|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران86/4/16: اسرار تاريخي اوقات فراغت
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7026
سه شنبه 28 اسفند 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3680 16/4/86 > صفحه 15 (زندگي) > متن
 
      


اسرار تاريخي اوقات فراغت


نويسنده: علي تركاشوند


    
    

    اوقات فراغت امروز طولاني تر از هر زمان ديگري است، چرا كه ساعات رسمي كار در كشورهاي مختلف تقليل يافته است. بنابراين هر يك از افراد جامعه، چند ساعتي را فارغ از كار در اختيار دارد كه بايد براي استفاده از آنها طبق نظر، ميل و امكانات خود برنامه ريزي كند. بديهي است همان گونه كه استفاده صحيح از اوقات فراغت هم بر زندگي فرد و هم بر جامعه تأثير مثبت خواهد داشت، باز هم تابستان ديگري در راه است و جمعيت جوان كشورمان كه نيازمند برنامه ريزي دقيق،كامل و منسجمي براي آتيه است تا سرنوشت درخشان جامعه اسلامي ايران را رقم بزنند.
    
    پيشينه: در مصر و يونان قديم، فقط طبقات بالااز امكان تفريح و سرگرمي برخوردار بودند. يونانيان به اوقات فراغت اهميت زيادي مي دادند و از آن براي ورزش، بازيهاي قهرماني و هنرهايي مانند نقاشي و تمرين سخنوري استفاده مي كردند. بازيهاي المپيك در ۸۸۴ سال قبل از ميلاد مسيح به وسيله يونانيان ابداع شد. روميان نيز از اين اوقات براي ورزش، كسب آمادگي رزمي و شركت در جشنهاي ملي و مذهبي سود مي جستند. ايرانيان پيش از آنها اوقات فراغت خود را به اسب سواري، تيراندازي، شكار، درختكاري و شركت در مراسم و جشنها مي گذراندند. پس از ظهور اسلام نيز ورزش و تفريحات سالم متناسب با احكام ديني مورد توجه و تشويق بود. پيشرفتهاي علمي، فني، هنري و ادبي مسلمانان، معلول استفاده صحيح و مناسب از اوقات فراغت خود بوده است.
    در قرون جديد و با به وجود آمدن تمدن و زندگي شهري، كوتاه شدن تدريجي زمان كار روزانه، پيدايش مراكز و وسايل گوناگون جديد، اوقات فراغت و چگونگي گذران آن مورد توجه خاص قرار گرفت؛ به گونه اي كه در سالهاي اخير عده اي اظهار داشته اند كه اصولاً اوقات فراغت محصول جوامع صنعتي جديد است؛ چرا كه شرايط واقعي استفاده از اوقات فراغت، در اين گونه جوامع آمده است. اين عده معتقدند كه اين اوقات فراغت است كه در شرايط غير كاري فرصت پرداختن به اموري مانند اخلاقيات و ارزشهاي اجتماعي را در اين گونه جوامع فراهم مي سازد و به همين دليل مراكز ويژه اي، برنامه ريزي براي گذران اوقات فراغت را بر عهده گرفته اند.
    اوقات فراغت در جوامع صنعتي با «ساعات خالي» در جوامع سنتي كاملاً متفاوت است. گذران صحيح اوقات فراغت بر بازدهي كار مي افزايد و از اين رو «صنايع تفريحاتي» در جهت متنوع تر كردن و پربارتر كردن اوقات فراغت و گذران آن، مانند هر رشته صنعتي ديگري بوجود آمده است.
    كاربرد و نقش: معمولاً سه نقش عمده را براي اوقات فراغت بر مي شمارند: «رفع خستگي»، «تفريح و سرگرمي» و «ايجاد امكان براي بالابردن سطح معلومات، مشاركت آزاد اجتماعي و پرورش استعدادها». تجديد قوا، گريز از ملال انگيز بودن زندگي روزمره، فرار از كارهاي تكراري تحميلي، ترميم ضايعات عصبي ناشي از زندگي ماشيني، بدست آوردن نشاط و سرزندگي، ارضاي صحيح و مناسب تمايلات پرخاشجويانه افراد و تقويت عواطف، از كاربردهاي اوقات فراغت به شمار مي روند كه در قالب دو نقش نخست قرار مي گيرند.
    ديدگاه ها
    ديدگاه اسلام: دين مبين اسلام به همه جنبه ها و امور زندگي انسانها توجه دارد. حديث قدسي تقسيم شبانه روز به ۳ زمان كار، عبادت، خانواده و تفريح، بيانگر اهميت برنامه ريزي و لزوم اختصاص قسمتي از شبانه روز به خانواده و تفريحات سالم و سازنده است. تفريح از ديدگاه اسلام، انسان را ازملالت كارهاي يكنواخت زندگي رهايي مي بخشد. پيامبر گرامي اسلام (ص) نسبت به يادگيري شنا، تيراندازي و سواركاري تأكيد بسيار كرده اند. اسلام در مورد معاشرت و آميزش با دوستان مؤمن معتقد است كه مي توان قسمتي از اوقات فراغت را به اين امر اختصاص داد.
    جامعه شناسي تفاهمي: جامعه شناسان پايبند به اين نظريه، برخلاف كاركردگرايان، به تقويت هنجارها و اخلاق اشاره اي نمي كنند. از نظر آنها، در جهان پول زده و ماديگراي امروزي كه آدميان با اكراه و حتي بي اعتنايي با يكديگر روبرو مي شوند، گذران اوقات فراغت را نوعي گريز از واقعيت مي دانند كه آدميان در آن گرفتار آمده اند. در اين ديدگاه، بسياري از مردم پس از كار اوقات خود را صرف كارهاي پر زرق و برق و مبتذل مي كنند كه از اين گونه كارها مي توان به گردش بي هدف در خيابان، خريدن چيزهاي پيش پا افتاده مثل آدامس و شكلات و تماشاي ويترين مغازه ها و مانند آنها اشاره كرد كه به نوعي گذران اوقات فراغت هستند و هيچ هدف والايي در آنها ديده نمي شود.
    مكتب فرانكفورت: از نظر اين مكتب، تفكيك قديمي بورژوايي مبني بر اقليم عمومي و خصوصي، در عصر جديد معني ندارد. نظريه پردازان اوليه بورژوايي بر آن بودند كه آدمي در قلمرو عمومي به كارهاي مشترك جامعه مي پردازد و در قلمرو خصوصي با شركت در جريانهاي فرهنگي هم تجديد قوا مي كند و هم فرهيخته مي شود. اين تقسيم بندي و اشاره به قلمرو خصوصي در واقع همان مفهوم قديمي جامعه شناسي دال بر به وجود آمدن اوقات فراغت جديد است. اما اين ديدگاه مي گويد گذران اوقات فراغت در قديم با جريان فرهيخته شدن فرد رابطه داشته است. فرد در جريان اين فعاليت به نوعي استقلال و بلوغ مي رسيد. اما در حال حاضر، وسايل ارتباط جمعي، امكان رسيدن به هر نوع بلوغ را از ميان برده اند و او را به مصرف كننده صرف محصولات فرهنگي بدل كرده اند. حضور تلويزيون در خانه به معناي آن است كه صاحبان و متخصصان وسايل ارتباط جمعي، فيلمسازان و بازيگران به او ديكته مي كنند كه اساساً چه چيز را واقعي بداند و چه چيز را غير واقعي.
    جامعه شناسي آرايشي: اين ديدگاه معتقد است كه در دوران قرون وسطي مردم مستقيماً در جنگ شركت مي كردند و خوي تجاوزكارانه و خشن خود را پنهان نمي كردند، اما در حال حاضر مردم اين تمايلات را در خود پنهان مي كنند. گذران اوقات فراغت و ورزش، جايگزيني براي همان خويهاي سركوب شده اي است كه بر مردم تحميل شده است. مردم اكنون خود از ريختن خون ابا دارند و آن را نشانه توحش مي دانند، اما با لذت به تماشاي فيلمي مي نشينند كه در آن قهرمان فيلم دهها نفر را سلاخي مي كند. به همين سبب از اين نظر، ورزشي شدن و فراغتي شدن جامعه حاصل آرايش جديد نيروها در عصر حاضر است.
    آنها اوقات فراغت را «برانگيخته شدن اشكال لذت بخش هيجان» تعريف مي كنند. اكنون كه زندگي انسان به دست نيروهاي عقلاني نهاده شده و افراد بايد بر اساس قوانين دقيق كار كنند، گمان مي رود كه اوقات فراغت دقيقاً همان ايامي است كه فرد مي تواند نوعي هيجان «خود انگيخته بدوي غير تأملي» را به ظهور برساند و به همين سبب اوقات فراغت تابع قاعده معمولي شدن و غير معمولي شدن است و به همين سبب است كه بشر در عصر جديد، به طور مداوم در جهت تنوع بخشيدن به اوقات فراغت تلاش مي كند، چرا كه از يك نوع اوقات فراغت خسته مي شود و نياز به تفنن دارد.
    نظر آنها در مورد اوقات فراغت اين تذكر را به ما مي دهد كه روند فعلي گذران اوقات فراغت را با نظري انتقادي تر بنگريم. به عبارت ديگر نظر آنها مبين نوعي تنش سركوب شده است كه به اين شكل بروز پيدا مي كند و جلوه هاي آن را مي توان به روشني در تخريب مراكز ورزشي به وسيله طرفداران تيمهاي رقيب، گلاويز شدنها و مانند آنها ديد كه نشان دهنده همين تمايلات فرو خورده است و در هر صورت، ضرورت يك برنامه ريزي جامع را ايجاب مي كند.
    ماكس وبر: جامعه شناساني چون رايان ترنر تلاش كرده اند كه با استفاده از نظريه وبر، ابعاد گوناگوني همچون رسانه ها را مورد تجزيه و تحليل قرار دهند. از اين ديدگاه، فيلمهاي تلويزيوني و سينمايي نيز الگويي براي مردم در اين مورد هستند كه خود را چگونه مدرنيزه و دنيوي كنند. فرهنگ مصرفي جديد، درست با استفاده از همين امر است كه توانسته اين همه در جامعه رسوخ كند. دهها انسان كه در خيابانها بدون هدف ويترين ها را تماشا مي كنند و در كلاسهاي يوگا و پرورش اندام و مانند آنها وقت مي گذرانند و يا با نگاه كردن به فيلمها و سريالهاي سينمايي و تلويزيوني نحوه رفتار و لباس پوشيدن آنها را الگوي خود مي كنند، در واقع همين الگوهاي دنيوي شده را مد نظر دارند.
    مقوله ديگر وبر كه مي توان با تفسير آن به مفهوم اوقات فراغت تصريح بيشتري بخشيد، تلاش وبر براي جدا كردن قلمروهاي ارزشي است. وبر به تبعيت از كانت و با توجه به گسترش عقلانيت، قلمروهاي نظري يعني علم، قلمرو اخلاقي يا دنياي عمل و قلمرو زيباشناسي را از هم جدا كرده است. وبر اين مقوله را تحت عنوان «تفكيك ارزشي» Value Neutrality معرفي مي كند.
    استنلي پاركر : وي معتقد است براي تعريف اوقات فراغت از ۳ طريق مي توان اقدام كرد:
    ۱. بيست و چهار ساعت شبانه روز را در نظر بگيريم و آنگاه از ميان آن، زمان غير فراغت را استخراج كنيم كه شامل مواردي همچون كار، خواب، خوردن، برآوردن نيازهاي فيزيولوژيك و مانند آنها خواهد بود. در اينجا مشكل اين است كه چه چيزهايي را در اين ليست قرار دهيم تا به اين ترتيب به اوقات فراغت برسيم. مثلاً آيا نمي توان خوردن را در حالتي جامعه پذيرانه، جزو اوقات فراغت به شمار آورد؟ همين سؤال درباره مواردي مانند سفر براي كار و ملاقاتهاي ضروري با ديگران نيز قابل طرح است.
    ۲. اوقات فراغت اساساً يك بخش از زمان نيست، بلكه يك كيفيت كار است، يا كيفيت مشخصي است كه در يك عمل مشهود است. اين نوع تعريف بيشتر به وسيله نويسندگان متون فلسفي يا نويسندگان متون مذهبي ارائه شده و به عنوان «يك نقطه نظر و نگرش فكري و معنوي و روحي» تلقي شده است. بر اساس همين برداشت، بعضي از جامعه شناسان نيز بر كيفيت آزادي موجود در اوقات فراغت تأكيد مي كنند. مثلاً تورين كه اوقات فراغت را آزادي از قوانين و هنجارهاي جامعه تلقي مي كند.
    ۳. سومين دسته از تعاريف در واقع تركيبي است از دو مورد قبل. مثلاً يكي از تعاريف اوقات فراغت در اين گروه اين است: «اوقات فراغت زماني است كه هر فرد از كار يا ساير وظايف آزاد بوده و ممكن است براي منظورهاي مختلفي مانند استراحت ،سرگرمي، دستاوردهاي اجتماعي يا رشد شخصي مورد استفاده قرار گيرد.» و نيز: «اوقات فراغت عبارت است از تعدادي از اشتغالات كه در طي آنها شخص از وقت آزاد خود به منظورهاي مختلفي اعم از استراحت، سرگرمي، افزايش اطلاعات و معلومات و مهارتها و افزايش مشاركتهاي داوطلبانه در زندگي اجتماعي، پس از فراغت از وظايف حرفه اي خانوادگي و اجتماعي استفاده مي كند.» اين تعاريف، دو عنصر مهم «زماني كه در اختيار داريم» و در حد خود تعيين كننده است و همچنين «نحوه گذران اين زمان» را مورد توجه قرار مي دهند.
    ژوفر دومازديه: دومازديه معتقد است كه در دوران صنعتي جديد به عللي چند، پديده اي به نام اوقات فراغت به وجود آمد كه در دوران قبل وجود نداشته است. بعضي از اين علل عبارتند از: تقليل ساعات كار؛ ارتقاي سطح زندگي كارگران و مزدبگيران؛ زيادتر، متنوع تر و پيچيده تر شدن تفريحات؛ تثبيت فراغت و فعاليتهاي فراغتي، نه تنها به عنوان حق هر فرد، بلكه به عنوان يك ارزش. از نظر وي، پديد آمدن مفاهيم فراغت و ايام فراغت با خصوصياتي همراه بود كه آنها را از ديگر فعاليتها متمايز مي كرد.
    دومازديه سه كاركرد عمده براي فعاليتهاي فراغتي قائل است: «استراحت» كه نقش آن رفع خستگي، جبران فشارهاي روحي و جسمي ناشي از هيجانات مداوم كار و انجام وظايف گوناگون است؛ «تفريح» كه نقش آن رهانيدن انسان از كسالت ناشي از يكنواختي انجام وظايفي در محل كار و خانه است و در نهايت «رشد شخصيت» كه از طريق افزايش معلومات و اطلاعات و افزايش مشاركت اجتماعي افراد حاصل مي شود. لذا فراغت فرصت پرورش استعدادهاي بدني و ذهني را براي فرد فراهم مي كند.
    نهادهاي اجتماعي و اوقات فراغت
    خانواده: شرايط شغلي افراد خانواده بر نحوه گذراندن اوقات فراغت اعضاي خانواده اثر مي گذارد. افرادي كه از يك كار سخت و فشرده روزانه به خانه بر مي گردند، نمي توانند در آنجا افراد خلاق، فعال و پر از احساس باشند.
    خانواده درنحوه گذراندن اوقات فراغت خود استقلال تام ندارد. هابرماس به رابطه بين كار و اوقات فراغت اشاره مي كند و يادآور مي شود كه هم قالب و هم محتواي نحوه گذراندن اوقات فراغت تا حد زيادي از ميزان رشد و حيات كار صنعتي تبعيت مي كند. علاوه بر تأثيرپذيري نحوه گذران اوقات فراغت از محيط شغلي، اين امر به عوامل ديگري نيز وابسته است. پايگاه اجتماعي خانواده كه خود به موقعيت شغلي پدر بستگي دارد و تا حد زيادي حوزه رفت و آمدهاي خانوادگي بيرون از محدوده خويشاوندان را نيز مشخص مي كند. حتي مي توان گفت كه استفاده از تعطيلات آخر هفته دقيقاً به ميزان درآمد بستگي دارد. علاوه بر اين، وجود مراكز متعدد تفريحي، علمي، هنري و آموزشي سبب مي شود كه نقش خانواده در امر گذران اوقات فراغت تحت الشعاع قرار گيرد. حضور وسايلي مانند تلويزيون و ويدئو در خانه ها باز هم به نوبه خود بر اين موضوع اثر مي گذارد.
    مدرسه: يكي از نقشهايي كه براي نهادهاي آموزشي و پرورشي بخصوص در جوامع پيشرفته در نظر گرفته شده، پرورش مهارتهاي شاگردان براي گذران اوقات فراغت است. تقويت مهارتهاي ورزشي از طريق ساعات بازي رسمي و ساعات غير رسمي، ترتيب دادن مسابقات ورزشي ميان كلاسهاي مختلف و يا انجام فعاليتهاي هنري مثل برپا كردن كلاسهاي آموزشي هنري مانند كلاس نقاشي، موسيقي، خطاطي و مجسمه سازي، تشكيل گروههاي دانش آموزي براي درست كردن منظم و مرتب روزنامه ديواري، تشكيل گروههاي نمايشي، ترتيب دادن بازديد دانش آموزان از مراكز تفريحي و فرهنگي از جمله اين اقدامات است.
    مراكز مذهبي: اين مراكز با استفاده از نفوذ معنوي خود بر فكر و ذهن مردم و به خصوص جوانان، مي توانندآنان را در امر گذران صحيح و مناسب اوقات فراغت ياري كنند. در كشورهاي اسلامي همچون ايران، مساجد متناسب با امكانات خود در اين مورد ايفاي نقش مي كنند. كلاسهاي قرآن و عقيدتي، كلاسهاي ورزش، كلاسهاي آموزشي، كتابخانه و ارائه مشاوره هاي تحصيلي و خانوادگي از نمونه هاي بارز اين امر است.
    دولت: دولتها با توجه به اختيارات و امكانات وسيعي كه در اختيار دارند و همچنين با توجه به توسعه كاركردهايي كه از گذشته برعهده داشته اند و انتظارات جديدي كه مردم از آنها دارند، هم مي توانند و هم بايد در برنامه ريزي براي بهبود و غني تر كردن نحوه گذران اوقات فراغت مردم خصوصاً جوانان، نقش عمده اي ايفا كنند. اين امر ناشي از اين واقعيت است كه حتي در كشورهاي غربي كه فردگرايي اساس فلسفه سياسي آنهاست نيز، مداخلات دولت در شئون مختلف زندگي اجتماعي گسترش يافته است. حكومتها در بسياري از فعاليتهاي خصوصي نيز كه جنبه و اهميت عمومي دارند، مداخله مي كنند. در واقع حكومتها، گذشته از تأمين نظم اجتماعي كه كاركرد دائمي آنها بوده است، نقشهايي را كه نهايتاً به تأمين رفاه عمومي مي انجامند، بر عهده گرفته اند.
    شيوه ها و وسايل:
    در همه جوامع، متناسب با شرايط و امكانات، راهكارها و وسايلي براي گذران اوقات فراغت در نظر گرفته مي شود. شيوه ها و وسايل گذران اوقات فراغت به اين صورت ياد شده است: ورزش و بازيهايي كه به پرورش جسماني مربوط مي شود (امكانات اين قبيل فعاليتها عبارتند از: باشگاههاي ورزشي، زورخانه ها، پاركها، گردشگاهها، پلاژها و پيستها، اردوگاههاي برون شهري و استاديومهاي ورزشي)، مراسم و فعاليتهاي سنتي(امكانات اين قبيل فعاليتها عبارتند از: مساجد، زيارتگاهها، تكيه خانه ها، مراكز فرهنگي، اتحاديه ها و انجمنهاي خانه و مدرسه ، كافه ها و قهوه خانه ها، زورخانه ها)، فعاليتهاي فكري برون زا (همچون كلاسهاي هنري و فني، مجالس سخنراني، نشستهاي سياسي و اجتماعي، گالريها و كارگاههاي هنري، مراكز و خانه هاي فرهنگي) و فعاليتهاي ذهني درون زا (مانند نمايشگاهها، باغ وحشها، اتحاديه ها و انجمنهاي ادبي، تالارهاي نمايش، كتابخانه ها، رسانه هاي گروهي، اماكن مذهبي و مراكز جهانگردي).
    چاره انديشي
    جوانان در مورد چگونگي گذران اوقات فراغت، خواستها و گرايشهايي متفاوت از پدران و مادران خود دارند. بعضي از اين تفاوتها طبيعي و ناشي از تفاوتهاي سني و مقتضيات آن است. جوانان علاوه بر نيازهاي زيستي اوليه، نيازهاي ثانويه اي مانند احتياج به محبت، نياز به معناجويي براي زندگي، نياز به تعلق خاطر به گروه جمع متجانس با خود، نياز به امنيت، نياز به احساس ارزشمندي و موفقيت، نياز به نوآوري، نياز به همدلي و همدردي، نياز به احساس كمال و تعالي و پيشرفت، نياز به پذيرفته شدن توسط گروه همسن و سال و نياز به شناخت ارزشهاي اخلاقي را دارند كه در مجموع، آنها را در شرايط خاص رواني، رفتاري ، فكري، تصوري و عاطفي قرار مي دهد. در اين ميان خصوصيات خانوادگي، تعليمات مدرسه، رسانه ها و گروههاي همسن و سال وجود دارد، نياز جوانان به برخورداري از اوقات فراغتي مناسب را كه در آن بدون ممانعت هاي رسمي ، شغلي و خانوادگي بتوانند به بخشي از نيازها و اميال خود پاسخ مناسب بدهند، بسيار مهم تلقي مي شود.
    اين امر از طريق سرمايه گذاري در خدماتي كه امكان استفاده و لذت بردن از مسافرت، ورزش و پرداختن به امور هنري فراهم سازد ، عملي مي شود.
    نتيجه تلاشها مي تواند به امور ذيل بينجامد: تقاضا براي بازنشستگي زودرس، اشتغالات نيمه وقت، استقبال جوانان از فرصتهاي مطالعاتي و همچنين تقاضا براي تقليل ساعات كار كه در صورت عملي شدن مي تواند به توزيع كار ميان تعداد بيشتري از نيروهاي آماده به كار منجر شود. البته اين راه حل را بايد به عنوان يك چاره انديشي دراز مدت تلقي كرد، زيرا اوقات فراغت نمي تواند مشكلات كساني را كه در حال حاضر بيكار هستند، در كوتاه مدت حل كند.
    
    
    


 روزنامه ايران، شماره 3680 به تاريخ 16/4/86، صفحه 15 (زندگي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 611 بار
    



آثار ديگري از "علي تركاشوند"

  تحقق همت و كار مضاعف با ارتقاي فرهنگ كار / عصاره فرهنگ كار، چگونگي توليدات ملي و ميزان آن است
علي تركاشوند - توماژ پژوهش نيا، رسالت 16/9/89
مشاهده متن    
  جواني وتخريبگري اجتماعي ونداليسم / پديده اي در عصر حاضر
علي تركاشوند (رئيس مركزدانشگاهي جامع علمي- كاربردي بعثت2)، رسالت 11/12/88
مشاهده متن    
  آسيب شناسي مدهاي ناهنجار / مد؛ نوآوري يا هنجارشكني؟!
علي تركاشوند - رئيس مركزدانشگاهي علمي وكاربردي بعثت2 yahoo.com؛Alirezatorka، رسالت 9/7/87
مشاهده متن    
  مد؛ نوآوري يا هنجارشكني؟! / آسيب شناسي مدهاي ناهنجاروتاثيرآن برجوانان
علي تركاشوند رئيس مركزدانشگاهي علمي وكاربردي بعثت2 yahoo.com؛Alirezatorka، رسالت 2/7/87
مشاهده متن    
  از يك كلاغ تا چهل كلاغ
علي تركاشوند، رسالت 30/4/87
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه مبدل گرمايي
متن مطالب شماره 96، بهمن 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است