   
|
نگاهي به مضرات استفاده از گوش پاک کن / بعضي وقت ها نظافت مضر است
نويسنده: دکتر ابراهيم رزم پا
گوش پاک کن وسيله يي جهت تميز کردن لاله گوش، بين انگشتان پا استعمال داروها در نواحي باز و تميز کردن آرايش دور چشم ها است. اين وسيله براي پاک کردن گوش نيست ولي متاسفانه غالباً در کشورمان از اين وسيله به عنوان گوش پاک کن استفاده مي شود که اين مساله ناشي از نقص آگاهي مردم است
گاهي وقت ها اسم اجسام سنخيتي با کارايي آنها ندارد. اين عدم تطابق اسم ها مي تواند عوارض جبران ناپذيري برجا بگذارد. گوش پاک کن يکي از نمونه هاي اين معضل است. موردي که نه تنها مردم عادي بلکه مسوولان بهداشتي جامعه به آن توجهي ندارند تا جايي که داروخانه ها حتي در صورت آگاهي از مصرف نابجاي آن توسط مشتري در جهت افزايش آگاهي افراد تلاشي نمي کنند. داستان از اينجا شروع مي شود که غده هاي موجود در مجراي گوش ماده يي به نام موم يا سرومن توليد مي کنند که نقش محافظت از مجراي خارجي گوش را بر عهده دارد )مجرايي که از پرده گوش به محيط بيرون از گوش کشيده شده است(. ميزان توليد موم در افراد مختلف متفاوت است . در بعضي از افراد، توليد موم کم بوده و هيچگاه به طور محسوس در گوش جمع نمي شود. اما در برخي ديگر، توليد موم آنقدر زياد است که هرچند ماه مجراي گوش را کاملاً مسدود مي کند. بعضي جرم گوش را کثيفي آن فرض کرده و بهداشت گوش را در تميز کردن مداوم و مکرر مجراي گوش مي دانند، به همين منظور به دنبال هر استحمام با گوش پاک کن مجراي گوش را تميز مي کنند. نتايج تحقيقات نشان مي دهد بيرون آوردن ماده شمعي و قهوه يي رنگ که از گوش ترشح مي شود نه تنها کمکي به نظافت و بهداشت گوش نمي کند بلکه باعث ناراحتي و اختلال در سيستم طبيعي اين عضو بدن مي شود. استفاده از گوش پاک کن باعث مي شود شخص مرتب احساس خارش در محفظه داخلي گوش بکند و به طور مداوم آن را به کار گيرد. استفاده مستمر از گوش پاک کن گاهي موجب ايجاد زخم در گوش و باعث بيماري هاي مختلف مي شود. ترشحات گوش خارجي که به آن جرم يا واکس گوش گفته مي شود، به هيچ وجه آلوده و کثيف نيستند. اين ترشحات، در واقع يک سري از ترشحات طبيعي و ضروري بدن هستند که از گوش مراقبت مي کنند. همان گونه که همه مي دانند جرم گوش زرد رنگ و چرب بوده و داراي حالت چسبندگي است. وجود اين جرم براي نرم نگهداشتن و حفظ سلامت مجراي گوش خارجي ضروري است. علاوه بر اين، اسيديته اين ترشحات مانع از رشد باکتري و قارچ مي شود.
همان طور که زياد بودن و تجمع جرم گوش باعث ناراحتي مي شود: کمبود يا عدم ترشح سرومن باعث مشکلات بيشتري مثل اگزما: خشکي پوست مجراي گوش و زمينه ساز ايجاد عفونت هاي مختلف گوش مي شود. جرم يا «سرومن» گوش بخشي از سيستم دفاعي بدن است که از رشد اغلب ميکروارگانيسم ها )ميکروب ها و قارچ ها( در مجراي گوش خارجي جلوگيري مي کند و با خاصيت چسبندگي که دارد گرد و غبار و ذرات معلق را به خود مي گيرد که با خارج شدن جرم از مجرا اين ذرات نيز خارج مي شوند. جرم گوش به طور طبيعي و خودبه خود به سمت بيرون حرکت کرده و از مجراي گوش خارج مي شود بنابراين نيازي به دستکاري براي خروج آن وجود ندارد. البته در برخي از موارد، ترشح بيش از حد به خصوص در افراد مستعد موجب انسداد گوش و کاهش شنوايي مي شود که در اين صورت بيمار بايد جهت شست وشوي گوش و اقدامات لازم به پزشک متخصص مراجعه کند. از فرو بردن اجسامي مانند دسته عينک، سنجاق، سر خودکار و حتي گوش پاک کن در گوش خودداري کنيد چون علاوه بر آسيب رساندن به مجرا يا پرده گوش موجب فشرده شدن جرم گوش در ته مجرا مي شوند. همچنين در هنگام حمام کردن از فروبردن ليف در مجراي گوش و شستن آن با صابون يا شامپو خودداري کنيد، چون مواد شوينده باعث تحريک مجراي گوش مي شود و مي تواند موجب عفونت گوش شود. بعد از حمام کردن نيز براي خشک کردن مجراي گوش هرگز از گوش پاک کن استفاده نکنيد، زيرا گوش پاک کن باعث تجمع و فشرده شدن جرم در انتهاي مجراي گوش مي شود. علاوه بر اين ممکن است پنبه نوک آن داخل مجرا باقي بماند. پس از حمام کردن، براي خشک شدن مجراي گوش، مي توانيد گوشه يک دستمال نخي را به صورت فتيله در آورده و در ابتداي مجراي گوش قرار دهيد. تا بتدريج آب جذب شده و مجرا خشک شود.
جنس گوش پاک کن هاي موجود
جنس گوش پاک کن هاي موجود از پنبه است که به دور سر يک پايه چوبي يا پلاستيکي پيچيده شده است. انواع مختلفي از گوش پاک کن وجود دارد که بعضاً کيفيت خوبي نداشته و موقع تميز کردن قسمت پنبه يي آن جدا مي شود.
موارد مصرف گوش پاک کن
گوش پاک کن وسيله يي براي تميز کردن زخم و استعمال داروها در نواحي باز است. در حقيقت اين وسيله براي پاک کردن گوش نيست ولي متاسفانه غالباً در کشورمان از اين وسيله به عنوان گوش پاک کن استفاده مي شود که اين مساله ناشي از نقص آگاهي مردم است. بر اثر فروبردن جسم خارجي در گوش علاوه بر صدمه به پرده گوش خراش هاي ظريف ميکروسکوپي در مجراي گوش ايجاد مي شود که به علت وجود ميکروب و قارچ در سطح گوش چنانچه فرد زمينه آلودگي را پيدا کند، مبتلابه عفونت گوش خواهد شد. با توجه به اينکه افراد اندازه عمق گوش خود را نمي دانند بنابراين تنها قسمت هايي از گوش خود را پاک مي کنند: به اين ترتيب ترشح سرومن گوش در قسمت داخلي باعث تشکيل جرم فشرده در بخش هاي عقب تر مجراي گوش مي شود که البته خارج کردن آن مشکل خواهد بود.
عوارض گوش پاک کن
گوش پاک کن هاي موجود در بازار از جنس پنبه هستند که به دور سر يک پايه چوبي يا پلاستيکي پيچيده شده اند. اين ابزارها در انواع و اقسام مختلف با کيفيت هاي متفاوت عرضه مي شوند به طوري که برخي کيفيت خوبي نداشته و موقع تميز کردن قسمت پنبه يي آن جدا مي شود، گوش سالم با داشتن ساختماني طبيعي خودش را تميز مي کند. استفاده از گوش پاک کن که بين افراد تقريباً مرفه نيز شايع تر است، جز غيربهداشتي بودنش به دليل اينکه موانع طبيعي را از سر راه ورود عوامل خارجي و ميکروب ها بر مي دارد توصيه نمي شود.
با تميز کردن گوش و خارج کردن ماده زرد رنگ و چسبناک از گوش راه ورود عفونت و ميکروب به داخل گوش را هموار خواهيد کرد. ضمن اينکه ممکن است هنگام استفاده از گوش پاک کن، ضربه ناخواسته فردي که نزديک شما است باعث پارگي پرده گوش شود. اما خوشبختانه اکثر پارگي هاي ضربه يي در عرض چند روز يا هفته به شرط اينکه پارگي وسيع نباشد جوش مي خورد.
خطرات استفاده از گوش پاک کن
خطرات استفاده از گوش پاک کن يکي دو تا نيست: خصوصاً در بچه ها که نسوج ضعيف تر و حساس تري دارند. در سطح اجتماع بحث هاي زيادي در مورد استفاده و يا عدم استفاده از گوش پاک کن جهت تميز کردن گوش وجود دارد. در واقع، شايد بتوان گفت که عبارت گوش پاک کن، فقط يک عبارت مجازي است براي چيزي که موارد کاربرد آن ارتباط کمي با رفع آلودگي گوش دارد. از گوش پاک کن بيشتر جهت تميز کردن لاله گوش، داخل بيني کودک، بين انگشتان پا، ماليدن پماد بر روي زخم، استعمال داروها در نواحي باز و تميز کردن آرايش دور چشم ها استفاده مي شود، در حالي که بسياري از مردم بر اين باورند که اين وسيله صرفاً جهت خارج کردن ترشحات از داخل گوش است. اکثر شما اندازه دقيق عمق گوش را نمي دانيد و بنابراين قادر به پاک کردن تمامي قسمت هاي گوش نيستيد. در نتيجه، وارد کردن جسمي نظير گوش پاک کن موجب فشرده تر شدن اين ترشحات در قسمت هاي عمقي تر مجرا مي شود که در اين صورت، خروج آنها مشکل تر خواهد بود. علاوه بر اين، بررسي ها نشان مي دهند کودکاني که جهت رفع خارش و تميز کردن گوش از وسايلي نظير سنجاق سر يا گوش پاک کن استفاده مي کنند بيش از سايرين در معرض خطر پارگي پرده گوش قرار دارند. استفاده از گوش پاک کن با تضعيف سيستم دفاعي گوش موجب افزايش خطر ابتلابه خشکي و خارش گوش مي شود. بهترين روش توصيه شده جهت تميز کردن گوش خارجي اين است که لاله گوش و قسمت بيروني گوش خارجي را با استفاده از يک پارچه نخي نرم و مرطوب که به دور انگشت اشاره تان پيچيده ايد تميز کنيد، بدون آنکه انگشت خود را داخل مجرا ببريد. استفاده از گوش پاک کن به صورت مکرر و طولاني مدت، علاوه بر مستعد کردن گوش به عفونت هاي ميکروبي و قارچي سبب ايجاد حالت خارش مزمن در گوش مي شود که در اين حالت معمولاً به دنبال خاراندن مداوم مجراي گوش زخمي شده و دچار درد و التهاب مي شود.
پيشگيري از تجمع جرم در گوش
از بودن در جاهايي که گرد و غبار هوا زياد است خودداري کنيد. بودن در اين نوع مکان ها باعث توليد بيش از اندازه موم گوش مي شود. اگر مجبور هستيد در مکان هاي پر گرد و غبار حضور داشته باشيد، از گوش پنبه استفاده کنيد. ريختن ماهانه 1 تا 2 قطره گليسيرين در گوش ممکن است موم را نرم کرده ، از بروز مجدد انسداد جلوگيري کند. بعد از استحمام نبايد از گوش پاک کن استفاده شود. براي خشک کردن گوش بعد از استحمام از سشوار استفاده کنيد. باد ملايم و گرم سشوار را به مدت دو دقيقه از فاصله نيم متري به سمت گوش جريان دهيد تا گوش خشک شود.
*متخصص گوش و حلق و بيني و فوق تخصص جراحي سر و گردن
نگاهي به مضرات استفاده از گوش پاک کن / بعضي وقت ها نظافت مضر است دکتر ابراهيم رزم پا
روزنامه اعتماد، شماره 1413 به تاريخ 20/3/86، صفحه 12 (پزشكي)
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 1095 بار
|
فهرست نشريات
