|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد86/2/1: 4 ارديبهشت تاجگذاري رضاخان تاج ديکتاتوري بر سر پهلوي ها
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4274
شنبه 15 دي 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 1372 1/2/86 > صفحه 5 (تاريخ) > متن
 
      


4 ارديبهشت تاجگذاري رضاخان تاج ديکتاتوري بر سر پهلوي ها




    چهارم ارديبهشت ماه 1305 پس از مخالفت و موافقت فراوان بالاخره يک قزاق تاج سلطنت را بر سر گذاشت. اگرچه در آذرماه 1304 و پس از اعلام نظر مجلس موسسان سلطنت از قاجاريه به رضاخان تغيير پيدا کرده بود ولي کسب مقام پادشاهي نياز به تشريفات هم داشت.
    
    احمدشاه که در اروپا بود هنوز خود را سلطان ايران مي دانست و رضاخان برخلاف پادشاهان قبل از خود از «نسب سلطنتي» موردنياز بي بهره بود. علاوه بر آن در مجلس شوراي ملي نيز برخي نمايندگان با تغيير سلطنت مخالفت کرده بودند. سيد حسن مدرس با صراحت و شدت خاص خود به راي صادر شده اعتراض کرد و مصدق با ذکر لزوم ايجاد امنيت، اعطاي مقام پادشاهي به سردارسپه را موجب زيان براي اهداف عالي نظام مشروطه دانست. در پاييز 1304 پادشاهي ايران از قاجاريه به رضاخان انتقال پيدا کرد و تنها دليل به تاخير افتادن تاجگذاري اصرار رضاخان به تهيه تاج جديد بود. او نمي خواست تاج سلسله يي را که سابقاً خدمتگزار آنان بود بر سر بگذارد. يک جواهرساز روس که مقيم تهران بود مامور ساختن تاج مي شود. جواهرات موردنياز براي تاج و مراسم در زيرزمين کاخ گلستان قرار داشت.
    
    يکي از اعضاي گروه دکتر ميليسپو امريکايي که در کابينه قوام براي رياست کل ماليه استخدام شده بود به نام «ماژورهال» در زمان تغيير رژيم، خزانه دار بود. ماژورهال پس از خروج از ايران خاطرات خود را منتشر کرد که در قسمتي از آن به وقايع قبل از تاجگذاري اشاره مي کند. او ساعت 12 شب همراه چند نفر ديگر به زيرزمين کاخ گلستان مي روند. سه مهر از طرف خزانه داري، دربار و وزارت جنگ بر در گنجينه نصب شده بود که نمايندگان آنها هرکدام مهر مربوط به خود را مي شکنند. قفل در به سختي باز مي شود و نور شمع ها زيرزمين کاخ را روشن مي کند. انبوهي از جواهرات ريز و درشت که چشم ها را خيره مي کرده است، در آن زيرزمين تاريک جمع شده بود.
    
    براي تاجگذاري 3 روز تعطيل اعلام شده بود و کسبه دستور داشتند که خيابان ها را تزيين کنند. روز يکشنبه ساعت 3 عصر، مدعوين وارد تالار مي شوند. اين جمع شامل سفراي خارجي، هيات قضائيه، نظاميان، اعيان، نمايندگان ايالات و ولايات، روساي ارشد ادارات، نمايندگان تجار و اصناف، علما و نمايندگان جرايد بودند که عموماً جبه ترمه به تن داشتند. احمد بني احمد جزييات مراسم را اين طور توصيف مي کند: در ساعت 5/3 ابتدا وليعهد و در پشت او سرلشکر خدايارخان که پرچم سلطنتي را به دست داشت، وارد شدند. سپس محمدعلي فروغي رئيس الوزرا با تاج کياني، تيمورتاش وزير دربار با تاج پهلوي، طهماسبي وزير جنگ با شمشير نادري، اسعد وزير پست و تلگراف با تاج مرواريد، فاطمي وزير عدليه با عصاي سلطنتي، بيات وزير ماليه با تمثال ملوکانه، اميرلشکر آقاخان با گرز سلطنتي، سرتيپ آيرم با شمشير شاه اسماعيل، اميرلشکر جلاير با سپر مرصع، اميرلشکر نقدي با شمشير شاه عباس، سرتيپ انصاري با غداره مرصع، سرتيپ اسماعيل خان با زره شاه اسماعيل، اميرلشکر جهانباني با کمان نادري، سرتيپ قاسم خان با ترکش مرصع، ... محمدرضاي خردسال در سمت راست تخت طاووس، پرچمدار در پشت تخت و بقيه در دو رديف مقابل تخت مي ايستند. در اين هنگام رئيس تشريفات کل ورود شاه را اعلام مي کند. رضاخان با جقه نادري، شنل مرواريد دوز، به همراه آجودان ها و سرتيپ يزدان پناه و روساي دربار وارد شده از ميان مقاماتي که هدايا را به دست داشتند عبور کرده و روي تخت مي نشيند. تاج پهلوي که مخصوص رضاخان ساخته شده بود در سيني مخصوص در دست تيمورتاش بود. براي ادامه ماجرا بايد به نکته يي اشاره کرد. روحانيون از همان ابتداي کار، ديد مثبتي نسبت به سردار سپه نداشتند. مشهور است که در سال هاي بعد، زمينه مخالفت علني مجموعه روحانيت با او فراهم شد ولي در واقع از همان ابتدا، روحانيون ايران به رضاخان بدبين بودند. او هم اگرچه در زيارت عتبات عاليات، بعد از جنگ خوزستان و ملاقات با علماي قم، بعد از مساله جمهوري خواهي سعي داشت چهره يي مذهبي و مقيد از خود به نمايش بگذارد ولي در باطن مي دانست که دير يا زود کار به برخورد خواهد کشيد. يکي از مثال هاي بارز اين مخاصمه پنهان در روز تاجگذاري عيان شد. «محمود طلوعي» مي نويسد: نام کسي که خطبه خواند معلوم نيست که نشانه ناشناس بودن اوست. «حسين مکي» نيز مي نويسد: نام خطيب را در هيچ کتاب و روزنامه يي نديدم. در نوشته هاي ديگر تاريخ نويسان نيز نام مشخصي از اين فرد برده نشده است. به هر صورت در اين روز کسي که لباس روحانيت به تن داشت، خطبه سلطنت را براي رضاخان مي خواند:رضاخان پس از تاجگذاري در صحبت هاي خود مدعي طرفداري از مذهب مي شود و هدف خود را تقويت اساس ديانت و انجام اصلاحات در کشور معرفي مي کند. پس از اين اظهارات که بي شباهت به احکام نظامي او نبود نخست وزير محمدعلي خان فروغي ذکاءالملک در ستايش شاه متني طولاني را مي خواند و در آن از جمشيد و فريدون پيشدادي تا انوشيروان و شاه عباس ياد کرده و ظهور اردشير بابکان پس از انحطاط اشکاني، شاه اسماعيل پس از مغولان و نادرشاه پس از افغان را با سلطنت رضاخان مقايسه کرده است که «به اين ملت ستمديده بشارت رسيده است که بار ديگر آب رفته به جوي آمده و ايام سربلندي و عزت روي نموده است.» صحبت هاي فروغي با شعر «ز ديدار تو تاج روشن شده است/ ز بدها تو را تخت جوشن شده است پايان مي پذيرد و پس از او حاج ميرزاحسن خان اسفندياري محتشم السلطنه به تملق شاه پرداخته و مي گويد: «عصر ميمون سلطنت اعليحضرت قوي شوکت اقدس شاهنشاه رضاشاه پهلوي- خلدالله ملکه و سلطانه- مايه افتخار اين مملکت واقع گردد.»
    
    فروغي و تيمورتاش همان روز به مناسبت حسن خدمت نشان درجه اول تاج مي گيرند. ديگر مدعوين نيز مدال تاجگذاري دريافت مي کنند. روز 5 ارديبهشت در ديداري مستقل، سفراي کشورهاي خارجي براي تبريک به کاخ گلستان مي آيند. «يورنيف» سفير کبير شوروي که به دليل سطح ديپلماتيکش از «پرسي لورن» وزير مختار انگليس بالاتر بود، به نمايندگي از بقيه به زبان فرانسه آغاز پادشاهي رضاخان را تبريک مي گويد. رضاخان به دليل آشفتگي کشور، ضعف قاجاريه و نياز مردم به امنيت موفق شد قدرت را در دست بگيرد که در اين راه از کمک هاي خارجي هم بهره فراوان برد. خلق و خوي خشن و نظامي او که به همه جا سرکشي مي کرد در مقايسه با شاهان قاجاري پيش از خود که به خوشگذراني در قصر و حرمسراها شهرت داشتند عامل ديگري بود تا نظرها را به خود جلب کند. البته برخلاف تصور عامه مردم با پادشاهي رضاخان مساله امنيت در ايران حل نشد. گسترش نظامي گري در مواردي خود به عاملي براي هرج و مرج تبديل گشت. دو ماه بعد از تاج گذاري و در تيرماه سال 1305 سربازان پادگان سلماس به دليل نرسيدن حقوق و مواجب شورش کرده فرمانده خود را کشته و دست به غارت مردم زدند. لشکر تبريز براي سرکوب آنها اعزام شد. همين زمان نظاميان پادگان مراوتپه خراسان به فرماندهي لهاک خان سر به عصيان برداشتند و وارد بجنورد، شيروان و پس از آن قوچان شدند. سرتيپ عباس البرز در بلوچستان و سرتيپ ابراهيم زند نيز در فارس شروع به خودسري کردند. سربازان سلماس از لشکر تبريز شکست خوردند و جمعي از آنها اعدام شدند. لهاک خان به روسيه گريخت. دوست محمدخان بلوچ شورش کرد و...
    
    برخورد با روحانيت نيز چندان طول نکشيد. در نوروز سال 1306 و به دنبال حضور زنان خانواده سلطنتي در حرم حضرت معصومه که حجاب را به درستي رعايت نکرده بودند روحاني حاضر در مراسم شيخ محمد تقي بافقي به اين کار اعتراض کرد و به همين دليل مورد ضرب و شتم رضاخان قرار گرفت. در همان سال به مدرس سوءقصد شد.قيام حاج آقانورالله و پس از آن ماجراي تغيير لباس، کشف حجاب و کشتار مشهد نيز همگي باعث شد تا رابطه رضاخان با روحانيت و افکار او بيش از پيش روشن شود.
    
    
    
    


 روزنامه اعتماد، شماره 1372 به تاريخ 1/2/86، صفحه 5 (تاريخ)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 461 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه كارافن
متن مطالب شماره 41، بهار و تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است