|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه سرمايه86/7/24: بررسي روند تورم و كاهش ارزش پول در تاريخ اقتصاد ايران/ ورود «قران» عربي «تومان» مغولي و «ريال» اسپانيايي
magiran.com  > روزنامه سرمايه >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 659
پنجشنبه چهارم بهمن ماه 1386



خدمات سايت




 
MGID4079
magiran.com > روزنامه سرمايه > شماره 578 24/7/86 > صفحه 14 (انديشه اقتصادي ) > متن
 
 


تاريخ اقتصادي ايران  
بررسي روند تورم و كاهش ارزش پول در تاريخ اقتصاد ايران/ ورود «قران» عربي «تومان» مغولي و «ريال» اسپانيايي



دينار و درهم
    
    دينار و درهم از زمان چيره شدن اسكندر به ايران از طريق يونانيان رواج يافت و دينار به يوناني به معني «يك مشت پر» است.
    
    سكه طلاي دينار در سوريه و كشورهاي عربي از ميلاد مسيح رواج داشت در زمان ساسانيان نيز، دينار سكه طلاو درهم سكه نقره بود كه با سقوط ساسانيان، دينار و درهم فراوان به دست عرب ها افتاد. در سال 16 هجري كه تيسفون گشوده و غارت شد سكه هاي دينار و درهم ساسانيان با تصوير پادشاهان و خط پهلوي و علامت آتشكده در بين عرب ها و ايرانيان رواج يافت اما در كنار سكه نام «بسم الله» افزوده شد تا اين كه عبدالملك بن مروان خليفه پنجم اموي سكه عربي را نخستين بار ضرب كرد.
    
    ورود قران به بازار پول ايران
    
    كلمه قران در اصل صاحبقران بوده كه در بسياري از سكه هاي ايران از خاندان صفوي تا ناصرالدين شاه قاجار 1264413133) ديده شده است. ناصرالدين شاه در سال 1293 با يادگار 30 سال پادشاهي خود در يك سكه زيرين ضرب تبريز به خود لقب «ناصرالدين شاه غازي خسرو صاحبقران» يا سلطان صاحبقران داد. نخستين بار در عهد فتحعلي شاه قران با وزن 142 قيراط نقره ضرب شد و از همين جا بود كه قران نيز به بازار پول ايران وارد شد كه يك كلمه عربي است. قران مساوي پنج عباسي يا 20 شاهي بود و هر 10 قران يك تومان بود و هر قران مساوي 15 شلينگ ارزش داشت.
    
    با كاهش مجدد در وزن قران سكه هاي نقره عباسي به تدريج از بين رفت. وزن قران چندين بار پايين آمد و تبديل به مس و نيكل شد. در سال هاي قبل از انقلاب قران هنوز رواج داشت و معادل يك ريال بود.
    
    تومان
    
    تومان يا توماني يك كلمه مغولي است كه با حمله چنگيز در سال 1219 به ايران رخنه كرد و تومان در آن روزگار نام سكه اي بوده كه به 100 هزار دينار تقسيم مي شده است.البته برخي مورخان گفته اند كه تومان به معناي 10 هزار است و معادل 10 هزار دينار در زمان قاجار و صفويه بوده است.
    
    دينار در قرن سيزدهم ميلادي سكه طلاي 52 قيراطي بوده است و تومان 10 هزار دينار ارزش داشته است.اما در قرن 16 ميلادي و زمان شاه عباس، تومان مساوي 50 عباسي سكه نقره به وزن 130 قيراط بوده و ارزش تومان مساوي سه ليره و هفت شلينگ انگليسي بوده است.
    
    حذف دو صفر از دينار
    
    تومان معادل 100 هزار دينار در زمان قاجار بوده است.
    
    اما در سال 1308، حكومت رضاخان دينار جديد را معادل 100 دينار قجري قرار داد و يك تومان معادل يك هزار دينار جديد و هر ريال معادل 100 دينار جديد و هر تومان معادل 10 ريال يا 10 قران شد.
    
    به اين ترتيب، اولين و نزديك ترين حذف صفر از واحد پول مربوط به 78 سال پيش يعني 1308 است كه دو صفر را از دينار كم كردند و به دينار جديد قدرت خريد بالاتري دادند.
    
    ورود ريال در زمان رضاخان 1308
    
    27 اسفند 1308 در زمان رضاشاه، طبق قانون تعيين واحد و مقياس پول قانوني ايران، ريال به جاي قران با وزن خالص 3661191/0 گرم طلاانتخاب شد و به بيش از يك قرن حاكميت قران بر بازار پايان داد و ارزش دينار هم يك صدم ريال انتخاب شد.
    
    ريال هم يك لغت بيگانه و اسپانيايي است. در 1514 ميلادي كه پرتغالي ها جزيره هرمز را در خليج فارس به دست آوردند در زمان رضاشاه اسماعيل اول مبادله با ايران را آغاز كردند و تا 100 سال بعد كه به دست شاه عباس جزيره هرمز آزاد شد مبادله را با ايراني ها ادامه دادند. وقتي اسپانيا، پرتغال را اشغال كرد اسپانيايي ها نيز با ايراني ها مبادله را ادامه دادند و ريال اسپانيا را به ايرانيان معرفي كردند. ريال از قرن دهم هجري به ايران راه يافت كه نام يك سكه نقره بود و معني آن معادل شاهي است. سكه ريال از سال 1947 ميلادي در اسپانيا ضرب شد و تا سال 1870 پول رايج بود.
    
    در هر حال ريال يادآور روزگاري است كه بيگانگان به خليج فارس و تنگه هرمز دست اندازي كرده بودند و البته واحد پول عربستان هم ريال است.
    
    سكه 20 ريالي به نام پهلوي به وزن خالص 322382/7 گرم طلاو 10 ريالي به نام نيم پهلوي به وزن خالص 661191/3 گرم طلاضرب شد. اين سكه ها بعدها به 100 ريالي پهلوي و 50 ريالي نيم پهلوي تغيير يافتند.
    
    سكه ريال نقره نيز به وزن 5/4 گرم رايج شد.
    
    از اول فروردين 1311 ريال معادل 07322382/0 گرم طلاشد و كاهش ارزش يافت زيرا انگلستان با بحران سال 1929 مواجه شد و اعلام كرد كه ليره قابل تبديل به پول هاي ديگر نيست و همين امر باعث شد كه دولت ايران با كاهش ارزش و ذخاير ليره مواجه شود و ريال را تنزل دهد.
    
    در حال حاضر 13866) هر پوند انگليس مساوي 1895 تومان است. در هر حالي كه در قرن 16 ميلادي هر تومان سه ليره انگليسي بوده است. به عبارت ديگر مي توان گفت كه ارزش تومان بعد از چهار قرن در ايران به خاطر تورم ساختاري از آن زمان تا حالابارها ارزش خود را از دست داده است.
    
    هر عباسي معادل چهار شاهي بود و هر شاهي معادل 18 قيراط نقره بود. عباسي در زمان شاه سلطان حسين فقط 84 قيراط وزن داشت و ارزش تومان دو ليره بود. در زمان نادرشاه نيز عباسي به 72 قيراط نقره تنزل كرد و ارزش تومان يك ليره و 18 شلينگ شد.
    
    در سال هاي قبل از انقلاب 10 شاهي كه روي آن نوشته شده بود 50 دينار و سكه زردرنگي بود و احتمالااز آلياژ مس ساخته شده بود رواج داشت. يك قران هم متداول بود كه معادل 20 شاهي بود. عباسي تنها در شهرها به كار برده مي شد اما در مبادلات تنها از كلمه شاهي و قران استفاده مي شد و بعدها به تدريج ريال پا گرفت و همراه با تومان واحد پول رسمي شد اما هيچ گاه ريال در محاوره ايرانيان به كار نرفته است و هميشه قران، شاهي، عباسي و تومان بر سر زبان هاست. در حال حاضر نيز مردم با كاهش ارزش ريال، به 10000ريالي مي گويند يك تومان كه معادل به كارگيري محاوره اي 1000 تومان قديم است.
    
    تاريخ اقتصادي ايران : بررسي روند تورم و كاهش ارزش پول در تاريخ اقتصاد ايران/ ورود «قران» عربي «تومان» مغولي و «ريال» اسپانيايي
    


 روزنامه سرمايه، شماره 578 به تاريخ 24/7/86، صفحه 14 (انديشه اقتصادي )

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 2104 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله سبك شناسي نظم و نثر فارسي
متن مطالب شماره 37، پاييز 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است