|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد86/5/31: تاريخچه نقد فيلم در ايران: سينماي کاغذي
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4303
پنج شنبه 18 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 1473 31/5/86 > صفحه 10 (سينما) > متن
 
      


تاريخچه نقد فيلم در ايران: سينماي کاغذي


نويسنده: محمد سليم جو


    
    
    اولين مقاله مهم سينمايي با نام «سينما به عنوان ابزار تمدن جديد» در روزنامه «ايران نو» پس از انقلاب مشروطه به چاپ رسيد.نوشته روزنامه ايران نو، نشان مي دهد که نفوذ دادن تصوير به ساختار اجتماعي ايران، به سادگي و بدون مانع هم نبوده است. اولين واکنش را به صورت تحريم موقت از يکي از علما، پيش از انقلاب مشروطه، دانسته اند. يگانگي و مقاومت فرهنگي ما دستخوش مخاطره شد و بسياري از مردمان سرزمين ما در برخورد با پديدارهاي فرهنگي، از جمله سينما آماده تغيير بودند. سندهاي موجود در سازمان اسناد ملي ايران، يک جريان
    
    پرخروش انتقاد از فيلم و سينما را نشان مي دهد.
    نقد کهنه و نو از اوايل دهه 1300 شروع شد، 1309 از اين نظرگاه سال پرهيجاني است. در روزنامه اطلاعات آمده است: فيلم هايي که تا به حال از ايران برداشته شده دو قسمت بوده است: يک قسمت که از طرف خود ايراني ها برداشته شده، غالباً درمواقع جشن هاي مهم و سان و قشون و مناظر باشکوه است، ولي قسمت ديگر که از طرف موسسات خارجي برداشته شده، غالباً چيزهاي زشت و بناهاي بد و عادات ناپسند ايراني ها را برداشته اند.اول آذرماه 1312 روزنامه ايران (در آن سال ها نيز چون امروز روزنامه يي با لوگوي ايران منتشر مي شد) نقد مفصلي بر فيلم دختر لر ساخته عبدالحسين سپنتا چاپ کرد که همچنان بر نقد کهنه و نو تکيه داشت:دختر لر، غير از دقت در فيلمبرداري و مجسم کردن روح شرقي و مناظر خوب و غيره، يک قسمت ديگر نيز دارد که تماشاچي ها با کف زدن هاي بسيار آن را استقبال کردند و آن ترقيات در چند سال اخير است. نقد نويسنده روزنامه اطلاعات بر فيلم حاجي آقا آکتور سينما (12 بهمن 1312) نسبتاً مفصل است. در آن، ضمن اشاره به اشکالات فني، به عدم جذابيت موضوع اشاره شده است.
    
    در تاريخ 25 ارديبهشت 1313 روزنامه ايران نقدي بر فيلم بوالهوس محصول پرسفيلم به چاپ رساند. (احتمالاً توسط حسينقلي مستعان) و از نخستين نوشته هايي است که از طريق ذکر ويژگي هاي يک فيلم خوب به اصول نقد فيلم، توجه و تقرب شده است. همچنين به موضوع اخلاقي، اجتماعي و تاثير مثبت آن در روح و فکر بينندگان، مناظر طبيعي فيلم، اصول فني سينما، ترتيب صحنه ها و عکسبرداري.
    
    دهه بيست از نظر نقد و تحليل فيلم، دوره يي است که به طغرل افشار، م.مبارک (فرخ غفاري) مي انجامد.
    
    طغرل افشار در نقد فيلم تحت تاثير نگرش بلينسکي، منتقد انقلابي روسيه بود که ادبيات را وسيله يي جهت
    
    پرکردن شکاف موجود بين انديشمندان جامعه و توده مردم، مي دانست و بر نکات اخلاقي و اجتماعي تاکيد داشت. در 7 آبان 1332 به همراه سه تن ديگر از منتقدان پايتخت فرهاد فروهي، دکتر هوشنگ کاووسي و محسن موحد نويسنده اطلاعات، بيانيه يي را عليه برخي تماشاچيان امضا کردند.در اين ميان نگاه دقيق تر به نوشته هاي هوشنگ کاووسي به عنوان جريان سازترين منتقد آن دوره ضروري به نظر مي رسد. او اولين نوشته اش را در مجله روشنفکر به تاريخ 22 مرداد 32 به چاپ رساند. در همان اولين مقاله «آنچه که از سينما بايد دانست» درباره سينماي ايران نوشت:«و اما سينماي ملي: سناريو، يک داستان از نوع ملودرام و با کمدي مبتذل که با چند آواز بي معني و مقداري موزيک گوش خراش در فيلم چاشني مي شود. ميزانسن يا رژيسوري هم مطلقاً وجود ندارد و خود دوربين رژيسور واقعي است...»کاووسي هر هفته به معرفي و نقد فيلم هاي خارجي روي پرده پرداخت.اين نقدها تقريباً بدون استثنا بخشي شان به نقل داستان اختصاص دارد، بخشي به حرف هاي کلي مثل «مونتاژ خوب است و فيلمبرداري قابل توجه.»سال 32، مصادف است با تولد بادوام ترين و يکي از مهمترين مجلات تاريخ سينماي ايران:«ستاره سينما». اولين شماره اين مجله در 28 بهمن 1332 منتشر مي شود و انتشار آن تا سال 1357 ادامه مي يابد.
    
    پرويز دوائي، بهرام ري پور و پرويز نوري با آن همکاري مي کنند، اما غالب فعاليت آنها تا سال هاي آخر دهه30، به ترجمه مطالبي درباره هنرپيشه ها و ... محدود مي شود.
    
    در يکي از شماره هاي ستاره سينما در نوشته يي بي امضا با نام «سخني پيرامون اخبار و مطالب هنري مطبوعات» به انتقاد درستي درباره اوضاع نقدنويسي برمي خوريم.
    
    «... از طرف ديگر در هيچ يک از مجلات و روزنامه ها خواننده نمي تواند يک انتقاد صحيح و اصولي از يک فيلم يا از يک هنرمند بيننده، هر چه هست در جنسيت ستاره ها و و مسائلي از اين دست خلاصه شده...»با سردبيري پرويز نوري در ستاره سينما در سال 38، توجه به نقدنويسي بيشتر مي شود.پرويز دوائي (با همان امضاي پيک) بيش از پيش مي نويسد و خود نوري هم غالباً با امضاي «پ.ن» نقدهايي مي نويسد. همين زمان، گفت وگوي نويسندگان کايه دو سينما با آلفرد هيچکاک درباره سرگيجه و شمال از شمال غربي به ترجمه بهرام به چاپ مي رسد که اين شايد اولين حضور استاد هيچکاک در مطبوعات ايران باشد، حضور و تاثيري که در دهه 40 به روشني در غالب منتقدان آن روزگار (در راس شان پرويز دوائي) مشهود است.
    
    ناظريان در ارديبهشت 1336، شماره اول فصلنامه «فيلم و زندگي» را منتشر مي کند. فيلم و زندگي اولين جايي است که به طور مستقيم صفحاتي را به چاپ ترجمه نقدهاي خارجي اختصاص مي دهد. رفته رفته نقدنويسي در ايران به اوج خود نزديک مي شود و ما کم کم صاحب منتقدان طراز اولي چون پرويز دوائي و کيومرث وجداني شده ايم. از اوايل زمستان 43 جمع منتقدان ستاره سينما دوباره فعال مي شود، صفحه نقد فيلم دوباره به راه مي افتد و پرويز دوائي، هوشنگ بهارلو، بهرام ري پور و جمشيد ارجمند به نوشتن نقد مي پردازند.از بهمن ماه پرويز دوائي در مجله فردوسي ستوني افتتاح مي کند به نام «به تماشاي کدام فيلم مي رويد». دوائي راهنماي فيلم خواندني يي عرضه مي کند و اين ستون تا سال ها ادامه مي يابد. در نظرخواهي از 44 منتقد و مترجم براي انتخاب بهترين نوشته هاي يک عمر که در سال 1373 انجام گرفته، نوشته هاي شميم بهار بيشترين راي را آورد و پس از او به ترتيب پرويز دوائي و کيومرث وجداني.
    
    با اين که نوشته هاي بهار در مورد سينما از ده دوازده نقد بلند و تعدادي يادداشت زير عنوان راهنمايي فيلم فراتر نمي رود، با اين حال همين ميزان اندک کافي است که او ماندگار شود، شيوه برخورد او با فيلم ها هم کاملاً با نوشته هاي ديگر منتقدان فرق دارد. بهار خيلي راحت و سرراست به سراغ اصل مطلب مي رود و از حاشيه روي به کل خودداري مي کنند و به طرز استادانه يي بهترين نمونه هاي تحليل توامان فرم و محتوا را ارائه مي کند. و نکته قابل توجه ديگر اين که به هيچ وجه تحت تاثير نوشته هاي فرنگي نيست، و با کمال جسارت، گاه قسمت هايي از نوشته هاي منتقدين را در پانويس مطلبي، با ذکر نام نويسنده نقل و غالباً آنها را رد مي کند.
    
    دوائي قطعاً مهمترين و تاثيرگذارترين منتقد فيلم در ايران است. بيش از دو دهه فعاليت مستمر نوشتاري او باعث شده تا نسل يا نسل هايي با نوشته هاي او بزرگ شوند. دوائي قطعاً مشهورترين منتقد فيلم تا به امروز هم هست. مهمترين کتاب تاريخ سينما «سينما به روايت هيچکاک» را ترجمه کرد که نوشته فرانسوا تروفو منتقد و فيلمساز مورد علاقه او است. شايد دوائي مصداق حرف تروفو باشد که مي گويد:«کسي که زندگي را دوست ندارد به سينما مي رود.»در بسياري از نوشته هاي دوائي تلخي ملموسي سايه افکنده و دوائي کوششي در پنهان کردن آن ندارد. بخشي از مقاله «پديده يي به اسم فيلمفارسي» به روشني نگاه دوائي را بازتاب مي دهد.همچنين يادداشت کوتاهش خطاب به جمشيد ارجمند در انتخاب بهترين فيلم هاي سال 46: فقط موقع انتخاب اين کار است که آدم پي مي برد تو چه زباله يي بايد دست کند و وضع فيلم در اين مملکت چقدر فجيع است و «هستي» من و شما و ايشان، تمام حنجره پاره کردن ها و کاغذ سياه کردن ها و سرو سينه زدن هاي مان به چه بهانه هاي احماقانه و پوچي «بند» است اما به قول خودش اين کاغذ سياه کردن هاي دوائي، چندان بي نتيجه نبوده است. علاوه بر تاثير بلامنازعه دوائي بر نسلي از منتقدان نوشته هاي او تاثير مستقيم و بسزايي در سينماي ايران داشته است.
    
    اين تاثير از عوامل اصلي راه افتادن سينمايي در ايران است که به آن «موج نو» اطلاق مي کنند.در دهه 50 که دوره افول مجلات سينمايي است، بيژن خرسند دبير صفحه هنري روزنامه مي شود و صفحه خواندني و ماندگاري ارائه مي کند.اميد روحاني، داوود مسلمي و رحيم قاسميان از جمله نويسندگان و مترجمان نسل بعد هستند که کارشان را در دهه 50 با بيژن خرسند آغاز مي کنند.
    
    
    


 روزنامه اعتماد، شماره 1473 به تاريخ 31/5/86، صفحه 10 (سينما)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1114 بار
    



آثار ديگري از "محمد سليم جو"

  نگاهي تاريخي به پيدايش رمان / زندگي پيش رو
محمد سليم جو - Salimjoo@Yahoo.com، اعتماد 2/8/86
مشاهده متن    
  مروري بر آثار اكبر رادي؛ شخصيت روشنفكر در نمايشنامه
محمد سليم جو، اعتماد ملي 28/6/86
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله بين المللي طب كار و محيط زيست
شماره 1 (پياپي 37)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است