس قبول ندارد آمار شهداء و درصد آنها را مي تواندموردتجزيه وتحليل قراردهد.
    
    دنياطلبي و رفاه طلبي خواص.
    رهبر انقلاب در بحث تحليل واقعه عاشورا و عبرت آموزي از آن به نقش و موضع گيري به موقع خواص جامعه اشاره نمودند و علت كوتاهي آنها را در برخورد با انحرافات دنياطلبي و ترجيح دنيا بر آخرت بيان نمودند «اگر خواص طرفدار حق در هر جامعه اي مي توانند از اين متاع دنيا آن وقتي كه لازم باشد دست بردارد اگر اينها بيشتر باشد هيچ وقت جامعه اسلامي دچار حالت جامعه زمان امام حسين نخواهد شد مطمئن باشيد تا ابد بيمه و بيمه است اما اگر اينها كم باشند و آن دسته خواص ديگر زياد باشند يعني آنهايي كه دل سپردند به دنيا حق را هم مي شناسند طرفدار حق اند در عين حال در مقابل دنيا پايشان مي لرزد دنيا يعني چه؟ يعني پول، يعني خانه، يعني شهوت، يعني اسم و مقام يعني پست و مسئوليت و يعني جان اگر كسي كه براي جانشان راه خدا را ترك مي كنند آنجايي كه بايد حق بگويند نمي گويند چون جانشان به خطر مي افتد يا براي مقامشان يا براي شغلشان يا براي خويشان يا براي محبت به اولادشان براي محبت به نزديكان و دوستانشان راه خدا را رها مي كنند اگر عده اينها زياد بود آن وقت ديگر واويلاست آن وقت ديگر امام حسين بن علي ها به مسلخ كربلا خواهند رفت و به قتلگاه كشيده خواهند شد.
    
    آسيب شناسي در بعد دين و معرفت ديني
    يكي از نقاط آسيب پذير بعد معرفت ديني بوده، كه اولين تهاجم دشمنان در اين قسمت متمركز شده، و در بحث مبارزه با تهاجم فرهنگي اين قسمت مورد غفلت واقع شده، وقتي بحث تهاجم فرهنگي مطرح مي شود از بعضي از افراد سؤال مي شود كه تهاجم فرهنگي چيست، سريع ذهن آنها به برخي از ظواهر بعضي ها در خيابان متمركز مي شود به خود مي گويد اين ظواهر درست شد تمام چيزها درست مي شود، در حالي كه اين تهاجم همه بعدي است و فراگير و يكي از آنها دين و معرفت ديني است و به خاطر اينكه پديده معرفت ديني امر دروني است، و بعد طول مي كشد تا بروزكند كمتر كسي متوجه اين قسمت از تهاجم مي شود، سالها در بعضي از محافل بخصوص محافل دانشگاهي آرام و بي سر و صدا شروع كردند، با به انحراف فكر و انديشه جوانان از اصول و مباني ديني و انقلابي خيلي زيركانه ابتدائاً زير آب تئوري اسلام و انقلاب را يك طرفه بدون اينكه طرف مقابل حضور داشته باشد، براي جواب شايد به خاطر كم كاري طرف مقابل، آرام آرام شروع به شك و شبهه، و ايجاد دودلي در اصول و مباني ديني و انقلاب نمودند، وقتي كه بنيه ها ضعيف شد آن وقت با يك باد از ريشه كنده خواهد شد، و بي ارزشي جاي ارزش را خواهد گرفت، سالهاست در دانشگاهها در علوم مختلف روان شناسي، جامعه شناسي، اقتصاد و بعد معرفتي و بينش آنها و جهان بيني آنها به، نسبت به خلقت، به خصوص در علوم انساني از منابع غربي است، و دانش آموز بعد از مرحله دبيرستان سير نزولي و قهقرائي معرفت ديني او در دانشگاه شروع مي شود، و به خاطر اينكه منابع غربي است و هنوز بومي سازي نشده است، نه اينكه اين علوم را رد كنيم بلكه به صورت ديني درآوردن آنها مهم است با بينش دين و با جهان بيني توحيدي سازگار كردن، و متأسفانه در بحث تهاجم فرهنگي انحراف، فكري و بينشي افراد هنوز جايگاه خاص خود را به دست نياورده و باز يادآور نقش شهيد مطهري و شهيد بهشتي در اينجا سزاوار است. از جمله تفكرات انحرافي كه به آسيب شناسي انقلاب مطرح است.نفوذ تفكر سكولاريزم و نفي حضور اجتماعي دين و به حاشيه راندن آن از صحنه فعاليت اجتماعي اين پديده همواره حكومت ديني را تهديد مي كند.
    انديشه جامعيت دين و حضور تمام عيار آن در همه صحنه هاي فردي و اجتماعي و به حاشيه راندن علوم تجربي و انديشه هاي عقلي، متفكران ايراني درباب قلمرو دين به دو دسته شدند 1- دسته اي كه پاسخ هر پرسشي را از درون دين جستجو مي كند و بهره اي از واقعيت براي دو ابزار شناخت حسي و تجربه قائل نمي شود 2- نقطه مقابل آن حذف دين از زندگي اجتماعي و لاغر نمودن آن بسياري از قلم به دستان دوره قاجار با ورود تمدن غرب به ايران ميزبان اين فرايند فكري سكولار شدند اين گروه با ديدن پيشرفت و تمدن مغرب زمين شيفته بي چون و چراي غرب شدند و بدون توجه به بنيادهاي فكري و نظري اين فرآيند دينداري را عامل عقب ماندگي مسلمين قلمداد كردند امروزه سؤالاتي همچون 1- علل انحطاط مسلمين 2- رابطه عقل و دين 3- علم و دين 4- شناخت ماهيت تكنولوژي 5- شناخت واقعي غرب و بيان خوبي؛ و بدي هاي آن 6- رابطه اسلام- دموكراسي- و آزادي 7- دينداري در عصر تجدد و صدها مسئله ديگر ذهن جوان امروز دانشگاهي را مشغول كرد و در اين مبارزه به 20ميليون قلم به دست در عرصه فرهنگ نياز داريم همچنان كه به 20ميليون تفنگدار، در عرصه نظامي.
    
    


 روزنامه كيهان، شماره 18739 به تاريخ 26/11/85، صفحه 6 (معارف)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 185 بار



آثار ديگري از "حيدر همتي"

  آسيب شناسي انقلاب اسلامي
حيدر همتي، كيهان 19/11/85
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه رشد زبان هاي خارجي
متن مطالب شماره 123، زمستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است