 
|
رنگ ها گناهي ندارند
نويسنده: بهاره مهرجويي
اگر فردي که در معرض داد و ستد هاي فرهنگي، عقيدتي اجتماع ( شايد بهتر باشد بنا به گفته بسياري از جامعه شناسان با ويژگي هايي که از آن سراغ داريم تنها آن را «تجمع» بناميم) قرار مي گيرد از تاثيرپذيري مستقيم و غيرمستقيم رنگ پوشش اجتماعي و ميزان نفوذ آن بر ذهن، رفتار و عادات اجتماعي خود و ديگران آگاه مي بود، هرگز آن را امري شخصي و منحصر به حيطه فردي قلمداد نمي کرد.
در جوامع مختلف به خصوص جوامع شهري، هر فرد به تناسب ميزان وقوف خود بر حقوق شهروندي، خود را مجاز مي داند که پوشش و رنگ آن را انتخاب کند. اين پوشش منطبق بر ساختارهاي اجتماعي نشانگر طبقه اجتماعي، ديدگاه فردي، تعلقات گروهي، مناسبات اجتماعي و اعتقادي و وضعيت معيشتي و فرهنگي اوست.
تلاش براي بدعت و نوآوري در عرصه پوشش و رنگ، همواره در اکثر کشورهاي دنيا از دغدغه هاي اصلي طراحان و توليدکنندگان لباس شمرده مي شود. در کشور ما نيز تنوع در چند سال اخير به عرصه هاي جديدي وارد شده و شاهد عرضه متفاوت تري از پوشش اجتماعي خصوصاً در ميان زنان هستيم. اما در اينجا قصدم نه بررسي اين طرح و زواياي مختلف آن است و نه اشکال گوناگون پوشش در عرصه مناسبات اجتماعي بلکه صرفاً بيان و بررسي عواملي است که افراد را با شخصيت هاي کاملاً متفاوت در چگونگي برگزيدن رنگ پوشش هدايت مي کند.
پا را که از حريم خانه بيرون مي گذاري رنگ هاي تيره به چشم مي آيد و اگر به اين مساله عادت نکرده باشي (که بعيد است) خسته که مي شوي همواره در پي گريزگاهي مي گردي که چشم را از اين يکنواختي آزاردهنده رها کند. پاساژهاي شمال شهر با ويترين هاي پر از رنگ، نمايشگاه هاي دکوراسيون داخلي و سالن هاي مد همان چيزي است که وقتي با عطش به آنها سر مي زني روح در جست وجوي زيبايي ات را تا حدي سيراب مي کند. بي درنگ براي همه پيش آمده است وقتي وارد چنين مکان هايي مي شوند که به طور مثال ديوارهاي آن سبز پررنگ يا آبي آسماني است، احساس آرامشي هر چند گذرا و مقطعي مي کنند يا با ديدن تابلوهاي پيتزافروشي با ترکيب رنگ هاي زرد و قرمز و... جذب آنجا مي شوند و اختيار خود را به جذابيتش مي سپارند. اين نمونه هاي کوچکي از تاثير اعجاب انگيز رنگ هاست بر برانگيختن عواطف، هيجان، تصميم گيري و رفتار شما: حالامي توانيد به راحتي تصور کنيد رنگ هاي تيره و ملال آور با شما چه مي کند؟
آلودگي صوتي و هوا، فشار هاي عصبي جاري در بسترهاي متحرک اجتماع، تلاش براي گذران روزمرگي و بي توجهي به اوقات فراغت و تفريح در گستره مناسبت هاي اجتماعي، تماميت اوقات هر فرد را چنان در خود گرفتار کرده است که ديگر کمتر کسي به رنگ ها و تاثير آن بر روح و روان خود يا ديگران جز در موارد محدود فکر مي کند. اين تيرگي بيشترين آثار سوء را بر افکار، عواطف و جهت گيري هاي کودکان مي گذارد. کودک خردسال شما گاهي مي بايست شادي و بشاش بودن را تجربه کند، از همين روست که در چند سال اخير روپوش دختران دبستاني اغلب از رنگ هاي شاد و روشن انتخاب مي شود.
آيا اين پديده اجتماعي به خودي خود به وجود آمده است يا معلول سياستگذاري هاي دانسته و ندانسته کلان در سايه بي اهميت بودن رشد کرده است؟ پس از پيروزي انقلاب اسلامي به تناسب هويت ويژه انقلاب و آرمان خواهي اسلامي آن ديري نگذشت که پوشش اسلامي جايگزين بي حجابي پيش از آن شد. بر کسي پوشيده نيست که از منظر اسلام کامل ترين نوع پوشش چادر است و به همين دليل انتخاب چادر به عنوان پوششي کاملاً اسلامي توسط زنان پذيرفته شد. اما باز هم کمتر مسلماني است که نداند اسلام رنگ سياه را مکروه دانسته و انسان را از ملبس شدن به اين رنگ بر حذر مي دارد. اما رنگ هاي تيره، مقبول پوشش هايي است که در اجتماع استفاده مي شود. سايه اين رنگ، يونيفورم ها و مانتو ها را نيز دربر گرفت. رنگ هاي تيره (سرمه يي، سياه و قهوه يي) در دستورات اعمال شده ادارات دولتي و نيمه دولتي براي پوشش زنان قرار گرفت و پس از آن برخي واحد هاي خصوصي نيز از آن استقبال کردند.
امروزه دلايل بي شماري باعث شده است شدت رواج اين رنگ در اجتماع بالارود که هر کدام در جايگاه خود به تحليل و کنکاشي طولاني مدت و برنامه ريزي شده نياز دارد. پايين بودن ضريب امنيت اجتماعي و به حداقل رساندن آسيب هاي اجتماعي يکي از اين دلايل است. شايد براي درک بهتر اين مبحث ذکر همان مثل قديمي «خواهي نشوي رسوا همرنگ جماعت شو» بيراه نباشد. قرار گرفتن در معرض کمترين تحريکات جنسي مهمترين دليلي است که مي توان به آن اشاره کرد: اينکه فرد اخلاق مدار نمي پسندد انگشت نماي عده يي شود که در کمين آزار و اذيت او نشسته اند. شايد ابداع صفت هايي چون رنگ سبک و سنگين نيز از همين ديدگاه سرچشمه گرفته باشد در حالي که رنگ ها في نفسه به دور از چنين صفاتي هستند. اينکه رنگي براي فردي وحشي جلوه مي کند و فرد ديگر آن را بسيار آرامش بخش مي داند، دليل خوبي بر برائت رنگ ها از صفات مطلق وابسته است.
اما سوال مهم و اساسي در اين ميان اين است که آيا با در نظر گرفتن اعمال اين محدوديت توسط بسياري از زنان براي خود، شاهد بالارفتن ضريب امنيت اجتماعي بوده ايم؟ آمارهاي ارائه شده در اين رابطه پاسخ بسياري از سوال هاست. مورد ديگر اظهارات بسياري از زنان مبني بر اجبار محل کار در انتخاب رنگ پوشش و کافي نبودن درآمدهاي اقتصادي براي خريد مانتوهايي با تعداد بيشتر جهت استفاده در محل کار و بيرون از آن است. آلودگي زياد هوا و تاثير آن بر رنگ لباس ها مورد ديگري است که مي توان به آن اشاره کرد، اما جالب ترين دليل که نوعي طنز در آن نهفته است، تصور بسياري از افراد است که گمان مي برند رنگ تيره فرد را لاغر تر و قد را کشيده تر نشان مي دهد. اگر اين فرض را هم پذيرفته شده بدانيم اين سوال را بايد پرسيد: لاغر جلوه دادن اندام به قيمت کمک به بالاتر رفتن ضريب افسردگي اجتماعي معامله خوبي است؟
نقش کمرنگ آسيب شناسان اجتماعي در تصميم گيري هاي دولت و عدم ارائه روش هاي کاربردي در جهت زدودن افسردگي از چهره اجتماع، آينده يي تيره را در ذهن ترسيم مي کند. افسردگي غالب در اجتماع منجر به پارگي طناب بسياري از پيوند هاي مثبت شده است و اين بزرگ ترين زنگ خطر براي کشوري است که درصد بالاي نيروي جوان آن را بسياري از کشورها در دنيا آرزو مي کنند.
رنگ ها گناهي ندارند بهاره مهرجويي
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 95 بار
|
فهرست نشريات
