|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد86/5/3: کتابخانه يي براي زنان
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4418
شنبه 29 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 1451 3/5/86 > صفحه 8 (گزارش اجتماعي) > متن
 
      


کتابخانه يي براي زنان




    
    مريم حسين خواهراه اندازي کتابخانه از سوي مردم، تجربه تازه يي است که به تازگي در ايران مورد توجه قرار گرفته است. يکي از اين تجربه ها کتابخانه صديقه دولت آبادي است. يک کتابخانه تخصصي زنان که از سوي يک سازمان غيردولتي تاسيس شده است.
    
    کتابخانه يي که به پاس خدمات صديقه دولت آبادي در ايجاد نخستين کتابخانه زنان، به نام او نامگذاري شده است و 3 سال پيش همزمان با روز جهاني زن در زير زمين کوچکي که با کمک هاي مردمي اجاره شده بود، آغاز به کار کرد.
    
    «منصوره شجاعي»، عضو هيات امناي اين کتابخانه ماجراي راه اندازي کتابخانه را اين گونه تعريف مي کند:«اوايل سال 80 که مجوز مرکز فرهنگي زنان را گرفتيم، يکي از حوزه هاي پيشنهادي براي فعاليت مرکز تاسيس کتابخانه زنان بود. آن زمان مرکز دفتر کار نداشت و براي همين اولين قدم ما تهيه يک مکان مناسب بود.»
    
    آن روزها فرهنگسراها و خانه هاي فرهنگ محلات در اوج فعاليت شان بودند و براي همين اولين گزينه يي که به ذهن اعضاي مرکز فرهنگي زنان رسيد، استفاده از اين ظرفيت بود:«خيلي تلاش کرديم که بتوانيم از نهادهايي مانند خانه هاي فرهنگ محلات در مناطق جنوبي شهر کمک بگيريم. خيلي هم رفتيم و با جاهاي مختلف براي پيدا کردن يک چنين مکاني گفت وگو کرديم. تا مراحل خيلي نزديک هم جلو رفتيم به گونه يي که ديگر قراربود آنجا را به ما بدهند و قرارداد بنويسيم، اما متوجه شديم که اين خانه هاي محلات و فرهنگ زير نظر شهرداري ها هستند و شهرداري ها نماينده هاي خودشان را دارند و سليقه هاي خودشان را... به خاطر همين ما اين مساله را قبول نکرديم. چون با اين شکل کار آن استقلالي که يک تشکل غيردولتي بايد داشته باشد را از دست مي داديم.»
    
    زناني که عزم شان را براي راه اندازي يک کتابخانه جزم کرده بودند و مي خواستند با راه اندازي يک کتابخانه عمومي در جنوب تهران، زنان لايه هاي پايين تر را جذب مطالعه کنند و در کنار آن يک کتابخانه تخصصي هم براي آکادميسين ها و محققان مسائل زنان داشته باشند، مجبور شدند پروژه را تغيير دهند و تصميم گرفتند به جاي يک کتابخانه عمومي براي استفاده همه زنان، يک کتابخانه تخصصي براي استفاده دانشجويان و پژوهشگران ايجاد کنند به اندازه امکانات کم و توان محدودشان.
    
    آنها تصميم گرفتند کتابخانه را با کمک هاي مردمي راه بيندازند و اولين فراخوان کمک براي ايجاد کتابخانه را در سال 81 در پارک لاله که مراسمي با عنوان زنان و صلح برگزار شد، اعلام کردند. در پي اين فراخوان بسياري از سازمان هاي غيردولتي بين المللي توجه شان به اين پروژه جلب شد و پيشنهادهاي کمک خيلي بالايي هم کردند. موسسان کتابخانه اما تصميم گرفتند اين کمک ها را قبول نکنند و به بضاعت اندک خودشان و کمک هاي مردمي تکيه کنند. از همان روز بود که کمک هاي مردمي به طرف کتابخانه سرازير شد. برخي پرداخت فيش هاي کمک به کتابخانه را که از 50 هزار تومان به بالابود، تقبل کردند و برخي ديگر تجهيزات کتابخانه را از تامين قفسه هاي کتاب و کامپيوتر گرفته تا دستگاه فکس و کپي و ميز و صندلي هاي سالن قرائت خانه و فنجان هايي که با آنها از مهمانان پذيرايي مي شود. با همين کمک ها بود که يک زيرزمين 80 متري را براي يک سال اجاره کردند. زيرزميني مملو از کتاب هايي که از سوي زنان و براي زنان نوشته شده بود.
    
    نرگس طيبات، از اعضاي هيات امناي کتابخانه مي گويد: «همه کتاب هاي موجود در کتابخانه از سوي ناشران و افراد علاقه مند به گسترش فرهنگ کتابخواني به مجموعه اهدا شده است، به گونه يي که در اين کتابخانه هر کتابي را که باز کنيد نام يک نفر از علاقه مندان به اين طرح، در ابتداي آن نوشته شده است. از ناشران معروف و نويسندگان داخل و خارج کشور گرفته تا زنان علاقه مندي که از سراسر ايران و جهان کتاب هاي خود را به اين کتابخانه اهدا کرده اند.» او مجموعه کتاب هاي صديقه دولت آبادي را اولين مجموعه کتاب اهدايي به کتابخانه عنوان مي کند و ادامه مي دهد:« پس از اهداي اين مجموعه از سوي مهدخت صنعتي، دومين مجموعه را از طرف شيرين عبادي دريافت کرديم، پس از آن بسياري از زنان علاقه مند به فعاليت هاي فرهنگي و اعضاي خود مرکز، مجموعه هايي را که در ارتباط با موضوع کتابخانه اختصاصي زنان بود، به کتابخانه اهدا کردند و مديران نشريات حوزه زنان نيز آرشيو کاملي از انتشارات خود را در اختيار کتابخانه گذاشتند.»
    
    اينگونه بود که 8 در سال 1383 کتابخانه صديقه دولت آبادي به طور رسمي آغاز به کار کرد و يک سال بعد توانست با بيشتر شدن کمک هاي مردمي يک آپارتمان 50 متري را براي کتابخانه بخرد. آپارتماني که نام همه کساني که به راه اندازي کتابخانه کمک کرده اند بر سقف آن نوشته شده است. شجاعي در پاسخ به اين سوال که آيا براي ايجاد کتابخانه زنان الگوي خاصي داشتيد ؟ مي گويد:«ايجاد کتابخانه حداقل در اين سال ها بدعت نبوده و هميشه اتفاق افتاده و در واقع نوآوري آن اتفاقي است که در نگاه ما به کتابخانه وجود دارد، در ايران انواع و اقسام کتابخانه هاي تخصصي وجود دارد. بيشتر در حوزه دولتي و چندتايي هم در حوزه غيردولتي. در حوزه زنان، اما ما در بخش غيردولتي کتابخانه تخصصي نداشتيم و براي حضور در کتابخانه هاي دولتي اين حوزه هم شرايطي لازم است و چارچوب هايي وجود دارد.»
    
    کتابخانه يي براي همه زنان
    
    اين چارچوب ها چنان که شجاعي عنوان مي کند هم در پذيرش مراجعان وجود دارد و هم در تهيه منابع کتابخانه:« مثلاً براي عضويت در يک کتابخانه دولتي شما بايد تحصيلات يا معرفي نامه يا حداقل يک کارت هويتي داشته باشيد و براي همين يک زن مهاجر به هيچ وجه نمي تواند از اين کتابخانه ها استفاده کند. در گسترش منابع هم اين کتابخانه ها طبق تعاريفي که براي آنها شده محدوديت هايي دارند و از آنجا که اصولاً کار بخش غيردولتي تکميل فعاليت هاي دولتي است ما اقدام به راه اندازي يک کتابخانه تخصصي زنان کرديم.» شرايط عضويت در کتابخانه صديقه دولت آبادي اما بسيار آسان است. پرداخت سالانه 5000 تومان و دادن يک آدرس و شماره تلفن. از طرف ديگر چون اينجا ويژه زنان است، مراجعه کنندگان مي توانند در فضاي کتابخانه از نظر پوشش و رفتار و استفاده از آشپزخانه آزاد باشند و به نوعي تبديل به يک محفل امن براي زنان شده است.
    
    محدود کردن مراجعان کتابخانه به زنان، بيشتر از همه به خاطر محدوديت مکان و امکانات است. شجاعي مي گويد:«اگر مي خواستيم آقايان را هم به عضويت قبول کنيم بايد نوع ساختمان عوض مي شد و ما اين امکان را نداشتيم. با اين وجود از آنجا که برخي منابع اين کتابخانه و به ويژه منابع لاتين ما در کمتر جايي آرشيو شده است دانشجويان پسري که به اين منابع احتياج دارند در خارج از ساعت کار کتابخانه مي توانند از آنها استفاده کنند، چون ما ضديتي با جنس مذکر نداريم و مشکل مان نداشتن امکانات براي سرويس دهي به آنها است.»
    
    اداره اين کتابخانه هم يک تجربه تازه در کارهاي مشارکتي داوطلبانه است. کتابخانه علاوه بر هيات امنا و اعضايي که از کتاب ها و ساير سرويس هاي اين مجموعه استفاده مي کنند يک سري عضو داوطلب دارد که در اداره کتابخانه مشارکت مي کنند. پريسا کاکايي يکي از اين اعضا است که مي گويد:«شيوه اداره کتابخانه يک شيوه کاملاً مشارکتي است. هر چند کار کتابخانه نياز به يک مسوول يا يک کتابدار ثابت دارد اما تصميم گيري ها به صورت مشارکتي انجام مي شود. براي اينکه کتابخانه هميشه باز باشد، هر روز دو نفر از اعضاي داوطلب کتابخانه مسووليت اداره آن را به عهده دارند. يک آموزش هاي ابتدايي هم به اعضاي کتابخانه داده شده است و البته بخش سازماندهي کتابخانه بر عهده متخصصان کتابداري است. کساني که يا کتابداري خوانده اند يا کتابدار بوده اند. »
    
    به گفته «ثريا مرتضوي» استاد کتابداري دانشگاه الزهرا که در ساماندهي فني کتابخانه نقش بسزايي داشته است، هنگامي که کتابخانه داير شد دانشجويان کتابداري که دوره کارورزي شان را مي گذرانند به ساماندهي کتابخانه کمک کردند. چند وقت بعد، بعد از بازنشستگي مرتضوي، او وقت بيشتري براي کتابخانه گذاشت و با همکاري يکي از دانشجويان فارغ التحصيل اش که هفته يي سه بار به کتابخانه مي آمد رده بندي کتاب هاي فارسي و لاتين را انجام داد.
    
    چنانکه وي عنوان مي کند، ثبت کتاب ها را خود اعضاي کتابخانه پس از يک دوره آموزشي کوتاه مدت انجام دادند، اما کارهاي فني تر را متخصصان اين حوزه به صورت داوطلبانه بر عهده گرفتند. کاکايي کمک به کتابخانه هاي سيار را يکي ديگر از فعاليت هاي کتابخانه صديقه دولت آبادي عنوان مي کند: «معمولاً کتاب هاي تکراري و کتاب هايي ر ا که به دست ما مي رسد و در حوزه هاي تعريف شده براي کتابخانه نيست را به صورت کتابخانه سيار سازماندهي کرده و به نقاط مختلف کشور مي فرستيم.»
    
    به گفته او يک فعاليت ديگر اين کتابخانه نيز کمک به پايان نامه هايي است که در حوزه مطالعات زنان نوشته مي شود، هم به لحاظ معرفي منابع و هم با معرفي اساتيد حوزه زنان به عنوان مشاور.
    
    مرکزي براي جمع آوري اسناد زنانه
    
    طرح اصلي کتابخانه چنان که فخري شادفر، يکي از زناني که از روز اول در کنار کتابخانه صديقه دولت آبادي بوده است، ايجاد يک مرکز اطلاع رساني در حوزه زنان بوده که علاوه بر کتاب هاي منتشر شده در اين حوزه: نشريه ها، اسناد، اطلاعيه ها، آرشيو هاي شخصي، عکس ها و گزارش فعاليت هاي انجمن هاي زنان را نيز شامل شود و تا حد امکان فيلم ها و موسيقي هاي توليد شده توسط زنان را نيز جمع آوري کند.
    
    اين طرح هنوز به طور کامل اجرا نشده، اما در بخش مقاله حجم وسيعي از مقاله تهيه شده که بخش عمده آن را گروه اطلاع پژوهان فروغ تهيه کرده است، اين گروه از 7 ، 8 سال پيش يک سري مقاله در حوزه زنان جمع کرده و وقتي کتابخانه زناني ايجاد شده که ادعاي استقلال و مردمي بودن داشته کل اين مجموعه را به آن سپرده اند. در بخش نشريات هم دوره کامل برخي مجلات زنان که در ايران و خارج از کشور چاپ شده موجود است. يکي ديگر از برنامه هاي کتابخانه آرشيو و نمايش فيلم هاي حوزه زنان است که در حال حاضر با وجود متوقف شدن برنامه نمايش فيلم، آرشيو فيلم کتابخانه فعال است و هر روز غني تر مي شود. اين آرشيو البته يک قفسه کوچک است. در گوشه کتابخانه و برنامه نمايش فيلم هم چنانکه شجاعي مي گويد:« 30 صندلي پلاستيکي بود که جلوي يک تلويزيون قديمي 20 اينچ چيده مي شدند.»
    
    شجاعي با چشماني پر از اميد به ديوارهاي مملو از کتاب نگاه مي کند و مي گويد: «تحقق اين برنامه ها آرزوهايي است که ما براي اين کتابخانه داريم. آرزوهايي که بخشي از آن به انجام رسيده و در بخشي ديگر همچون جمع آوري اسناد زنانه هنوز در ابتداي راهيم.»
    
    از همان روزهاي اول تاسيس کتابخانه قرار بر اين بود که مجموعه سندهاي مربوط به زندگي و فعاليت هاي زنان در دوره هاي مختلف تاريخي در اينجا جمع آوري شود. اسنادي همچون نشريات زنانه، عکس هاي زنان، سندهاي ازدواج و هر چيز که نشانگر نوع زندگي زنان اين کشور باشد. اولين اسناد مربوط به زندگي و فعاليت هاي صديقه دولت آبادي بود که از سوي خانواده وي به مجموعه اهدا شد و مابقي نيز حاصل تلاش هاي اعضاي کتابخانه که البته هنوز راه درازي تا تکميل آن باقي است.
    
    اين فعاليت ها اما تمامي آرزوهايي نيست که کتابخانه صديقه دولت آبادي بر مبناي آن بنا شده است. چنانکه در افتتاحيه اين کتابخانه اعلام شد قرار بود اينجا مکاني باشد براي جلسات نقد کتاب و شعرخواني و حلقه هاي مطالعاتي هيچ کدام از اينها اما فعلاً محقق نشده است.
    
    به گفته اعضاي کتابخانه بزرگ ترين مشکل محدود بودن مکان است:«يک برنامه يي داشتيم که شب هاي کتاب بگذاريم و از صاحبنظران دعوت کنيم اما متاسفانه نشد. يا بايد يک قضيه يي را اعلام عمومي کنيم براي مراجعه کنندگان يا اينکه مرتب در يک جمع محدودي بچرخيم. کتابخانه ما 200 عضو دارد. ما اگر بخواهيم يک برنامه ويژه اعضا بگذاريم، حداقل 50 نفر مي آيند و ما جا نداريم... با توجه به اينکه 30 نفر هم اعضاي خود کتابخانه هستند به همين دليل ما دو راه حل داريم يا اين برنامه را در خانه هاي مان برگزار کنيم يا اينکه کم کم مرتبط بشويم با کتابخانه ها و مجامع بزرگ که اين کمک را به ما بکنند که آن وقت ديگر اين برنامه کتابخانه نيست و آن آزادي عملي که ما در کتابخانه خودمان مي توانيم داشته باشيم را نداريم.»
    
    تنديسي براي کتاب هاي زنان
    
    تنديس صديقه دولت آبادي جايزه يي که هر سال از سوي کتابخانه به بهترين اثر منتشر شده در حوزه زنان ارائه مي شود نيز از ديگر فعاليت هاي اين کتابخانه است. شجاعي مي گويد:«کتابخانه و تنديس با هم متولد شدند. سال 83 که کتابخانه در روز جهاني زن تاسيسش را اعلام کرد اعطاي جايزه به کتاب برتر در حوزه مطالعات زنان را نيز با نام تنديس صديقه دولت آبادي آغاز کرد. آن سال اين جايزه کمي شتابزده بود و داوران همه از اعضاي مرکز فرهنگي زنان بودند ولي از دوره بعد داوري را از بيرون دعوت کرديم و فقط سه نفر از اعضاي مرکز جزء هيات داوران بودند.»
    
    بر مبناي همين تجارب بود که تنديس آرام آرام تبديل به يک نهاد مستقل شد:« ما مصمم شديم که يک مقدار توانمندتر شويم و کار را گسترش دهيم چون تفکر ما در مرکز فرهنگي زنان تفکر تمرکززدايي بوده. يعني از مرکزيت و محوريت و قدرتمند کردن يک جريان و بزرگ کردن آن اصولاً پرهيز کرده و سعي کرده ايم نهادهاي کوچک شکل بگيرند و روي پاي خودشان بايستند بنابراين ما به اين نتيجه رسيديم که کتابخانه صديقه دولت آبادي بايد بتواند مستقل از مرکز روي پاي خودش بايستد و فعاليت کند. تنديس هم که نهادي در درون کتابخانه است بايد براي خودش سازماندهي مستقل داشته باشد.با اين سازماندهي چه مرکز فرهنگي زنان باشد و چه نباشد اين دو نهاد به فعاليت خودشان ادامه مي دهند.»
    
    «شهلالاهيجي»، مدير نشر روشنگران، که از سال گذشته مسووليت کتابخانه صديقه دولت آبادي را بر عهده گرفته است، نيز در مراسم اهداي تنديس سال گذشته، گفت:«تجارب به دست آمده طي اين دو سال و با هدف تمرکززدايي از حرکت هاي مستقل اجتماعي و فرهنگي و دوري گزيني از محوريت تنها يک نهاد تصميم بر اين شد که در جهت استقلال کتابخانه و جايزه صديقه دولت آبادي هيات امنايي براي جايزه کتاب صديقه دولت آبادي از سوي کتابخانه صديقه دولت آبادي پيشنهاد شود. بدين ترتيب از افراد مختلف دعوت شد تا براي حضور در هيات امنا نامزد شوند و سرانجام 9 نفر از ميان فعالان اجتماعي، پژوهشگران، اساتيد حوزه مطالعات زنان، ناشران، روزنامه نگاران، نويسندگان و شاعران زن به عنوان اعضاي هيات امنا انتخاب شدند.»
    
    اين کتابخانه فعاليت خود را با 2500 جلد کتاب و نشريه آغاز کرده است و در حال حاضر در حدود 5000 جلد کتاب، نشريه، بروشور و جزوه مربوط به فعاليت هاي زنان در آرشيو آن موجود است. اين مجموعه به طور مرتب در حال گسترش است و گواه آن نيز بسته هاي بزرگي است که هميشه در کنار قفسه ها ديده مي شود و حامل کتاب هاي اهدايي به کتابخانه از شهر ها و کشورهاي دور و نزديک است. در اين بسته ها همه نوع کتابي موجود است از کتاب هاي قديمي که ديگر در بازار پيدا نمي شود تا کتاب هايي که توسط ايرانيان در خارج از کشور منتشر شده و جديدترين کتاب هاي انتشار يافته در اروپا و امريکا که براي بخش کتاب هاي خارجي کتابخانه ارسال مي شوند.
    
    
    
    


 روزنامه اعتماد، شماره 1451 به تاريخ 3/5/86، صفحه 8 (گزارش اجتماعي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 160 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله پژوهش و توسعه جنگل
متن مطالب شماره 1 (پياپي 501)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است