|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران86/5/23: پوشاك سنتي گلستان در صندوقخانه فراموشي
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6901
سه شنبه 24 مهر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3712 23/5/86 > صفحه 11 (ايران زمين) > متن
 
      


پوشاك سنتي گلستان در صندوقخانه فراموشي


نويسنده: معصومه كريميان


    زنان روزگاران كهن، رنگ در رنگ تار و پود در هم تنيدند، پارچه ها را طرح زدند و جامه دوختند. آنها نسل در نسل رنگ ها را به تارهاي ابريشم زدند و يراق هاي زرين بافتند، اما عصر ماشين كه آمد بازار اين پارچه هاي رنگين بي رنگ و رونق شد.
    در تمام استان گلستان اكنون شمار اندكي از زنان سپيد مو مانده اند كه گاه لباس هاي محلي قديمي برتن دارند؛ لباس هايي كه ديگر از رونق افتاده، رنگ هاي شاد آنها به خزان بي هنگام نشسته و در كنج پستوها افتاده است. لباس هاي محلي كه خاطره كمرنگ آنها فقط در روستاها باقيمانده، امروزه در انبار پشت بام ها و در بقچه ها جاي گرفته، نشانه و سمبل قوميت مردمان است و لباس سنتي به شمار مي آيد، اما ديگر گويا قابل استفاده نيست و كاربردي ندارد.
    لباس هاي سنتي استان گلستان بسته به منطقه اي كه مردم در آن زندگي مي كنند با نام هر محله شناخته مي شود. زنان در نواحي مختلف از زمان هاي بسيار دور نوارهاي تزئيني را با دستگاه هاي خانگي مي بافتند تا پارچه هاي ابريشمي و دستبافي را كه با قيچي مي بريدند و با سوزن يا با چرخ هاي خياطي مي دوختند تزئين كنند. سكه، منجوق و گلدوزي جزو جدايي ناپذير لباس ها بود چرا كه زن پديد آورنده زيبايي است.
    امروزه دوخت بسياري از لباس هاي سنتي محلات مختلف منسوخ شده و هنرمند شاخصي را نمي توان يافت كه بازهم پارچه را هنرمندانه با نقش ها و الگوهاي گذشته بدوزد. اين لباس ها اگر تلاش افراد علاقه مند و مسئول براي احياي دوباره آنها نباشد در صندوقخانه فراموشي آويخته خواهدشد. همان گونه كه لباس هاي محلي شاهكوه، زيارت و سركلاته، پوستين دوزي، پاپيچ بافي، پاپوش سنتي، ابريشم بافي و سوزن دوزي شاهكوه منسوخ شده است . انوشيروان گرايلي، معاون صنايع دستي استان گلستان درباره احياي رشته هاي منسوخ شده صنايع دستي كه لباس هاي سنتي بيشترين آنها را در برمي گيرد، مي گويد: براي احياي رشته هاي منسوخ شده اگر هنرمند شاخص و استادكار ماهر بيابيم، با برپا كردن كلاس هاي آموزشي رايگان هنر موردنظر را به علاقه مندان و مربيان جديد آموزش مي دهيم تا از زوال آن صنعت دستي جلوگيري كنيم. چنانكه اكنون در سازمان صنايع دستي استان شيوه هاي دوخت برخي لباس هاي سنتي به هنرجويان آموزش داده مي شود اما نجات اين رشته به كاربرد پوشاك محلي در بين مردم نياز دارد، از اين رو لازم است صنايع دستي و ازجمله پوشاك محلي را از حالت سنتي صرف خارج سازيم و به سليقه روز در آوريم مشروط براينكه اصالت آنها را از بين نبريم. رابعه مامي، كارشناس طراحي لباس معاونت صنايع دستي استان گلستان درباره كاربردي ساختن پوشاك سنتي مي گويد: «امروزه نمي توان از پوشش بومي به همان شكل گذشته استفاده كرد چون مردم دنبال چيزهاي جديدتر مي گردند. اما با كمي تغيير لباس هاي سنتي مي توان طرح هاي خاص و زيباي آنان به خوبي به كار برد.» وي مي افزايد: برخلاف تصور، مردم از طرح هاي اصيل بسيار استقبال مي كنند و جذب اصالت آنها مي شوند، به شرط اينكه لباس زيبا باشد. از اين رو، بايد بدانيم افراد در سنين مختلف چه مي خواهند و سپس، طرح هاي سنتي را تلفيق و لباس هاي بومي را زنده كنيم. در واقع، مي توان از لباس هاي قديمي الهام گرفت و نقش هاي سنتي خاص را در لباس هاي جديد به كار برد. اين كارشناس با اشاره به اين كه هنوز مي توان طرح هاي قديمي را در زندگي امروزه به كار برد مي گويد: مردم ما با سنت هاي خود زندگي كرده اند، نقوشي كه در مناطق مختلف كشور وجود دارد وابسته به فرهنگ ماست و مردم را جذب مي كند. بسياري از آدم ها وقتي نقوش سنتي منطقه خود را مي بينند احساس بزرگي مي كنند و لذت مي برند همانطور كه نقش هاي تخت جمشيد هنوز عظمت دارد.
    به گفته وي، از طرح لباس هاي بومي بخصوص مي توان دردوختن لباس هاي خانگي استفاده كرد. براي دوختن مانتوهاي جديد نيز مي توان از آنها الهام گرفت. اما براي اين كار بايد از ايده هاي طراحان داخلي استفاده كرد. البته توليدكنندگان، بيشتر طرح هايشان را از خارج از كشور الهام مي گيرند چه از نظر لباس و چه طرح پارچه؛ آنها چون اعتقاد دارند فرصتي براي ريسك كردن ندارند اجازه اجراي طرح جديد وطني را نمي دهند و به دنبال يافتن پارچه ها و مدل هاي خارجي مي روند. مريم آق آتاباي، كارشناس صنايع دستي استان گلستان هم مي گويد: هرچند از لباسهاي محلي ديگر در خيابان ها و زندگي شهري امروزه استفاده نمي شود اما برخي لباس هاي سنتي مانند «دون» (كت زنان تركمن) اين بخت را يافته اند كه دوباره مورد توجه مردم حتي در شهرها قرارگيرند و زنان به جاي مانتو آن را مي پوشند.
    كارشناسان براين عقيده اند كه شناسايي لباس هاي سنتي مناطق مختلف نه تنها به احيا و ماندگاري آنها كمك مي كند بلكه رشته هاي وابسته به آن همچون نوار دوزي، سوزن دوزي، سنگ دوزي و ... كه در خطر فراموشي قرارگرفته اند دوباره احيا مي شود. همچنين شناسايي لباس هاي سنتي كه حالاديگر منسوخ شده اند مي تواند در استقبال دوباره از آنها مؤثر باشد. آتاباي در اين مورد مي افزايد شناخت لباس هاي محلي هر منطقه بي گمان سبب شناسايي اعتقادات، آداب و رسوم اجتماعي و فرهنگي هر قوم مي شود. ازسويي احياي البسه محلي، ديگر رشته هاي صنايع دستي هر قوم را معرفي مي كند. هنگامي كه مردمان راميان با لباس هاي محلي ابريشمي و مردمان تركمن با لباس قرمزرنگ و تزئينات سوزن دوزي در مكان هاي مختلف حضوريابند، ذهنيت همگان در خصوص رشته هاي وابسته ديگر بازمي شود. به همين سبب شناخت لباس هاي محلي هر استان و به ياد سپردن آنها در حفاظت از ميراث باارزش صنايع دستي اهميت دارد.
    * لباس محلي زنان راميان
    زنان اين منطقه از زمان هاي بسيار دور لباس هاي ابريشمي خوشرنگ و دستباف مزين به نوار مي پوشيدند. نوارهاي دستباف در قسمت مچ و پايين پيراهن، لباس آنان را كه بر دامن هاي پرچين بلند مي افتاد زينت مي داد. اما تزئين لباس ها تنها با نوارها نبود، رديفي از سكه هاي قديمي نيز كه از يقه شروع مي شود و تا پايين پيراهن ادامه مي يابد از تزئينات لباس محلي راميان است كه به آن «پيش جامه» يا به زبان رامياني «يخالق» مي گويند. زنان راميان با اين لباس گردنبندي مي آويزند كه براي تزئين پيش جامه است. گردنبندي با ۳۰ سكه قديمي كه با نخ هاي دولاي به هم بافته، آويخته مي شود.
    چادر شب پارچه اي با طرح چهارخانه به رنگ هاي متنوع با عرض ۴۰ سانتيمتر كه به شكل ۳ گوش روي پيراهن بسته مي شود، در لباس محلي راميان و روستاهاي اطراف كاربرد دارد. روسري زنان راميان نيز كه «نومال» نام دارد، پارچه هاي دستباف با رنگهاي آبي، بنفش يا مشكي و قرمز است و قبه يا كلاهي كه براي تزئين بر سري مي نهند با منجوق و دانه هاي تسبيح تزئين مي شود.
    * لباس سنتي زنان قزاق
    زنان قزاق از قديم الايام از لباس سنتي خود با زيورآلات خاص استفاده مي كردند آنها جليقه اي بلند از جنس جير روي پيراهن بلند كه بيشتراز پارچه هاي كتان سفيد است مي پوشند. لباس هاي آنان نيز با نخ هاي رنگين ابريشمي و اغلب با رنگ قرمز شرابي سوزن دوزي مي شود . علاوه براين زنان و دختران قزاق گاه كلاهي خاص به جاي روسري بر سر مي گذارند؛ اين كلاه از جنس پارچه هاي نخي آهاردار و داراي تزئينات گلدوزي شده با رنگ هاي قرمز، نارنجي، آبي و سبز است و به صورت ۳ گوش روي سر بسته مي شود. قسمت جلوي كلاه را روي پيشاني مي بندند و آن را از پشت سر گره مي زنند. چكمه چرمي يا «تيك» نيز از اجزاي لباس زنان قزاق بوده كه در قديم نقره كاري مي شده است. جليقه روي لباس نيز از جنس پارچه جير است و آسترنخي دارد و از يراق هاي طلايي، آئينه و مرواريد براي تزئين آن استفاده مي شود.
    * لباس محلي زنان روستاي زيارت
    لباس زنان زيارت در گذشته دور عبارت بود از پيراهن، دامن، نيم تنه، انواع كت، جليقه، شلوار، روسري و كفش. زنان در گذشته از اين نوع لباس با فرم و تزئينات متنوع در جشن ها استفاده مي كردند، اما امروزه آنها بيشتر لباس هاي ساده مي پوشند و به همين سبب به گفته اعلام معاون صنايع دستي گلستان لباس محلي زيارت از جمله صنايع دستي در حال منسوخ شدن است. لباس محلي زيارت در واقع ويژه مردمان اين روستا است و در ديگر مناطق استان گلستان ديده نمي شود. پيراهن آنها بلند و از پارچه هاي طرح دار با يقه هاي ۳ سانتي ايستاده و آستين بلند با چاك ۲ طرف است كه دور تا دور با نوار تزئين مي شود دامن از جنس كرباس سفيد رنگ با نام شليته كه زير آن شلوار مشكي به تن مي كنند و روي پيراهن نيز جليقه كوتاه مي پوشند و با كمربند مثلث شكل به فرم روسري كمر را مي بندند.
    كت زنان كه «چك وند» ناميده مي شود از جنس ابريشم قرمز رنگ، دستباف با طرحي ساده و داراي چاك تا ناحيه آرنج است. روسري زنان زيارت هم ۳ نوع است كه به روي هم بسته مي شود ابتدا روسري دستباف به رنگ مشكي كه از قسمت پيشاني به پشت گردن گره مي خورد و سپس روسري قرمز را روي آن مي بندند كه به آن پيشاني بند مي گويند و روسري ديگري را هم در بالاي سر گره مي زنند.
    * پوشاك محلي مردان زيارت
    لباس مردان پيراهني از جنس كرباس به رنگ آبي و دكمه دار بود و با توف يا نوار تزئين مي شد. براي آنها با پارچه هاي پشمي دستباف خودرنگ جليقه، كت، شلوار و پالتو دوخته مي شد. كفش مردان زيارت در گذشته چاروق بود. شال يا آنگونه كه محلي ها مي گويند عمامه نيز پارچه اي سفيد رنگ، پنبه اي و داراي نقش بود كه در ۶ رنگ به صورت عمامه استفاده مي شد. علاوه بر آن مردان كلاه پشمي به رنگ شتري با لبه هاي برگردان بر سرمي گذاشتند كه هنوز هم اين كلاه ها را مي توان در بازارها يافت.
    * لباس محلي زنان علي آباد كتول
    زنان اين منطقه از دير باز لباس هاي مزين به نوارهاي دستباف، سكه و يراق مي پوشند. لباس محلي آنان پيراهن، دامن پرچين، كلاه، روسري و پيش جامه است. خانم ها در گذشته از اين نوع لباس ها بطور كامل در جشن ها استفاده مي كردند و در زندگي روزمره تنها پيراهن، دامن و روسري مي پوشيدند. تزئينات روي لباس براي طبقه اشراف نوارهاي دستباف بيشتر بود و عامه مردم ازنوار هاي كمتري استفاده مي كردند.
    پيراهن بلند با آستين هايي كه تزئيناتي بر لبه آن دوخته مي شود روي دامن از پارچه شال پشمي گلدار، لباس علي آبادي ها را تشكيل مي دهد. آنها كلاهي كه زير ساخت آن مقواي ضخيم است و از پارچه مخمل و قرمزرنگ استفاده مي شود با تزئينات يراق زير روسري برسرمي گذارند. روي لباس پيش جامه اي پر از سكه هاي قديمي از پارچه مخمل با عرض ۲۰ سانتيمتر و طول حدود يك متر دوخته مي شود. پيش جامه داراي يقه است و مانند گردنبند به گردن آويخته مي شود.
    
    
    
    پوشاك سنتي گلستان در صندوقخانه فراموشي معصومه كريميان
    


 روزنامه ايران، شماره 3712 به تاريخ 23/5/86، صفحه 11 (ايران زمين)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 2379 بار
    



آثار ديگري از "معصومه كريميان"

  ضرورت اجرايي شدن استمهال وام هاي بانكي / برخي بانك ها به كشاورزان به جاي بخشودگي، «اخطاريه» ارسال كرده اند
معصومه كريميان، ايران 16/12/95
مشاهده متن    
  بازار فرش تركمن در انتظار توجه / كمبود مغازه هاي فرش در گلستان حكايت از كمي تقاضا و خريدار داخلي دارد
معصومه كريميان، ايران 9/12/95
مشاهده متن    
  توزيع 150 هزار تن كود شيميايي در گلستان
معصومه كريميان، ايران 26/11/95
مشاهده متن    
  تلاش دولت براي رفع مشكلات پرستاران ادامه دارد / پرداخت معوقات كادر درماني بيمارستان هاي گلستان تا آخر سال
معصومه كريميان، ايران 19/11/95
مشاهده متن    
  محروميت گلستان از صنايع تبديلي براي مركبات / به دليل نبود كارخانه هاي فرآوري در اين استان ، مركبات به ديگر شهرها انتقال مي يابد
معصومه كريميان، ايران 14/11/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه بورس
متن مطالب شماره 157، مرداد 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است