|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد86/9/25: يادداشتي بر کتابً تنگنا نوشته هوشنگ گلمکاني / کتاب غم هاي دلپذير
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4303
پنج شنبه 18 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 1566 25/9/86 > صفحه 20 (صفحه آخر) > متن
 
      


يادداشتي بر کتابً تنگنا نوشته هوشنگ گلمکاني / کتاب غم هاي دلپذير


نويسنده: مصطفي مستور


    هوشنگ گلمکاني کمي بيش تر از کساني که به طور افراطي عاشق سينما مي شوند، مجذوب، مبهوت و به شکل غير قابل درکي شيفته سينما است. او در سينما لغزيده، فرورفته و در برخي فيلم ها به کلي غرق شده است.1 از اين نظر بسيار طبيعي است که حرف هاي او درباره سينما اغلب تازه، شنيدني، جذاب و در پاره اي اوقات حيرت آور و تکان دهنده باشد. او کمي بيش تر از عاشقي مجنون به معشوقه اش عشق مي ورزد. از اين رو «مي تواند» چيزهايي را در فيلم هاي مورد علاقه اش ببيند، بشنود و لمس کند که ديگران به طور معمول نمي توانند. امير نادري کمي بيش تر از کساني که به طور افراطي عاشق سينما مي شوند، مجذوب، مبهوت و به شکل غير قابل درکي شيفته سينما است. او در سينما لغزيده، فرورفته و در برخي فيلم هايش به کلي غرق شده است. از اين نظر بسيار طبيعي است که فيلم هاي او اغلب جذاب و در پاره اي اوقات حيرت آور و تکان دهنده باشند. او کمي بيش تر از عاشقي مجنون به معشوقه اش عشق مي ورزد. به همين دليل است که «مي تواند» فيلم هايي بسازد که ديگران به طور معمول نمي توانند. حالا«آن گلمکاني» درباره يکي از فيلم هاي «اين نادري» کتابي منتشر کرده است: کتابً تنگنا گلمکاني، به گواه نگاهش به سينما که در نوشته هايش موج مي زند، گويي در اعماق ناپيداي سينما شيرجه زده و حالاسعي مي کند صيدهاي کمياب خود را لابه لاي مشتي کلمه توضيح دهد، نشان دهد و حتي فرياد بزند. صيدهاي او گاه به شدت ديدني اند. يکي از آنها «پاريس تگزاس» وندرس است که من به دنبال وصف شيفته وار او از فيلم آن را بارها و بارها ديده ام و تقريباً همان حس و حالي را که او از فيلم توصيف مي کند احساس کرده ام. کتابً تنگنا - به رغم همه کاستي هايش - يک مونوگرافي منحصر به فرد در ادبيات سينمايي ايران است. کاري که از سîر عشقي مفرط شکل گرفته و نوشته شده است. قوت ها و ضعف هاي کتاب هم اتفاقاً ريشه در همين عشق افراطي دارد. زبان و گاهي لحن ژورناليستي کتاب بيش و پيش از هرچيز ريشه در علاقه مفرط نويسنده به تنگنا دارد تا روزنامه نگار بودن او. از عشق احساسات شديد مي رويد و همين احساسات باعث شده تا کتاب از يک متن متعارف انتقادي دور شود و صبغه ا ي شخصي پيدا کند. ضماير اول شخص و بيان احساسات نويسنده سرتاسر کتاب را آکنده است و اين، گرچه متن را از يک کار پژوهشي بي طرفانه دور مي کند اما چه باک که به نظر مي رسد قوت کتاب هم درست در همين لحن صميمانه، صادقانه و البته احساسي کتاب باشد. نويسنده هيچ کوششي نمي کند تا مانند يک پژوهش گر و منتقد حرفه اي و از منظري غيراحساسي فيلم را تحليل و بررسي کند. در واقع او در نوشته بلند خود بر فيلم مي کوشد تا به طرزي همدلانه خواننده/مخاطب را به کوچه پس کوچه هاي فيلم ببرد و مثل راهنماي گروهي توريست، ويژگي ها و زيبايي هاي فيلم را توضيح دهد. گاهي نيز به نظر مي رسد گروه توريست ها را فراموش مي کند و، به تعبير خودش، «جلو خود را رها مي کند»2 تا به تنهايي محو «اثر تاريخي» اش شود. تا با مشتي کلمه که خوب مي داند نمي توانند ترجمان همه احساسات او باشند، در ستايش « يار» زمزمه کند.کتابً تنگنا محصول نوعي مازوخيسم دلپذير است. حاصل بارها و بارها تماشاي فيلمي که عميق ترين لايه هاي روح نويسنده را خراش داده و او را مستعد دريافت ها و احساساتي کرده که اگر تنگنا نمي بود بي ترديد آن دريافت ها و احساس ها امکاني براي بروز نمي يافتند.بسياري از آگاهي ها و باورها و دريافت ها از مسير متعارف مطالعه و تجربه به دست نمي آيند، از رنج و اندوه به دست مي آيند: از نوعي فشردن روح تا از عصاره ي آن آگاهي هايي ژرف و آميخته با احساسات ناب و درخشان بتراود. از غم هايي که نه به واسطه خودشان بلکه به خاطر نتايج شان دلپذيرند. اين فرآيند در توليد تنگنا و در توليد کتابً تنگنا، هردو، به وضوح ديده مي شود. تنگنا و کتابً تنگنا محصول چنين غم هايي هستند. حتي اگر تنگنا فيلمي باشد که بتوان نمونه هاي نسبتاً مشابهي براي آن در سينماي ايران سراغ گرفت و مثلاً آن را در کنار فيلم هاي تلخ دهه پنجاه از يک خانواده دانست اما کتابً تنگنا در نوع خودش بي ترديد تنها کتاب فارسي در حوزه ادبيات سينمايي ايران است. زبان کتاب به اصطلاح امروز زبان معيار است. روشن و گويا و به دور از هر نوع ابهام و پيچيده گويي. اين نکته سبب شده تا متن خوشخوان و باطراوت باشد. وضوح نثر، به ويژه در بخش هاي توصيفي و به خصوص در بخش «گزارش تنگنا/ بازيابي لوکيشن ها» بسيار راهگشا است. مکان ها، اشيا و جزئيات با دقتي هندسي توصيف شده اند. اصولاً کل بخش هاي مربوط به نويسنده زباني «روايي» دارد. گويي او در حال تعريف قصه اي است با زاويه ديد اول شخص که در پاره اي موارد
    
    - مانند کشف محل «نمايشگاه مبل ديانت» در خيابان شهباز- با تعليق و گره گشايي هم همراه مي شود. با اين همه، به لحاظ محتوايي، جاي خالي چند نقد تازه - و حتي يک گفت وگوي چالشي و انتقادي با نويسنده درباره تنگنا - در کتاب احساس مي شود. پاره اي لغزش ها نيز در متن وجود دارد که به زبان نوشتار کتاب آسيب زده است. مهم ترين آنها لحن - و نه زبان - ژورناليستي اثر است که گاهي به دليل عاميانه شدن آزاردهنده مي شود: ( در چند صحنه حرص آدم را مي آورد/ ص 39: خاک اول و تنگنا دوم شد/ ص60 و چند مورد ديگر). برخي اشکالات ويرايشي و اندکي نگارشي نيز در متن وجود دارد که اميدوارم در چاپ هاي بعدي اصلاح شوند. تاريخ تولد امير نادري در شناسنامه فيپا قطعاً اشتباه است و فونت توضيحات عکس ها بهتر است ريزتر شود، همچنان که فونت متن مي توانست اندکي درشت تر باشد.اصولاً نوشته هاي گلمکاني - تقريباً همه نوشته هاي او- را دوست دارم و با علاقه مي خوانم. نوشته هاي او را نمونه اي مي دانم از نگاهي سالم، روشن، منطقي و صميمي به جهان فيلم و سينما. فکر مي کنم هر کارگرداني حق دارد نسبت به توليد چنين اثري - و پيش از آن به شکل گيري چنين عشقي - نسبت به يکي از فيلم هايش غبطه بخورد يا حتي حسودي کند. براي خوانندگان هم اين حسرت و البته آرزو باقي مي ماند که کاش براي هر فيلم محبوبش چنين کتابي نوشته مي شد. همچنان که براي من همواره اين آرزو وجود دارد که کاش کسي با انرژي و عشق گلمکاني پيدا مي شد و کتابي درباره نفس عميق يا پاريس تگزاس مي نوشت. گرچه اين ترديد جدي وجود دارد که آيا اصولاً نسل امروز دچار اين عشق هاي افراطي مي شود تا اين علاقه مثلاً تبديل شود به توليد کتابي از جنس کتابً تنگنا؟
    
    پي نوشت ها:
    
    1- «اما گاهي، به ندرت، پيش مي آيد که احساس مي کني آرام آرام يا ناگهاني، داري در يکي از اين دنياها غرق مي شوي. گاهي مقاومت مي کني و موفق مي شوي، اما چند بار در طول زندگي رخ مي دهد که مقاومت هم بي فايده است و خود را رها مي کني و درمي يابي که چه مقاومت احمقانه اي، مي بيني که غوطه ور شدن در اين دنيا چه قدر شيرين است.» (کتاب تنگنا/ ص 99)
    
    2- «آدم گاهي دلش مي خواهد در اين زمينه هاي بي ضرر جلوي خودش را ول کند و غوطه بخورد در جزئيات شايد بي مقدار يک کليت دوست داشتني و خاطره انگيز.» (کتاب تنگنا/ ص 77)
    


 روزنامه اعتماد، شماره 1566 به تاريخ 25/9/86، صفحه 20 (صفحه آخر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 596 بار
    



آثار ديگري از "مصطفي مستور"

  پيش فرض هاي نادرست
مصطفي مستور، شرق 17/7/90
مشاهده متن    
  جريان گريز و ساختارگرا
مصطفي مستور، شرق 9/5/90
مشاهده متن    
  سينما چيه؟
مصطفي مستور، اعتماد 14/11/85
مشاهده متن    
  در حسرت آن روح بزرگ / به مناسبت سالروز فقدان شريعتي
مصطفي مستور، شرق 30/3/85
مشاهده متن    
  كيشلوفسكي تصويرگر جهان درون / نگاهي به «به مال همسايه ا ت طمع مورز» از مجموعه ده فرمان كريشتف كيشلوفسكي پخش شده از سينما چهار
مصطفي مستور، شرق 17/12/84
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله تحقيقات اقتصاد كشاورزي
متن مطالب شماره 1 (پياپي 41)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است