|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه رسالت86/2/8: نگاهي بر دکترين ام القري و جايگاه آن در سياست خارجي ايران
magiran.com  > روزنامه رسالت >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 9242
چهارشنبه سي ام خرداد ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2829
magiran.com > روزنامه رسالت > شماره 6131 8/2/86 > صفحه 8 (رسالت ديپلماتيك) > متن
 
 


نگاهي بر دکترين ام القري و جايگاه آن در سياست خارجي ايران




    طرح نظريه ام القري نقطه عطفي در فرآيند اصلاح نگرش در حوزه سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران از ايده آليسم به رئاليسم محسوب مي گردد. اين نظريه توسط محمد جواد لاريجاني - معاون وزير امور خارجه وقت - در اواخر دهه 60 مطرح گرديد که خاستگاه اصلي آن مکتب واقع گرايي بود. بنابراين تاکيد آن بر ضروريات نيازها، مشکلات و معضلات داخلي سيستم بوده، هدف آن نيز بر طرف ساختن اين معضلات بود. اين نظريه از دو ستون اصلي تشکيل شده است.
    اول اينکه ما قصد داريم کشورمان را بر اساس يک نظام و نظر اسلامي بسازيم تا کشور پيشرفته و آبادي داشته باشيم . خواسته ديگر نيز اين است که ما به هيچ عنوان نمي خواهيم حيثيت اسلامي خود را فراموش کنيم . ما بخشي از جهان اسلام هستيم و جهان اسلام نيز محدوده جغرافيايي خاصي ندارد. خلاصه دکترين فوق بر حسب اهميت به ترتيب ذيل مي باشد:
    الف) ملاک وحدت در فلسفه ام القري، وحدت در انجام وظيفه اسلامي است، چرا که در اين حاکميت امتي مسئول با رهبري مسئول جمعا در سرزميني به عنوان ام القري هسته مرکزي حکومتي را تشکيل مي دهند که برد جهاني دارد.
    ب) ولايت فقيه و حکومت ولايت فقيه، اساس و جوهر تشکيل حکومتي اسلامي در ام القري است. عامل وحدت اسلامي همان رهبري ولايت فقيه است.
    ج) مرزهاي قراردادي و بين الملل جغرافيايي اثري در اين رهبري ندارد. جهان اسلام امت واحده است. ولايت فقيه و حيطه مسئوليت آن قابل تقسيم به کشورها نيست، مسئوليت رهبري امت اسلام مرزي نمي شناسد.
    د) کشوري “ ام القري “ جهان اسلام شناخته مي شود که داراي رهبري گردد که در حقيقت لايق رهبري جهان اسلام مي باشد.
    هـ) حال اگر ميان دو سمت تعيين رهبري انقلاب و حکومت ايران با رهبري امت اسلامي و نهضت جهاني اسلام در عمل، تزاحمي به وجود آيد بايد کدام را بر ديگري اولويت داد؟ کدام اصل است و کدام فرع و نحوه حل تعارض بين آن دو چيست؟ نظريه ام القري در حقيقت براي پاسخ عملي بدين سوال عرضه شده است: همواره مصالح امت اولويت دارد مگر اينکه هستي ام القري که حفظ آن بر همه امت ( و نه تنها مردم ام القري ) واجب است، به خطر افتد.
    و) ام القري در صورتي که به حقوق امت تجاوز شود، مي خروشد و با توانايي خود سعي مي کند حق امت را بگيرد، لذا به همين دليل قدرت هاي جهاني سعي مي کنند آن را در هم شکسته و نابود سازند تا ديگري سدي بر سر راه اميال آن ها نباشد، و در اينجاست که وظيفه امت شروع مي شود و آن حفاظت و حمايت ازام القري مي باشد. امت موظف است که در زمان بروز خطري جدي براي ام القري به حمايت از آن برخاسته، سعي کند ام القري را نجات دهد، در واقع ام القري و امت اسلامي هر يک در مقابل ديگري داراي حقوق و وظايفي هستند. ام القري بايد امت را حفاظت و حمايت کند و در مقابل حقوقي دارد که همان وظيفه امت نسبت به ام القري است که اگر ام القري مورد هجوم و حمله دشمنان اسلام و معارضين ام القري قرار گرفت، با تمام توان و هستي خود به ياري ام القري بشتابد.
    در واقع آنچه که مهم است اين مسئله است که سياست ها و راهبردهاي ايران بعد از جنگ عملا بر اساس نظريه ام القري شکل گرفت. پس از جنگ عراق عليه ايران و پذيرش قطعنامه 598 شوراي امنيت ضرورت هاي جديد سياست هاي داخلي و خارجي ايران را تحت الشعاع قرار داد. بازسازي اقتصادي و نظامي در دستور دولتمردان جديد ايران قرار گرفت و نگاه به درون به جاي توجه بيشتر و جدي تر به بيرون به سياست جديد رهبران ايران تبديل گرديد. همه اين تحولات در بستر نظريه ام القري بود. در واقع اين نظريه بناي نظري لازم را براي تفسير و بازنگري سياست خارجي ايران فراهم ساخت.
    اين دکترين در شرايطي مطرح گرديد که افرادي صرف نظر از مصالح ملي بر اين اعتقاد بودند که ما بايد به فلان کشور برويم و کاري را انجام دهيم .در اوايل انقلاب گروههاي مختلف از نقاط مختلف دنيا ارتباط داشتند و اين خواسته را مطرح مي کردند که ما بايد هر جايي که مظلومي فرياد مي کشد بلافاصله به کمک نظامي، مالي و معنوي او بشتابيم. در چنين شرايطي، به طور طبيعي بايد تلاشي انجام مي شد که هم اين چنين ملاحظات اسلامي مورد توجه قرار گيرد و هم مصالح ملي دچار فراموشي نشود. البته اين نکته نيز حائز اهميت بود که نبايد کيان جمهوري اسلامي با جهان ام القري را به بهانه رسيدگي به جنبش ها و ديگر دولتهاي مسلمان آزاديبخش فراموش مي کرديم. زيرا اين هرگز با نظام و تعهدات اسلامي مطابقت ندارد.اين نکته را نبايد فراموش کرد که حيثيت ما فراتر از مرزهاي جغرافيايي است. ما از همان روز اول شاهد اين مسئله بوديم که انقلاب ما داراي آثار برون مرزي است. در اصل دکترين ام القري راه تعادلي بود که بين اين دو مطرح گرديد.
    يعني اولابايد شان خود را بشناسيم، يعني مشخص شود که آيا ما صرفا يک کشوري در ميان کشورهاي اسلامي هستيم يا شان ويژه اي داريم. دکترين ام القري بيان کننده اين موضوع بود که ما داراي شان ويژه اي در جهان اسلام هستيم. به عبارت ديگر اگر دشمنان اسلام بتوانند در ايران نظام اسلامي را خفه کنند، اين احساس را خواهند داشت که خيزش اسلامي را در نطفه از بين برده اند.
    با توجه به اينکه ايران به عنوان پايتخت جهان اسلام شناخته مي شود، به دنبال آن مسئوليتهاي ما هم مشخص مي گردد. حراست، حفاظت و توسعه ام القري بر اساس اين نظريه در اولويت اول قرار مي گيرد. البته بايد تاکيد کنيم که حفاظت از ام القري به معناي حفاظت صرف از ايران نيست، به عبارت بهتر در چارچوب اين دکترين نه تنها ما وظيفه داريم از ايران حفاظت کنيم بلکه بايد از جايي حفاظت کنيم که اگر دشمنان آنجا را مورد هدف و حمله قرار دهد، به معناي مورد حمله قرار دادن کل جهان اسلام است.
    آباد کردن و قدرتمند ساختن جمهوري اسلامي ايران نيز در چارچوب دکترين ام القري نيز صرفا به معناي آباد کردن و قدرتمند ساختن اين کشور - به تنهايي- نمي باشد، بلکه اين قدرتمندي و آبادي آثار بيروني براي کل جهان اسلام دارد. در واقع اين قدرتمندي به معني تجهيز نمودن هايي است که قوت جهان اسلام محسوب مي شود. اين دکترين مبنايي مشخص شد تا به وسيله آن ترجيحات و اولويت هاي خود را مشخص کنيم و نسبت به دستيابي آنها حرکت کنيم. در اصل حفظ ماهيت اسلامي نظام و موقعيت آن در جهان اسلام، حفاظت و دفاع از امنيت کشور و گسترش جمهوري از اهداف نظام محسوب مي شود که در سايه اين روند نظري قابل تحقيق مي باشد.
    با توجه به اين نظريه و مسائل پيراموني آن و با در نظر گرفتن شرايط فعلي نظام بين الملل و
    همهمه اي که از سوي قدرتهاي بزرگ بر عليه کشورمان صورت مي گيرد و جلوگيري از دستيابي به فناوري پيشرفته تسليحاتي و هسته اي بايد خاطر نشان کنيم که حرکت کشور در جهت تبديل شدن به يک نظام قدرتمند - در همه جهات از قبيل نظامي، سياسي، اقتصادي و ... - با جلوگيري جدي نهادهاي متخاصم روبرو خواهد شد. زيرا در صورتيکه اين ام القري روز به روز بر قدرت و نفوذش در دنياي حاضر افزوده شود- همچنانکه اين مسئله در حال اتفاق افتادن است - در واقع ديگر امت هاي اسلامي نيز پشت اين جريان به حرکت در خواهند آمد و خيزش و روح اسلامي همه قدرتهاي استعمارگر - و ظالم دنياي حاضر را با مشکلات جدي روبه رو خواهد کرد. نگارنده بر اين اعتقاد است که سياستگذاران جمهوري اسلامي بايد با قاطعيت هر چه بيشتري در جهت دستيابي اين کشور به منافع ملي و قدرتهاي اقتصادي، نظامي و سياسي قدم بردارند و شان و جايگاه ام القري اسلامي را در جهان حاضر هر چه بيشتر ارتقاء بخشند. اين منابع و دستيابي به قدرت و جلوگيري از پايمال شدن حقوق طبيعي جمهوري اسلامي ايران بايد در اولويت هاي سياست خارجي کشورمان قرار گيرد.
    منابع :
    1- سياست صدور انقلاب اسلامي - علي فلاح نژاد - مرکز اسناد انقلاب اسلامي
    2- سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران - عليرضا ازغندي - نشر قومس
    3- گفتگو با دکتر محمد جواد لاريجاني - همشهري ديپلماتيک - شماره 11
    
    
    
    نگاهي بر دکترين ام القري و جايگاه آن در سياست خارجي ايران
    


 روزنامه رسالت، شماره 6131 به تاريخ 8/2/86، صفحه 8 (رسالت ديپلماتيك)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 2382 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه باغ نظر
متن مطالب شماره 60، خرداد 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است