|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران86/10/2: مروري بر ابزارگرايي فريدمن: چه چيز به يك نظريه اعتبارمي دهد
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6528
يكشنبه چهارم تير ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3819 2/10/86 > صفحه 8 (اقتصاد) > متن
 
      


مروري بر ابزارگرايي فريدمن: چه چيز به يك نظريه اعتبارمي دهد


نويسنده: وحيد شمشيريان


    در اين جستار قصد داريم روش شناسي منتسب به ميلتون فريدمن كه از اخلاف اثبات گرايي است و ابزارگرايي ناميده مي شود را مورد بررسي قرار دهيم. در اين راستا ابتدا مختصري درباره خود فريدمن آورده مي شود و در ادامه ابزارگرايي فريدمني را بررسي و در پايان انتقادات عمده اي كه به آن مي شود را ذكر مي كنيم.
    * ميلتون فريدمن مهاجر
    ميلتون فريدمن، اقتصاددان برجسته و شهير آمريكايي كه چندي پيش در آمريكا چشم از جهان فروبست، در سال ۱۹۱۲ در نيويورك متولد شد. خانواده وي از جمله خانواده هاي مهاجر فقيري بودند كه در خلال آن سالها به منظور دستيابي به زندگي بهتر از اروپا به آمريكا مهاجرت مي كردند. فريدمن موفق شد در بيست سالگي ليسانس خود را در سال ۱۹۴۶ از دانشگاه راتگرز بگيرد و تحصيلات خود را در مقطع فوق ليسانس در دانشگاه شيكاگو ادامه داده و سرانجام در سال ۱۹۴۶ از دانشگاه كلمبيا موفق به اخذ دكتراي خود شد. بعد از اتمام تحصيل، وي كرسي استادي دانشگاه شيكاگو را در سال ۱۹۴۸ به دست آورد و تا سال ۱۹۷۹ كه بازنشسته شد در همين دانشگاه مشغول به تدريس بود. وي در تمام اين دوران در كنار فعاليت هاي علمي، به عنوان مشاور رؤساي جمهور آمريكا همچون نيكسون نقش انكارناپذيري در جهت دهي سياست هاي اقتصادي آمريكا داشته است. همين طور بايد به اين مسأله هم اشاره نمود كه اتهامات فراوان اثبات نشده اي هم متوجه فريدمن است در اين خصوص كه وي مشاوره جناح مخالف سالوادوره آلنده، رئيس جمهور چپگراي سرنگون شده شيليايي در سال ۱۹۷۳ را برعهده داشته است.
    فريدمن مقالات، كتب و آثار فراواني در حوزه هاي اقتصادي، فلسفي و سياسي تأليف نمود كه شهرت وي را عالمگير كرد. آثاري همچون «مقالاتي در اقتصاد اثباتي» (۱۹۵۳)، «نظريه مقداري پول» (۱۹۵۶)، «سرمايه داري و آزادي» (۱۹۶۲)، «تاريخ پولي ايالات متحده: ۱۹۶۰ ـ ۱۸۶۷» (۱۹۶۳)«اعتراض هاي يك اقتصاددان: گفتارهايي در اقتصاد سياسي» (۱۹۷۵)، «آزادي انتخاب» (۱۹۸۰). فريدمن در سال ۱۹۷۶ به خاطر مطالعات فراوانش در زمينه تحليل مصرف، تئوري تاريخ مالي و نمايش پيچيدگي هاي سياست هاي تثبيت، جايزه نوبل اقتصاد را از آن خود كرد.
    * ابزارگرايي و پراگماتيسم اقتصادي
    فريدمن در «مقالاتي در اقتصاد اثباتي» به تبيين و ارائه روش شناسي مورد نظر خود براي پيشبرد پژوهش عادي اقتصادي نمود كه به ابزارگرايي معروف گرديد. خاستگاه فلسفي ابزارگرايي را بايد در پراگماتيسم جست وجو كرد كه عملي بودن و مفيد بودن، هسته مركزي مباحثات آنان مي باشد. روش شناسي ابزارگرا در مواجهه با نارسايي هاي روش استقرارگرا و اقتصاددانان اثبات گراي قبل از فريدمن در باب درستي يا نادرستي تئوري ها و فرضيه هاي اقتصادي براساس شواهد تجربي، توسط فريدمن مطرح شد. فريدمن عنوان مي كند كه تئوري ها چيزي بيش از ابزارهايي براي ارائه منطقي پيش بيني هاي نظري نيستند. براين اساس نبايد خود را با مسأله درست بودن يك تئوري درگير نمود، بلكه مسأله اساسي مفيد بودن نتايج يا پيش بيني هايي است كه مي توان منطقاً از يك تئوري يا فرضيه خاص استنتاج كرد. لذا اگر يك تئوري يا فرضيه به واسطه آزمون هاي تجربي گسترده تأييد شود، آنگاه مي توان اين تئوري را به عنوان ابزاري مفيد براي پيش بيني هاي موفق، پذيرفت. نكته اي كه در اين جا مستتر است، اين مي باشد كه مسأله اصلي درست و غلط بودن تئوري يا فرضيه نيست، بلكه پيدا كردن راه مناسب براي ارائه پيش بيني هاي دقيق و سودمند به صورت روشمند، هدف اصلي است. خود فريدمن مي نويسد: «اگر نظريه را به منزله مجموعه اي از فرضيه هاي اساسي بپنداريم، قضاوت و ارزيابي آن بايد برحسب توانايي پيش بيني رده مشخصي از پديده ها باشد كه نظريه مذكور قصد «توضيح» آنها را دارد. تنها شواهد واقعي مي تواند نشان دهد كه يك نظريه «درست» يا «غلط» است. يا به عبارت بهتر، «احتساب» موقت آن به مثابه نظريه اي معتبر يا «ردشده» با توجه به شواهد يادشده، صورت مي گيرد. تنها آزمون مناسب براي تعيين اعتبار يك فرضيه، مقايسه پيش بيني هاي با تجربه عملي است.» همانطور كه از عبارات فوق هم پيداست، آزمون پيش بيني ها معيار و اعتبار يك تئوري است و سازگاري مفروضات نظريه با واقعيت، براي تعيين سنجش اعتبار آن، ضرورتي ندارد.
    * انتقادات براي سنجش اعتبار
    انتقادات زيادي بر ابزارگرايي وارد شده است بدين قرار كه اگر تنها آزمون مناسب براي سنجش اعتبار يك نظريه، مقايسه پيش بيني هاي آن با تجربه باشد آنگاه بايد توجه داشت كه پيش بيني موفق لزوماً به معناي توضيح موفق نيست كه خودناديده انگاشتن مقوله توضيح نوعي ضعف يك روش شناسي است كه به دنبال درك عميق و درست تحولات علمي و واقعي است. از سوي ديگر معيار قراردادن پيش بيني ها براي اعتبار تئوري ها، امكان مقايسه بين نظريه هاي متفاوت را از بين مي برد، چرا كه اگر دو نظريه در مقايسه با هم يكي داراي بنيادهاي توضيحي قويتر ولي قدرت پيش بيني نظريه دوم دقيق تر باشد، آنگاه نظريه دوم از ديد اين روش شناسي برگزيده مي شود.
    به نظر پروفسور مارك بلاگ، روش شناس سرشناس، ضعف ابزارگرايي در اين است كه پيش بيني بدون توانايي تبيين چرايي عملكرد آن پيش بيني صورت مي گيرد. لذا هر لحظه كه پيش بيني ها با شكست مواجه شوند، نظريه مورد بحث به كلي دور انداخته مي شود، زيرا فاقد ساختاري بنيادين از مفروضات يا مفسرهايي است كه بتوان آنها را به منظور انجام پيش بيني هاي بهتر در آينده اصلاح كرد يا بهبود بخشيد. علاوه بر اين موارد، اين مسأله را هم بايد ذكر كرد كه ناديده گرفتن وضعيت درستي تئوري ها، منجر به مسكوت ماندن صحبت درباره رشد علم اقتصاد مي شود. چرا كه رشد علم اقتصاد، بدين است كه تئوري هاي ايجاد شده در طول زمان به صورت تاريخي تقريب علم اقتصاد را به سوي حقيقت بهبود مي بخشند.
    با تمام اين موارد بايد گفت كه ابزارگرايي از آنجا كه مسأله كذب يا درستي تئوري ها را پاك مي كند، جذابيت زيادي براي اقتصاددانان، حداقل، در حوزه پژوهش هاي عملي داشته است لذا سال ها به عنوان رويكرد مسلط در روش شناسي علم اقتصاد مطرح بوده و در پژوهش هاي اقتصادي به آن توجه جدي مي شده است.
    
    منابع:
    ۱ـ بلاگ، مارك (۱۳۸۰) روش شناسي علم اقتصاد، ترجمه غلامرضا آزاد ارمكي، نشر ني.
    ۲ـ دادگر، يدالله (۱۳۸۴) درآمدي بر روش شناسي علم اقتصاد، نشر ني.
    ۳ـ گلاس، ج. س. و و.جانسون (۱۳۷۳) علم اقتصاد: پيشرفت، ركود يا انحطاط، ترجمه محسن غلامي رناني، انتشارات فلاحت ايران.
    
    
    مروري بر ابزارگرايي فريدمن: چه چيز به يك نظريه اعتبارمي دهد وحيد شمشيريان
    


 روزنامه ايران، شماره 3819 به تاريخ 2/10/86، صفحه 8 (اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 760 بار
    



آثار ديگري از "وحيد شمشيريان"

  مك كلاسكي؛ «اقتصاددان پست مدرن»/ خطابه گرايي در علم اقتصاد
وحيد شمشيريان، ايران 27/6/86
مشاهده متن    
  روش شناسي هاي رايج علم اقتصاد
وحيد شمشيريان، ايران 21/6/86
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه تحقيقات مدلسازي اقتصادي
متن مطالب شماره 27 (پياپي 703)، بهار 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است