 
|
نگاهي به سريال صاحبدلان به مناسبت پخش از شبکه قرآن و معارف: رويکردي متفاوت در بيان مفاهيم ديني
نويسنده: مهربانو ابدي دوست
در ميان سريال هايي که سال گذشته در ماه مبارک رمضان پخش شد، سريال«صاحبدلان» نوشته طالب زاده و به کارگرداني محمد حسين لطيفي هم به لحاظ مخاطب و هم به لحاظ صاحب نظران مورد توجه قرار گرفت. اين سريال امسال نيز همزمان با ماه رمضان از شبکه قرآن و معارف سيما در حال پخش است. دکتر بلخاري، دکتر حسيني و شفيع آقامحمديان هر شب قرار است قسمت هايي را که پخش مي شود، به مدت 10 دقيقه مورد نقد و بررسي قرار دهند و مفاهيم ديني و قرآني سريال را بازگو کنند. در اينجا مروري داريم به علل موفقيت صاحبدلان از منظر يک سريال مناسبتي ماه رمضاني.
رضا جودي تهيه کننده صاحبدلان در کارنامه کاري خود تهيه سريال دوران سرکشي به کارگرداني کمال تبريزي را دارد که آن سريال نيز در نوع خود و زمان پخش اش کاري قابل تامل و جسورانه محسوب مي شد. مهمترين امتياز سريال صاحبدلان نوع نگرش و رويکرد نويسنده سريال در امروزي کردن قصه يي قرآني است. نادر طالب زاده قصه يي از قصص قرآن را دستمايه قرار مي دهد و آن را در ماجرايي امروزي بازآفريني مي کند. نکته مهم در اين رويکرد نويسنده سريال در باورپذيري آن براي مخاطب امروز است. ماجراها و شخصيت ها به گونه يي در اين سريال طراحي و پرداخت شده اند که حتي اگر مخاطب با تفسير آن چندان آشنا نباشد مي تواند آن را بخوبي درک کند. درک يک مفهوم قرآني از طريق تصوير و داستان امري است که کمتر تاکنون در فيلم ها و سريال هاي توليد شده اين سال ها به آن دسترسي پيدا کرده ايم. در واقع متن صاحبدلان جداي از جذابيتي که دارد، در دل آن پيشنهادي نهفته است که اگر مورد مطالعه قرار گيرد مي تواند پرورش دهنده فيلمنامه هايي از اين دست باشد.
علي رضا طالب زاده فيلمنامه يي را طراحي کرد که مهمترين امتيازش در مقايسه با کارهاي قرآني ديگر نلغزيدن در بستر شعار است. در اغلب سريال هايي که اين سال ها در تلويزيون ايران ساخته مي شود، به جاي آن که مخاطب را با استفاده از مولفه هاي تلويزيوني و تصويري درگير موضوع کند و آن را به باور مدنظر برساند، تلاش مي شود تا مدام پيام مورد نظر گوشزد و بازگو شود: اتفاقي که مدام در اين سال ها حتي باور مخاطب تلويزيوني را دچار دلزدگي مي کند. برخي از اين سريال ها به جاي آن که باور ديني مخاطب را احيا کند و پرورش دهد، دلزدگي ايجاد مي کند و بين مخاطب و آن مفهوم ديني فاصله مي اندازد يا باور او را در سطح قرار مي دهد. امتياز مهم صاحبدلان جداي از قدرت کارگرداني و بازي هاي خوب آن در همين نکته نهفته است که از بازگويي مستقيم پيام مدنظر صرف نظر مي کند و تلاش مي کند مخاطب را به باوري عميق تر برساند.
علي رضا طالب زاده فيلمنامه نويس صاحبدلان در کارنامه کاري خود کتاب داستان «به خاطر فرانک» را دارد که تسلط او را در امر داستان نويسي نشان مي دهد. به خاطر فرانک که از سوي نشر مرکز منتشر شد نيز داستان قابل تاملي است. اگر اين يادداشت تاکيد عمده خود را بر فيلمنامه صاحبدلان قرار داده است، به جهت ضعف هاي عمده يي است که اغلب سريال هاي تلويزيوني به جهت فيلمنامه دارند. سريال هاي زيادي را مي توان مثال زد که بازيگران نسبتاً خوبي در آنها حضور دارند و کارگردان قابل قبولي نيز دارد، اما يا در فيلمنامه دچار مشکل است يا کارگردان و بازيگران به تحليل درستي از آن دست نيافته اند. سريال صاحبدلان شايد هنوز به سطح ايده آل برخي از منتقدان و صاحب نظران نرسيده باشد، اما در مقايسه با ديگر سريال هايي از اين دست، به حتم گامي رو به جلو است.
کارگرداني صاحبدلان از امتياز ويژه يي اگر برخوردار باشد، در نزديک شدن کارگردان به مفهومي است که فيلمنامه قصد بازگويي اش را دارد. اين امتياز در بازي بازيگران آن نيز به خوبي ديده مي شود. بازي حسين محجوب را در اين ميان مثال زد و تاکيدي زيادتري بر آن داشت. گرچه باران کوثري نيز تلاش زيادي در نزديک شدن به معنا و مفهوم شخصيت خود داشت و تا حدودي به آن نزديک شده بود.
تکرار سريال صاحبدلان از شبکه قرآن و معارف مجال دوباره يي براي نقد و تحليل سريال فراهم مي آورد اما اي کاش در قسمت هاي نيز علي رضا طالب زاده به عنوان نويسنده حضور پيدا مي کرد و چگونگي پرورش ايده خود را در قالب يک سريال تلويزيوني تشريح مي کرد تا کارگاهي باشد براي فيلمنامه نويساني که قصد دارند مفاهيم ديني و قصه هاي قرآني را در قالب فيلمنامه براي مخاطب تلويزيوني بيان کنند.
رضا جودي امسال نيز تهيه کننده سريال ديگري در ماه رمضان است که هم اکنون از شبکه يک سيما با نام اغما پخش مي شود. اين سريال نيز قرار است با دستمايه قرار دادن مفهومي قرآني مخاطب خود را به باوري ديني برساند. تاکنون سه قسمت بيشتر از اين سريال پخش نشده و نمي توان درباره آن اظهارنظري کرد و بايد منتظر مجال ديگري بود.
نگاهي به سريال صاحبدلان به مناسبت پخش از شبکه قرآن و معارف: رويکردي متفاوت در بيان مفاهيم ديني مهربانو ابدي دوست
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 268 بار
|
فهرست نشريات
