|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه رسالت86/9/26: دنياي رنگ ها
magiran.com  > روزنامه رسالت >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 9434
شنبه 27 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2829
magiran.com > روزنامه رسالت > شماره 6320 26/9/86 > صفحه 19 (گوناگون) > متن
 
 


دنياي رنگ ها


نويسنده: شمس الله قبادي

از کهن ترين ايام، توجه انسان به رنگ از مهمترين مسائل زندگي و فکري بشر بوده است. چرا که انسان از زمان به کارگيري رنگ بر پيکره و اندام خويش و ديگر ادوات و وسايل زندگي متوجه شد که مي تواند از طريق رنگ ها جان دوباره اي به پيرامون اطراف خود ببخشد و براي رسيدن به اين اهداف با تعمق و کنکاش و بررسي عميق، هر روزه يافته هاي ذهني و فکري خود را يادداشت مي نمود و با به کارگيري اين يافته ها زمينه پيدايش علم رنگ و رنگ شناسي پديد آمد که دانش رنگ به علت مشاهدات دقيق و استنادبه استدلال هاي عقلي و تمرينات فکري و با آزمايش هاي مختلف رونق و اعتبار گرفت که ارزش اساسي اين اعتبار مديون تفکرات و نظريه ارسطو مي باشد که وي را پدر علم رنگ شناسي مي نامند. روند تکامل نگرش رنگ حسب نظريه ارسطو قرن ها ادامه داشت تا اينکه در سال 1676 ميلادي با تحول علم فيزيک توسط نيوتن نظريه جديدي پايه گذاري شد که وي توانست اجزاي نور سفيد خورشيد را به رشته هايي از رنگ تجزيه نمايد و آن را طيف ناميد که از آن هفت رنگ حاصل مي گرديد. امروزه دانش نوين رنگ با بيان اين مطلب که اگر نور خورشيد شامل فقط يک نوع اشعه بود در دنيا يک رنگ وجود داشت در صورتي که هر شي اي اشعه هاي رنگ خودش را در مقايسه با ديگر اشيا به طور گسترده انعکاس مي دهد که اين وفور نور انعکاس يافته باعث شناخت رنگ آن شي مي گردد.
    دسته بندي رنگها
    رنگ ها به دو دسته قابل تقسيم مي باشند: اول رنگ هاي اصلي که شامل قرمز، آبي و زرد هستند و دسته دوم رنگ هاي ثانوي يا ميانگين ياترکيبي هستند که با عمل ترکيب مي توان انواع آنها را توليد نمود.
    رنگ ها هرچه بيشتر با هم ترکيب شوند به همان نسبت ميزان ناخالصي آنها افزون تر و با شدت کمتري بروز مي کنند. با توجه به دانش امروزي بر اثر تابش نور سفيد خورشيد به هر جسم و يا ماده با توجه به نوع ساختمان و جنسيت ماده و نيز حالت سطح آن پديده اي روي مي دهد که بازتاب آن به سه حالت ذيل قابل شرح خواهد بود؛
    1- اگر تمامي پرتوهاي تابيده شده پخش گردد در اين حالت جسم سفيد به نظر مي رسد.
    2- اگر تمام پرتوها جذب شوند در اين حالت جسم سياه به نظر مي رسد.
    3- اگر قسمتي از پرتوها به طور انتخابي جذب شوند و قسمت ديگر پخش گردند در اين حالت جسم رنگي به نظر مي رسد.
    خانواده رنگ ها هم به 3 دسته تقسيم مي شوند:
    1- رنگ هايي که از خانواده قرمز هستند به رنگ هاي گرم معروفند.
    2- رنگ هايي که از خانواده آبي هستند به رنگ هاي سرد معروفند.
    3- رنگ هايي که از ترکيب قرمز و آبي و يا از انواع خاکستري و سياه و سفيد به وجود مي آيند به رنگ هاي خنثي معروفند.
    رنگ ها کلابه دو گروه تقسيم مي شوند:
    الف) رنگ هاي طبيعي که با استفاده از رنگدانه هاي طبيعي پديد مي آيند به سه دسته قابل تقسيم مي باشند.
    1- رنگ هاي گياهي 2- رنگ هاي حيواني 3- رنگ هاي معدني
    رنگ هاي گياهي که هر ماده گياهي با توجه به نوع خود داراي مقدار معين يا متفاوتي ماده مازوجي (تانن)است که خود به بيست دسته تقسيم مي شود:
    1- اسپرک: گياهي يک ساله که در ايران به صورت خودرو مي رويد و اين گياه در کنار مزارع و بعضا در جنگل ها رويش دارد و از فصل بهار تا پايان پاييز گلهاي معطر به رنگ سفيد متمايل به زرد مي دهد که بهترين رنگ زرد از آن حاصل مي شود.
    2- اسکوتي: اين گياه در فصل پاييز وزمستان گل مي دهد و گل هاي آن به رنگ سفيد است که شکوفه اسکوتي در آب جوشانده و به آن زاج سفيد و نمک اضافه مي کنند تا قدرت رنگ زايي آن بالابرود.
    3- انار: درخت انار در مناطق گرمسير ايران مي رويد. برگ هاي کاملاسبز و گلي قرمز رنگ دارد که پوست آن رنگ زايي دارد و به علت مقدار کمي ماده مازوجي (تانن) نياز به دندانه ندارد و چون از ثبات خوبي برخوردار نيست بيشتر براي رنگ هاي نخودي و خاکستري مورد استفاده قرار مي گيرد.
    4- بقم: اين گياه درختي خاردار بوده و منشا آن از آمريکا مي باشد. ماده رنگي در تنه درخت يافت مي شود. با جوشانيدن و تبخير از شيره آن ماده رنگي حاصل مي گردد که اگر با اسيد سولفوريک ترکيب شودبه رنگ قرمز و اگر با سود سوزآور ترکيب گردد به رنگ بنفش پررنگي در مي آيد.
    5- تمشک: اين گياه بيشتر در مناطق مرطوب و شمال ايران مي رويد و مصرف خوراکي دارد و جوانه هاي گياه قسمت رنگ زاي آن محسوب مي شوند و در فصل بهار جمع آوري مي گردد و از آن رنگ خاکستري تيره حاصل مي گردد.
    6- پياز: گياهي يک ساله که مصرف خوراکي دارد و قسمت رنگ زاي آن در پوست نازک يافت مي شود و از آن رنگ هاي مسي، نارنجي و پوست پيازي حاصل مي گردد.
    7- نيل: گياهي دارويي است که تکثير آن از طريق کاشت بذر صورت مي گيرد. قسمت اصلي رنگ دهي آن در برگ گياه است که بهترين رنگ آبي لاجوردي از آن به دست مي آيد و بيشتر در مناطق شرق آسيا مي رويد.
    8- جفت يا پوست بلوط: محل رويش اين گياه بيشتر در مناطق غرب ايران است. دو درخت نر و ماده اين گياه دو نوع گل دارد که در نوع نر گل هايي به شکل سنبله هاي آويز و در نوع ماده گل هايي به صورت منفرد دوتايي و سه تايي است که پوست آنها رنگ زايي دارد. در پوسته زيرين مقدار زيادي ماده رنگي يافت مي شود و پوست رويي ماده سرخ رنگ کدر دارد.
    9- روناس: يکي از قديمي ترين و مهمترين ماده هاي رنگي قرمز است که با عمر طولاني در اکثر مناطق ايران مي رويد. قسمت اصلي رنگ دهي آن در ريشه گياه است و بهترين نوع اين گياه در دو سالگي آن است که رنگ قرمز روشن و يا روناسي از آن به دست مي آيد.
    10- زعفران: اين گياه به علت عطر و طعم خاصي که دارد بيشتر مصرف خوراکي و پزشکي دارد و به علت گراني و کميابي کمتر در رنگرزي استفاده مي شود. در گذشته پارچه نفيس ابريشمي را با زعفران رنگ مي کردند و از زعفران بهترين رنگ هاي زرد و زرد طلايي به دست مي آيد.
    11- سماق: گياه خوراکي است که دربرگ و جوانه هاي نورس آن مقدار زيادي ماده مازوجي (تانن) وجود دارد که از اين گياه رنگ هاي خرمايي و قهوه اي سير به دست مي آيد و از کليه قسمت هاي گياه نظير جوانه، پوسته و ريشه آن مي توان استفاده کرد.
    12- شيرين بيان: گياهي خوراکي و دارويي است که درجنوب اروپا و شمال آفريقا و نواحي معتدل آسيا مي رويد. گل هاي بنفش و آبي دارد و ريشه آن چوبي بوده و پوست آن به رنگ قهوه اي سير است.
    13- پوست گردو: درخت گردو تقريبا در تمام نقاط معتدل و شمال ايران مي رويد.ماده رنگ زايي در پوست آن يافت مي شود و چون مقدار زيادي ماده مازوجي (تانن) در آن وجود دارد در رنگرزي نياز به دندانه ندارد و از آن رنگ هاي قهوه اي سير و خاکستري و حتي مشکي به دست مي آيد.
    14- زرشک وحشي: اين گياه در هندوستان مصرف خوراکي دارد و در مناطق معتدل و سردسير مي رويد. گل هاي آن پنج کاسبرگ و پنج گلبرگ دارد. ميوه آن بدون هسته بوده و تنها ماده رنگي طبيعي بازيک (جوهري)است که تاکنون کشف شده است. محلول رنگ اين گياه در برابر کلر زرد شفاف مي شود و ماده رنگ زايي آن در ريشه گياه يافت مي شود.
    15- گل زرد: اين گياه بيشتر در خراسان مي رويد که بعضا گل آن را با زعفران مخلوط مي کنند و به عنوان زعفران به فروش مي رسد و از آن رنگ زرد حاصل مي گردد.
    16- توت: درخت توت در مناطق معتدل و گرم مي رويد که ميوه آن مصرف خوراکي دارد و برگ هاي آن ماده رنگ زايي دارد و ميزان رنگ دهي آن کم است و از آن رنگ سبز مغز پسته اي حاصل مي گردد.
    17- هليله: اين گياه به صورت هليله زرد و هليله سياه وجود دارد و در ايران بيشتر در منطقه سيستان و بلوچستان مي رويد. هليله زرد مواد مازوجي فراوان دارد و با زاج سفيد در رنگرزي مورد استفاده قرار مي گيرد و هليله سياه از رنگ آن انواع رنگ هاي خاکستري حاصل مي شود.
    18- گلرنگ: گلرنگ يا کافشه گياهي طبي است و مواد رنگ زايي آن در گل گياه يافت مي شود و از آن رنگ هاي زرد، نارنجي و قهوه اي روشن به دست مي آيد.
    19- سرخس وحشي: اين گياه بيشتر در مناطق مرطوب و شمال ايران مي رويد و ماده رنگ زايي آن در سر شاخه هاي گياه يافت مي شود و از آن رنگ سبز متمايل به زرد و خاکستري به دست مي آيد (رنگ سبز مايل به زرد با رعايت نسبت مواد دندانه بستگي خواهد داشت.)
    20- انار وحشي: درخت انار در جنگل ها به صورت خودرو مي رويد و بيشتر از انار معمولي ماده مازوجي (تانن) دارد و از رنگ هاي کرم زرد تيره نخودي و قهوه اي به دست مي آيد.
    2- رنگ هاي حيواني: از حشره اي به نام قرمزدانه جهت رنگ هاي لاکي و روناسي استفاده مي شود. اين حشره بر روي شاخه و برگ درختان انجير و درخت بلوط زندگي مي کنند و شکل ظاهري آن شبيه کفش دوزک است و غذايش شيره گياهان مي باشد. اين حشره تخم گذار بوده و بسيار بدبو مي باشد که انواع گوناگون دارد.
    3- رنگ هاي معدني: اين مواد املاح فلزات معدني هستند که در آب قابل حل شدن بوده و به دو دسته تقسيم مي شوند. رنگ هاي معدني بي رنگ و رنگ هاي معدني رنگي.
    ب) رنگ هاي شيميايي يا مصنوعي:
    حدود صد سال پيش دانشمندي به نام پرکين اولين رنگ مصنوعي را از تقطير ذغال سنگ به دست آورد که بعدها با تنوع و گسترش توليدات رنگ مصنوعي اين رنگ ها جاي خود را در بازار مصرف باز کردند و انواع مختلف دارند.
    انواع رنگ هاي شيميايي
    1- رنگ هاي شيميايي بازيک يا جوهري: اين رنگ ها داراي ثبات نبوده و از کيفيت خوبي برخوردار نيستند.
    2- رنگ هاي شيميايي که از ثبات مناسب و قابل قبولي برخوردار هستند به چند دسته تقسيم مي شوند؛
    الف- رنگ هاي اسيدي: اين رنگ ها اسيد قوي دارند و شامل رنگ هاي ميلنيک و سوپر ميلينک مي باشند.
    ب- رنگ هاي متاليک: اين دسته از رنگ ها به خاطر عامل فلزي در داخل مولکول رنگي داراي ثبات فوق العاده اي بوده و به سه دسته تقسيم مي شوند؛ رنگ هاي پره متاليز نوع يک، رنگ هاي پره متاليز نوع دو، رنگ هاي پره متاليز دي اکتيو.
    3- رنگ هاي خمي: اين رنگ ها داراي ثبات خوبي بوده ولي کاربرد آن بسيار مشکل و عدم توجه به کارگيري صحيح باعث پوسيدگي الياف رنگ شده خواهد شد.
    4- ري آکتيو: اين رنگها داراي شفافيت و ثبات خوبي بوده و از سرعت جذب بالاي برخوردار است.
    5- رنگ هاي گوگردي: اين رنگ ها از ذوب ترکيبات آلي با سولفيد سديم حاصل مي شود، قدرت رنگي کمي دارد و با قيمت ارزان در بازار عرضه مي شود.
    دندانه ها: رنگ هاي واسطه هستند که محيط را براي رنگ الياف آماده مي سازد و موجب مي گردد که ثبات و شفافيت رنگ بيشتر گردد و قريب به اتفاق کليه رنگ ها نياز به دندانه ها دارند مگر گياهاني که از ماده مازوجي (تانن) فراواني برخوردار باشند که چند نوع دندانه را که کاربرد بيشتر دارد ذکر مي کنيم؛ زاج سفيد نمک مضاعف آلومينيوم و املاح آلومينيوم و زاج سياه سولفات آهن و بيکرومات سديم و بيکرومات پتاسيم و کروم شيرين و ترش قلع و نيکل و کبالت.
    
    


 روزنامه رسالت، شماره 6320 به تاريخ 26/9/86، صفحه 19 (گوناگون)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 5149 بار



آثار ديگري از "شمس الله قبادي"

  نگاهي به پيشينه گليم و فرش در ايران
شمس الله قبادي، رسالت 5/3/89
مشاهده متن    
  دنياي رنگي
شمس الله قبادي، رسالت 7/9/86
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله انسان، محيط زيست و ارتقاء سلامت
متن مطالب شماره 3 (پياپي 12)، 2018را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است