|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه رسالت86/7/3: ربا دراقتصاد اسلامي
magiran.com  > روزنامه رسالت >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 9433
پنج شنبه 25 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2829
magiran.com > روزنامه رسالت > شماره 6253 3/7/86 > صفحه 16 (اقتصادي) > متن
 
 


ربا دراقتصاد اسلامي



مفهوم ربا
    ربا درلغت: ربا درلغت به معناي فزوني وافزايش است ودر اصطلاح فقهي نوعي افزايش واضافه شدن با شرايط خاص که يک طرف قرارداد از طرف ديگر دريافت مي نمايد ، مي باشد.
    انواع ربا
    1- رباي قرضي : اگر شخصي مبلغ پولي رابه شخص ديگري قرض دهد وبا او شرط کند که موقع بازپرداخت مبلغي مضاعف ازآنچه که قرض داده است به او بازگرداند رباي قرضي گفته مي شود، به طور مثال اگر شخصي صدهزار تومان به شخصي قرض دهد وشرط کند سرهرماه علاوه براين که سرموعد بايد صدهزار تومان رايک جا پرداخت کندهرماه مبلغي به عنوان سود به شخص قرض دهنده بازگرداند ويااينکه شخص همان مبلغ را به شخص ديگري قرض دهد وبا اوشرط کند که سرسال به جاي صدهزار تومان به او صدوبيست هزارتومان بازگرداند که مبلغ اضافه از مقدار قرض داده شده چه کم باشد وچه زياد، رباي قرضي محسوب مي گردد.
    2- رباي معامله اي: اين نوع ربا در مبادله دو کالاي هم جنس که وزن شدني وپيمانه اي باشد (يعني با وزن وپيمانه خريد وفروش مي شوند)به طوري که اگر دراين مبادله يک طرف کالااز طرف ديگرآن فزوني داشته باشد، آن فزوني ربا محسوب مي گردد، به طور مثال اگر درمعامله اي شخصي 50 کيلو برنج اعلارابه 100 کيلو برنج متوسط بفروشد، آن پنجاه کيلوي اضافي رباي معامله اي محسوب مي گردد.
    آيه تحريم ربا درقرآن
    درقرآ ن کريم درچهار سوره ،آياتي درمورد ربا نازل شده است که به ترتيب سورقرآني عبارتند از : سوره بقره آيات 275 الي 281 ، سوره آل عمران آيه 30، سوره نساء آيه 161، سوره رم آيه 39، اما آيه اي که دليل محکم برحرمت آن مي باشد آيه 130 آل عمران است که خداوندتعالي خطاب به مومنان مي فرمايد:
    « يا ايهاالذين امنوا لاتاکلوا الربا اضعافا مضاعفه واتقوالله لعلکم تفلحون.»
    «اي کساني که ايمان آورده ايد ربا مخوريد که دائماسودي برسرمايه(خود) بيفزاييد تاچند برابر شود،وازخدابترسيد وترک اين عمل زشت کنيد،باشد که سعادت ورستگاري يابيد»
    که در اين آيه مي توانيم به نکات قابل توجهي دست يابيم که بيان آن خالي ازفايده نيست:
    1- مصلحت مومنان درترک ربا:
    دراين آيه خداوندخطاب به مومنان مي فرمايد که ازرباخوري دوري کنند. پس جايز نيست باوجود اين حکم که ازطرف قادر متعال صادر شده مسلماني ازدستور خالق خودسرپيچي نموده ومرتکب عمل قبيح رباخواري گردد، چرا که خداونداست که ازخير وصلاح تمام مخلوقات خودآگاه است به طوري که شايدچيزهايي باشد که ما انجام دادن آن را به صلاح خود بدانيم ولي به ضررماباشدوانجام دادن چيزهايي را به ضرر خود بدانيم ولي به سود ما باشد، به طوري که خداوند متعال درقرآن مي فرمايد:
    « وعسي ان تکرهواشيا وهو خيرلکم وعسي ان تعبوا شيا وهو شرلکم والله يعلم وانتم لاتعلمون.»
    « چه بسيارشود که چيزي را شما ناگوار (ناپسند) شماريدولي به حقيقت خير وصلاح شما درآن بوده وچه بسيار شود که چيزي را دوست داريد و در واقع شروفسادشمادرآن است وخداوند(به مصالح امور) داناست وشما نادانيد»(1)
    وهمين نشان دهنده آن است که خداونديکي از مصالح مومنان را درترک ربا مي داند که توضيح بيشتر را درآيات ديگر از رباخواهيم داد.
    2- ربا اکل مال به باطل است:
    باتوجه به اين آيه که خداوند رحمان فرموده است« لاتاکلو الربااضعافا مضعفه»
    «ربا مخوريدکه دائماسودي برسرمايه (خود )بيفزاييد» مي توان گفت که يکي از موارداکل مال به باطل که درقرآن از آن نهي شده است ربا مي باشد چراکه در ربا تجارتي صورت نمي پذيرد که همراه با رضايت طرفين باشد ومال وثروت بدون انجام گرفتن تجارت رشد مي کند،به طوري که خداوند درقرآن مي فرمايد:
    « يا ايها الذين امنوا لاتاکلوااموالکم بينکم بالباطل الاان تکون تجاره عن تراض منکم ...»
    «اي کساني که ايمان آورده ايد اموال يکديگر را به باطل (ناحق ) مخوريد مگر آنکه تجارتي ازروي رضايت ورغبت کرده (وسودي ببريد)»(2)
    پس ربا سبب مي گردد که عده اي ازافراد ازکسب وکار وتجارت دست برداشته وبه اکل مال به باطل مشغول شوند.
    3- اجتناب از ربا و آمرزش گناهان:
    همان طور که مي دانيم ربا يکي از گناهان کبيره است چنانچه درحديثي از امام صادق عليه السلام ، که درآن حديث گناهان کبيره را ذکر فرموده اند منقول است که :«الکبائرسبع قتل المومن متعمدا وقذف المحصنه والفرار من الزخف و التعرب بعد الهجره واکل مال اليتيم ظلما واکل الربا بعد البينه وکل ما اوجب الله عليه النار»« کبائر هفت گناه است: 1- کشتن مومن به عمد2- متهم ساختن زن پاکدامن3- فراراز جهاد4- تعرب بعداز هجرت5- خوردن مال يتيم به ناحق 6- خوردن ربا بعد از دانستن (نازل شدن آيه حرمت ربا)7- هرچه که خداوند برآن دوزخ واجب کرده ا ست»(3)
    که اجتناب ازهريک ازاين گناهان باعث مي شود که خداوند گناهان ديگرانسان را بيامرزد به طوري که خداونددرقرآن مي فرمايد:
    « ان تجتنبوا کبائر ماتنهون عنه نکفر عنکم سيئاتکم ...»
    « چنانچه از گناهان بزرگي که شما را ازآن نهي کرده اند دوري گزينيد(يعني گناهان کبيره رامرتکب نشويد ) ما از گناهان شما درگذريم»(4)
    و دوري ازاين گناهان حاصل نگردد مگر بارعايت تقواي الهي، يعني همان پرهيزگاري که ناشي از ترس از خالق يکتاست که باعث مي شود انسان به راه سعادت دست يابد و درآيه 130 آل عمران نيز بعد ازمنع اکل ربا دستور به تقواي الهي داده شده است« واتقوالله »
    4- اجتناب از اکل ربا ورستگاري دردوعالم
    کساني که از ربا خواري اجتناب مي کنند از يکي ازگناهان کبيره دوري گزيده اند که همين باعث مي شود که به راه سعادت ورستگاري دست يابند ، چرا که درموارد گذشته ذکرشد که اجتناب از گناهان کبيره باعث آمرزش گناهان ديگر مي گرددوخداوندبه چنين کساني وعده فرموده است که«وندخلکم مدخلاکريما« » وشمارا( در دوعالم) به مقامي نيکو و رتبه اي بلند مي رسانيم.»
    و در بالانيز اشاره نموديم که براي اجتناب از گناهان کبيره ، تقواي الهي لازم است ، که تقواي الهي خود باعث رستگاري انسان ها مي گردد« واتقوالله لعلکم تفلحون« » وازخداوند بترسيد ( تقواي الهي پيشه کنيد) باشدکه رستگار شويد»
    حالت رباخواران هنگام برخاستن ازقبر در روز قيامت
    روز قيامت هنگامي که اسرافيل به دستور خداونددرصورخود بدمد همه ازقبرهابرانگيخته مي شوند تادر پيشگاه مقدس پروردگار خودحضور يافته وبه اعمال آنان رسيدگي شود، اما ربا خواران درآن روز هنگامي که مي خواهند ازقبر خود برخيزند به دليل بزرگي شکم هايشان دراثر رباخواري همانندکسي که شيطان آنها را مس کرده باشد توان برخاستن ازقبرخودراندارند و هنگامي که از قبر خودبرمي خيزند ديوانه وار به سمت محشر روانه خواهند شد چراکه دردنيا ازشيطان پيروي نموده و درآخرت نيز با شيطان محشور مي گردند، به طوري که خداونددرقرآن مي فرمايد:
    « ومن يتول الله ورسوله والذين امنوا فان حزب الله هم الغالبون»
    «وهر کس که ولي وفرمانرواي اوخدا و رسول واهل ايمانند( فيروز است) که تنها لشکر خدا(دردوعالم )فاتح و غالب خواهند بود»(5)
    پس لشکريان وپيروان شيطان که ربا خواران يکي از آنان مي باشند درروزقيامت طبق آيه قرآن ديوانه وار از قبر خود برمي خيزند:
    « الذين ياکلون الربا لايقومون الاکما يقوم الذي يتغبطه الشيطان من المس... »
    « آن کساني که رباخوارند( ازقبرها درقيامت) برنخيزنند جز به مانند کسي که به وسوسه وفريب شيطان مغبط وديوانه شده است»(6)
    دليل برانگيخته شدن ديوانه وار ربا خواران!
    دليل مهمي که رباخواران در روز قيامت ازقبر خود به صورت ديوانه وار برمي خيزند اين است که آ نان در دنيا حکم الهي راتغييرداده وگفتند که هيچ فرقي بين تجارت وربا نمي باشد وهردو همانند
    يکديگرند در صورتي که خداوندتجارت را حلال وربا را حرام نموده است، چنانچه خداوند متعال درقرآن مي فرمايد:
    « ذلک بانهم قالو انما البيع مثل الربا واحل الله البيع وحرم الربا...»
    «و آنان بدين سب به اين عمل زشت(ربا خوردن) افتند که گويند هيچ فرقي ميان معامله( تجارت) وربا نيست ، وحال آنکه خداوندتجارت را حلال کرده و ربا را حرام ...»(7)
    وهمين تغيير درحکم الهي چه از ناداني وچه از روي آگاهي باعث مي شود که شخص گرفتار عمل رباخواري گردد، که يکي ازنتايج آن در آخرت ، برانگيخته شدن رباخواران در روزقيامت به صورت ديوانه وار است.
    عاقبت کساني که از رباخواري اجتناب نکنند!
    خداوند کساني را که به عمل رباخواري مشغول بوده اند و پس از نزول آيه تحريم ربا و فهميدن اينکه رباخواري حرام است، اين عمل قبيح را ترک کنند، از گذشته آنان درگذرد و آنان را به فضل و کرم خود بيامرزد ولي اگر باز هم به اين عمل قبيح خود ادامه دهند خداوند وعده آتش دوزخ را که در آن جاودان خواهند بود به آن سرکشان بي دين داده است، چنانچه در ادامه آيه مي فرمايد: «فمن جاء ه موعظه من ربه فانتهي فله ما سلف و امره الي الله و من عادفاولئک اصحاب النار هم فيها خالدون.»
    «هر کس پس از آنکه پند و اندرز کتاب خدا به او رسيد از اين عمل (رباخوردن) دست کشد خداوند از گذشته او درگذرد و عاقبت کار او با خداوند باشد و کساني که از اين کار دست نکشند، آنان اهل جهنمند و در آن جاويد معذب خواهند بود.«(8)
    مال به دست آمده از ربا نابود مي گردد
    اگر کسي به رباخواري که به شدت از طرف ذات اقدس پروردگار تحريم گرديده است، مشغول گردد بايد اين را در نظر داشته باشد که دير يا زود اموالي را که از اين راه به دست آورده از دست خواهد داد و خود او را نيز در اين راه به نابودي خواهد کشيد، چرا که خداوند وعده فرموده است که سود ربا را نابود مي گرداند که ربا جز لعنت و شقاوت در دنيا و آخرت سودي ندارد «يمحق الله الربا» «خداوند سود ربا را نابود مي گرداند.» (9)
    ربا خواري و اعلان جنگ با خداوند و رسولش
    ربا خواري آنقدر پست و پليد است که خداوند قهار از کساني که رباخواري را ترک نکنند به کساني که به جنگ با خدا و رسولش برخاسته اند تعبير نموده است به طوري که در قرآن مي فرمايد: «يا ايها الذين امنوا اتقوالله و ذرو مابقي من الرباان کنتم مومنين فان لم تفعلوا فاذنوا بحرب من الله و رسوله ...»
    «اي کساني که ايمان آورده ايد از خدا بترسيد و رها کنيد زيادي ربا را، اگر به راستي اهل ايمانيد، پس اگر ترک ربا نکرديد پس آگاه باشيد که به جنگ خدا و رسولش برخاسته ايد...» (10) پس کساني که ربا خوارند اهل ايمان نيستند، چرا که خداوند آنان رابه عنوان کساني که به جنگ با او برخاسته اند تعبير نموده است. و به شدت از آنان بيزاري جسته است، لذا هر کسي که مسلمان است مرتکب اين عمل قبيح نمي گردد و خود را مستوجب خشم و غضب الهي نمي گرداند.
    عقوبت ربا در گفتار معصومين (عليهم السلام)
    براي آنکه قباحت امر ربا بيشتر آشکار شود جا دارد که در اينجا چند روايت از معصومين (عليهم السلام) را براي شما نقل نمايم که براي عبرت هر مسلماني يکي از آنها نيز کفايت مي کند. از حضرت امام صادق عليه السلام منقول است که پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) در سفارش خود به حضرت علي (عليه السلام) فرمود: «يا علي يک درهم ربا از نظر گناه و شدت عقوبت بزرگتر است از اينکه کسي هفتاد مرتبه با محرم خود در خانه کعبه زنا کند.» (11)
    از رسول خدا (صلي الله عليه و آله) منقول است که فرمودند: «شب معراج ديدم جمعي را که هر چه مي خواستند برخيزند از بزرگي شکم هايشان، نمي توانستند، و گفتند ما در دنيا از رباخواران بوديم.» (12)
    پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمودند: «خداوند گيرنده و دهنده و نويسنده و شاهد ربا را لعنت کرده است.» (13)
    امام صادق عليه السلام فرمودند: «يک درهم ربا عظيم تر است از سي زنا که با محرم خود کرده باشد.» (14)
    حضرت علي (عليه السلام) فرمودند: «خداوند بزرگ لعنت کند ربا و رباخوار و وکيل و فروشنده و نويسنده و شاهدان ربا را.» (15)
    شمه اي از اثرات رباخواري در يک جامعه
    اگر رباخواري در يک جامعه اي مرسوم گردد جامعه را به نابودي مي کشاند، به طوري که مي توان به اختصار به اثرات آن در يک جامعه اشاره نمود:
    1- بي رحمي جامعه را فرا مي گيرد به طوري که هيچ فردي به فرد ديگر در مواقع نياز کمک نمي کند.
    2- سنت و دستور حسنه «قرض الحسنه» که خداوند و ائمه معصومين «عليهم السلام» به آن دستور داده اند از بين مي رود و هيچ کس بدون سود به نيازمندي پول قرض نمي دهد.
    3- حرام خواري در بين افراد رواج مي يابد.
    4- دعاي افرادي که در جامعه رباخواري هستند اعم از دهنده، گيرنده، و واسطه و نويسنده ربا که در حديث قبل ذکر شد مستجاب نمي گردد.
    5- نماز وروزه و عبادات رباخواران قبول نمي گردد.
    6- حق آن در جامعه پوشانده مي شود و باطل حکمفرما مي گردد.
    7- فاصله طبقاتي زياد مي گردد، به طوري که در يک طرف بعضي ها به نان شب خود محتاجند و در طرف ديگر عده ا ي از فرط مال وثروت به اسراف و زراندوزي مشغولند.
    8- کسي ديگر انفاق نمي کند چرا که با رواج رباخواري انفاق ديگر معنا پيدا نمي کند.
    9- هزاران خانواده ربا گيرنده به خاک سياه مي نشينند، به طوري که اموال خود را در اين راه از دست مي دهند.
    10- به علت فقر زياد که علت اصلي آن رباخواري است، سنت حسنه ازدواج صورت نمي پذيرد و هزاران نفر به گناه وفسادجنسي مي افتند....
    راه حل اساسي براي جلوگيري از آلوده شدن به ربا
    شايد پس از خواندن اين مطالب اين سوال در ذهن ما تداعي گردد، که براي آنکه به رباخواري آلوده نشويم چه بايد بکنيم؟ ماهم براي اين سوال جوابي را از اميرمومنان حضرت علي (عليه السلام) در اين رابطه نقل مي نماييم، که ايشان فرمودند: «کسي که بدون آموزش فقه اسلامي تجارت کند به رباخواري آلوده شود.» (16) پس، از اين حديث در مي يابيم که اکثر کساني که به رباخواري آلوده مي شوند، ناشي از نداشتن علم کافي از فقه اسلامي دررابطه با تجارت است به طوري که هر فرد به ميل و علاقه خود دست به کاري مي زند که از اقبال آن سود مي ببرد، چنانچه درمواردقبل ذکرگرديد، بعضي ها ربارا تجارت فرض کرده و به رباخواري مشغول مي گردند و اين عمل در عصر حاضر به وضوح قابل مشاهده است به طوري که اگر شما به هر يک از مغازه هاي شهر خود وارد شويد و از آنان در رابطه با فقه اسلامي مربوط به تجارت سوال کنيد، شايد کمتر کسي پيدا شود که از آن آگاهي داشته باشد، پس به فرمايش حضرت علي عليه السلام راه اصلي جلوگيري ازآلوده شدن به ربا آشنايي با فقه اسلامي است، پس اي برادران و خواهران مسلمان من بياييد قبل از آنکه مرگ گريبانگير ما گردد، سنت هاي فراموش شده اسلام را زنده کنيم ونسل رباخواري را که اسلام به شدت با آن مخالف است از جامعه خود ريشه کن کنيم چرا که رباخواران همچون خونخواراني هستند که خون نسل بشر را مي مکند و نمي گذارند نسل آدميت، بقاي خود را ادامه دهد.
    منابع:
    1- آيه 216 سوره بقره.
    2- آيه 29 سوره نساء.
    3- اصول کافي، جلد 3، صفحه 379، حديث .3
    4- آيه 31 سوره نساء.
    5- سوره مائده آيه .56
    6- آيه 275سوره بقره.
    7- همان.
    8- همان.
    9- آيه 276 سوره بقره.
    10- آيه 276 و 179 سوره بقره.
    11- وسايل الشيعه، جلد 12، صفحه 426، بخشي از حديث12 .
    12- حليه المتقين، علامه مجلسي، صفحه 42 .
    13- همان.
    14- همان.
    15- الحکم الزهرا، صفحه42 .
    16- حکمت 447 نهج البلاغه
    


 روزنامه رسالت، شماره 6253 به تاريخ 3/7/86، صفحه 16 (اقتصادي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 2284 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله ساخت و توليد
متن مطالب شماره 76، 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است