 
|
همزمان با يكصدمين سالگرد تأسيس نخستين شهرداري كشور در تبريز نماد «بلديه» ايران، كاخ موزه مي شود
نويسنده: مهرداد خوشكار مقدم
همزمان با آغاز يكصدمين سالگرد تأسيس نخستين بلديه ايران در تبريز، عمارت شهرداري اين شهر به عنوان نماد نخستين بلديه ايران، به كاخ موزه شهرداري تبديل مي شود .
بدين ترتيب، همه واحدهاي اداري شهرداري تبريز به يك ساختمان تازه منتقل شده و پس از انجام برخي تغييرات و بازسازي اين عمارت، ابزار، وسايل، اسناد و ديگر لوازم مربوط به بلديه تبريز از يكصد سال پيش تاكنون در اين مجموعه به نمايش گذاشته خواهد شد .
« عليرضا نوين » شهردار تبريز در اين باره مي گويد : عمارت شهرداري تبريز از نمادهاي تاريخي اين شهر به شمار مي آيد از اين رو به منظور حفظ و برتري جايگاه اين عمارت و تبديل آن به مكاني فرهنگي و تاريخي، پيشنهاد تأسيس كاخ - موزه شهرداري در اين مجموعه ارائه شده است . او معماري عمارت شهرداري تبريز را در تاريخ معماري معاصر كشور كم نظير دانسته و مي افزايد: بر اين اساس حفظ اين بناي تاريخي زيبا به عنوان ميراث فرهنگي تبريز اهميت زيادي دارد.
عليرضا نوين همچنين يادآور مي شود : بحث تبديل عمارت شهرداري تبريز به موزه شهرداري در ماه هاي گذشته مطرح شده، اما براي نهايي شدن آن نياز به مصوبه رسمي اعضاي دور سوم شوراي اسلامي شهر تبريز است.
نوين، با بيان اين كه عمارت شهرداري، به محلي براي نمايش پيشينه پر افتخار بلديه تبريز تبديل خواهد شد، مي افزايد : عمارت شهرداري تبريز افزون بر اين كه محلي براي نمايش و ارائه همه اسناد، لوازم و اموال مربوط به شهرداري اين شهر از يكصد سال گذشته تاكنون خواهد بود، به مركزي براي پژوهش هاي علمي بلديه و شهرسازي ايران نيز تبديل مي شود.
در همين حال، « سيد قاسم ناظمي » مديرعامل سازمان فرهنگي - هنري شهرداري تبريز نيز در باره مجموعه هاي ارائه شده در كاخ - موزه شهرداري تبريز مي گويد : برگزاري جشن يكصدمين سالگرد تأسيس نخستين بلديه ايران در تبريز دستاوردهاي بسيار جالبي به همراه داشت به طوري كه بسياري از وسايل، ابزار و اسناد بلديه تبريز كه در طول يكصد سال گذشته مورد استفاده قرار گرفته و با مرور زمان ناپديد شده بود، پيدا و در اختيار اين سازمان قرار گرفت.
وي مي افزايد : به عنوان مثال ارفع الملك جليلي، از معروف ترين شهرداران تبريز و سازنده عمارت شهرداري، به منظور پذيرايي از ميهمانان ويژه بلديه تبريز در حدود ۸۵ سال پيش، سفارش ۱۲۰ پارچه چيني تشريفاتي گرانقيمت به كشور آلمان داده بود كه همزمان با اين همايش در اختيار شهرداري تبريز قرار گرفت .
به گفته وي، اين مجموعه نفيس سال هاي گذشته نزد خانواده ارفع الملك جليلي نگهداري مي شد و اكنون با مطرح شدن تبديل عمارت ياد شده به موزه شهرداري، براي نگهداري و نمايش در كاخ موزه ياد شده در اختيار اين تشكيلات قرار گرفته است .
ناظمي همچنين از پيدا شدن اسناد تاريخي بلديه تبريز متعلق به يكصد سال پيش خبر داده و مي گويد : مدارك ارزشمند تاريخي آن دوران از جمله قرارداد اوليه ساخت عمارت شهرداري تبريز نيز كه به وسيله يكي از شهروندان تبريزي نگهداري مي شد براي ارائه در موزه شهرداري به اين مجموعه اهدا شده است .
او همچنين از پيدا شدن برخي اسناد مالي بلديه تبريز خبر داده و مي افزايد : اسناد مالي مربوط به حقوق دريافتي قاسم خان والي به ميزان ماهانه ۱۲۰ تومان كه در يكي از مجموعه هاي شخصي اين شهر موجود بود به شهرداري تبريز اهدا شده است.
مديرعامل سازمان فرهنگي - هنري شهرداري تبريز اظهار اميدواري مي كند : با راه اندازي كاخ موزه شهرداري تبريز و ترغيب همگاني مردم، بسياري ديگر از وسايل و اسناد مربوط به بلديه اين شهر در طول يك قرن گذشته كه در مجموعه هاي شخصي يا نزد خانواده هاي شهرداران پيشين نگهداري مي شود به اين مجموعه اهدا شده و موزه ياد شده غني تر خواهد شد .
عمارت شهرداري تبريز به عنوان قديمي ترين عمارت شهرداري در كشور محسوب شده و از اين رو نماد بلديه ايران به شمار مي آيد. اين ساختمان زيبا در سال ۱۳۱۴ هجري شمسي از سوي معماران آلماني طراحي و به دست معماران و كارگران ايراني ساخته شد. نماي عمارت شهرداري تبريز به شكل يك عقاب در حال پرواز ( نماد آلمان آن دوران ) بوده و نمونه اي از آن نيز در شهر مونيخ است. اين ساختمان از همان ابتدا به عنوان عمارت بلديه تبريز مورد استفاده قرار گرفته است.
« بهروز خاماچي »، نويسنده و پژوهشگر تاريخ معاصر تبريز در مورد تاريخچه ساخت عمارت شهرداري تبريز مي گويد : محل عمارت شهرداري تبريز در سال هاي قبل از ۱۳۱۴ هجري شمسي، گورستان متروكه محله نوبر اين شهر بود. به همين دليل نيز « ارفع الملك جليلي »، شهردار وقت تبريز تصميم گرفت عمارت شهرداري را در آن مكان ساخته و آن را از وضع نامناسب خود خارج كند . وي مي افزايد : ارفع الملك، به سال ۱۳۱۴ با انعقاد قراردادي دو ساله با مهندسان و طراحان آلماني اقدام به ساخت اين عمارت كرد .
به گفته خاماچي، طبق اسناد موجود، سازنده بنا يك معمار تبريزي به نام « استاد حاج محمد معمار » بوده و آلمان ها تنها بر روند اجراي طرح نظارت داشتند.
بهروز خاماچي كه اكنون در جمع منتخبان شوراي سوم شهر تبريز قرار دارد، يادآور مي شود: ابتدا قرار بود عمارت شهرداري در عرض ۲ تا ۳ سال ساخته شود اما ساخت اين طرح ۴ سال به درازا انجاميد .
خاماچي از مهمترين ويژگي هاي ساخت عمارت شهرداري تبريز را بحث تأمين هزينه هاي آن دانسته و مي گويد : كل عمارت شهرداري تبريز با هزينه اي بالغ بر ۲۵۵ هزار تومان و به دست معماران و كارگران ايراني ساخته شده و تمامي اعتبارات آن بدون دريافت كمك هاي دولتي، از منابع داخلي بلديه و همكاري مردم خير تبريز تأمين شد.
مساحت عمارت شهرداري تبريز۹هزار و۶۰۰ متر مربع بوده و زيربناي آن نيز۶ هزار و ۵۰۰ مترمربع و در ۳ طبقه ساخته شده است. نماي خارجي تالار شهرداري تبريز از سنگ تراشيده بوده و نقشه ساختمان آن با نمونه ساختمانهاي كشور آلمان قبل از جنگ جهاني دوم مطابقت دارد.
ارتفاع برج ساعت ۴ ضلعي عمارت شهرداري تبريز كه نام ميدان مقابل آن برگرفته از اين ساعت است، ۳۰/۵متر است. عمر ساعت نصب شده بر بالاي عمارت شهرداري تبريز هم به قدمت ساخت اين ساختمان بوده و طنين موزون صداي زنگ آن هر ۱۵ دقيقه يكبار در طول تاريخ معاصر تبريز، يادآور گذشت لحظات براي مردم اين شهر بوده است.
اين بنا شاهد آغاز و پايان جنگ جهاني دوم و تجاوز روس ها و انگليسي ها به خاك ايران بود اما با مقاومت مردم آسيبي بدان نرسيده است .
خاماچي در عين حال خاطرنشان مي كند : عمارت شهرداري تبريز شاهد به شهادت رسيدن سربازان مقاوم ايراني در مقابل تجاوز روس ها نيز بوده است. به گفته وي، نيروهاي اشغالگر روسي در شهريور ۱۳۲۰ آن دسته از سربازان ايراني را كه در مقابل ارتش آنها مقاومت كرده بودند در مقابل همين عمارت به شهادت رساندند .
خاماچي مي گويد : ميدان شهرداري تبريز نيز شاهد استقرار چند تنديس و نماد در مقابل عمارت شهرداري در ۷۰ سال گذشته بوده است.
ازآغاز شكل گيري شهرداري تبريز تاكنون ۵۴ شهردار بر كرسي رياست آن تكيه زده اند كه در ميان آنان چهره هاي درخشان علمي، فرهنگي و هنري فراواني نيز يافت مي شود.
قاسم خان والي، علي مسيو، محمد علي خان تربيت، حاج ارفع الملك جليلي و استاد ابوالحسن خان اقبال آذر، از جمله شهرداراني بودند كه به عنوان رئيس بلديه تبريز، منشأ خدمات گرانسنگي در اين گوشه از ميهن اسلامي بوده اند.
همزمان با يكصدمين سالگرد تأسيس نخستين شهرداري كشور در تبريز نماد «بلديه» ايران، كاخ موزه مي شود مهرداد خوشكار مقدم
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 130 بار
|
فهرست نشريات
