|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران86/11/14: زير گوش كاخ نياوران/ده حصار بوعلي و ناگفته هايي از خاطرات انقلاب
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7042
چهار شنبه 4 ارديبهشت 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3853 14/11/86 > صفحه 9 (گزارش) > متن
 
      


زير گوش كاخ نياوران/ده حصار بوعلي و ناگفته هايي از خاطرات انقلاب


نويسنده: روح الله مهرپارسا


    از زمان آغا محمدخان كه تهران پايتخت شد، در منطقه كوهستاني شميران «ده حصار بوعلي» در كنار ديگر قراء چون نياوران، تجريش، قلهك، دزاشيب، رستم آباد، كاشانك، دارآباد، ازگل، اراج، سوهانك، دربند ، جمال آباد، امامزاده قاسم، پس قلعه، دركه، اوين ، جماران، حصارك، چيذر، دروس، زرگنده، حسن آباد، اسدآباد، ولنجك و ... يكي از ييلاقات خوش آب و هواي نزديك به تهران محسوب مي شد.
    بعد از احداث ساختمان قصر سلطنتي صاحبقرانيه، حصاربوعلي به دليل نزديكي به اين كاخ از موقعيت ويژه اي برخوردار شد، زيرا تعدادي از كاركنان كاخ در واحدهاي مختلف جهت اداره امور داخلي قصر از بين ساكنان بومي اين ده انتخاب مي شدند. به دليل اين خصوصيت طبق يك سنت قديمي نيز در روز تاسوعاي حسيني(ع) (فصل بهار و تابستان) در زمان احمد شاه، دسته عزاداران حصار بوعلي وارد محوطه داخلي كاخ صاحبقرانيه شده و پس از انجام مراسم عزاداري، علامت هاي محل موفق به دريافت طاق شال مي شدند كه توسط محمدحسن ميرزا وليعهد احمدشاه روي علامت ها بسته مي شد و يكي از افتخارات محمد ميرزا نيز در روز تاسوعا دادن شربت به عزاداران حسيني در داخل كاخ بود.
    البته ناگفته نماند با روي كار آمدن پهلوي اول، اين روش منسوخ گرديد. رسم ديرينه شاهان قاجار از ناصرالدين شاه تا احمدشاه چنين بود كه بهار و تابستان در كاخ صاحبقرانيه و پائيز و زمستان دركاخ گلستان و قصر فيروزه (دوشان تپه) اقامت مي كردند. عده اي از جوانان آن زمان حصار بوعلي مجاز بودند در كنار غرفه هاي كسب و كار، قهوه خانه سياري نيز در زمان استقرار شاه در جلوي محوطه بيرون اين دو كاخ (فيروزه- صاحبقرانيه) برپا كنند كه كل نگهبانان و كاركنان كاخ و اعضاي تشريفات اسكورت شاه ضمن خريد بعضي از مايحتاج ضروري از غرفه ها جهت صرف صبحانه، ناهار و شام از اين قهوه خانه بهره گيرند. باگذشت بيشتر از نيم قرن نوه - نتيجه هاي همين جوانان روز دوشنبه ۲۳ بهمن سال ۵۷ (يك روز بعد از پيروزي انقلاب) با ورود نمايندگاني از كميته استقبال حضرت امام به اتفاق جوانان نياوران دست در دست يكديگر با نظارت آيت الله حاج سيد محمد تقي حكيم امام جماعت حصاربوعلي نسبت به تحويل مجموعه كاخ هاي نياوران و صاحبقرانيه از شخص سرهنگ يوسفي نژاد افسر ارشد حاضر در هيأت نگهبان كاخ اقدام نموده و سپس تمام افسران، درجه داران و سربازان كاخ را خلع سلاح نمودند.
    در همان ايام مجله نيوزويك آمريكا در صفحه ۱۹ شماره ۲۶ فوريه سال ۱۹۷۹ عكسي از آيت الله حكيم و سرهنگ يوسفي نژاد و تعدادي از جوانان حصار بوعلي و نياوران در اتاق افسرنگهبان كاخ چاپ كرد كه هنوز قاب عكس شاه و فرح به ديوار اتاق نصب بود. ۴۸ ساعت بعد از تصرف كاخ در تاريخ ۵۷‎/۱۱‎/۲۵ حكم سرپرستي كاخ به نام امام جماعت نياوران آيت الله حاج سيد حسن مصطفوي صادر شد كه ايشان نيز تا قبل از تبديل مجموعه به «كاخ- موزه» با درايت و مديريت قابل تحسين كاخ را اداره كرد.
    در گذشته نه چندان دور در طرفين حصار بوعلي دو باغ بزرگ قرار داشت، در شرق باغ عزيز خان كه تبديل به فرهنگسراي نياوران و مركز تحقيقات فيزيك نظري شد، در غرب باغ كامرانيه كه پس از فوت كامران ميرزا در سال ۱۳۰۷ شمسي به تدريج ورثه او نسبت به تقسيم و فروش باغ به ثروتمندان آن زمان تهران اقدام كردند كه معروف ترين اين افراد عبدالحسين هژير (وزير وقت دربار) بود.
    كامران ميرزا بعد از ۷۰ سال عمر پر نشيب و فراز دنيا را ترك گفت و تنها قطعه زميني كه از مجموعه اين باغ چند هكتاري كه حدود اربعه آن خيابان هاي نياوران، كامرانيه، فرمانيه و مهماندوست بود به عنوان يك ارزش اخروي براي او باقي ماند، همين يكهزار متر مربع فضايي است كه به نام «تكيه آقا» در گوشه شمال شرق باغ كامرانيه در حصار بوعلي معروف است. در حال حاضر نزد اهالي به دليل مترادف بودن واژه هاي آقا و بالادر حالي كه اين حسينيه در بالاي (شمال غرب) حصار بوعلي واقع شده به تكيه بالامعروف است. حصار بوعلي بنا به يك سنت ديرينه براي خودش مسجد و حسينيه جداگانه داشته كه اين سنت متداول ۳۳ پارچه آبادي هاي صاحب شناسنامه شميران است. مسجد جامع حصار بوعلي سابقه اي بيشتر از يكصد و هفتاد سال دارد و در سال ۱۳۴۷ شمسي نيز تجديد بنا شده است. نزديك به يكصد و پنجاه سال پيش در نخستين سال هاي حكومت ناصرالدين شاه، اين ساكنان حصار بوعلي بودند كه براي ساختن تكيه آستين بالازدند. هماهنگ با معماري عصر قاجار در ساخت اين گونه ابنيه تكيه حصار بوعلي باخشت و گل روي پاهايش ايستاد. يكي از خاطرات به جا مانده از اين تكيه مربوط به هفتاد سال پيش است كه بعضي از شاهدان عيني آن هنوز زنده اند.
    عين خاطره را مي آورم، نقل به مضمون؛ همه چيز وقتي شروع شد كه خواستند تكيه را در زمان پهلوي اول خراب كنند. چو انداخته بودند مي خواهند به جايش مدرسه بسازند. اواخر حكومت پهلوي اول بود، بهانه وجود مسجد جامع و تكيه آقا را داشتند. مي گفتند كمبود فضاي آموزشي داريم. يك روز صبح سرو كله يك مشت كارگر با بيل و كلنگ پيدا شد. گفتند تكيه حصار بوعلي بايد خراب شود. گفتند دستور است. هر كس رفت يك گوشه، كلنگ ها را بردند بالا، كوبيدند به ديوار هاي خشت و گل. كار به پنج ، شش ضربه نكشيد كه زنبور بود از جوف ديوارها و سقف طاق نماها بيرون مي ريخت؛ جنگ بين انسان و زنبور در فضاي تكيه به نوعي جنگ پرنده هاي كوچكي به نام ابابيل با فيل سواران سپاه ابرهه در صدر اسلام را تداعي مي كرد. هر جاي تكيه را كلنگ زدند لانه زنبور بود كه حالت تهاجمي داشتند، كارگر ها بالاجبار دست از كار كشيدند و ضمن خروج سريع از داخل تكيه متفق القول گفتند اين تكيه امام حسين(ع) است؛ با خراب كردن آن، خانه خراب مي شويم.
    چراغي را كه ايزد برفروزد‎/ هر آن كس پف كند ريشش{ريشه اش} بسوزد
    با اين اتفاق غير منتظره، دستور دهندگان ديگر جرأت ادامه تخريب پيدا نكردند اين رويداد مربوط به سال ۱۳۱۶ شمسي بود و ليكن از تابستان سال ۱۳۱۴ مبارزه رضاشاه با دين و روحانيت آغاز شده بود آن هم در شرايطي كه وي قبل از به سلطنت رسيدن و در زمان سردار سپهي، با راه انداختن دسته هاي سينه زني و خاك و گل بر سر ريختن و در پيشاپيش قواي قزاق حركت كردن، نمايشي سمبليك از مذهبي بودن و دوستدار اهل بيت(ع) بودن را انجام مي داد. وليكن در مقابل، مردم شيفته اهل بيت همانند زمان ائمه با رعايت تقيه كارخود را به نحو احسن در زمينه مجالس عزاداري پيش مي بردند. در ده حصار بوعلي بيش از هفتاد سال پيش كلانتري نياوران با شدت مأموريت جلوگيري از عزاداري اهالي را داشت. يكي از خانه هاي بزرگ منطقه متعلق به يكي از بزرگان محل به نام حاج علي عسگريان را در ايام محرم به صورت پنهاني تبديل به تكيه كرده در آنجا برنامه عزاداري و احكام انجام مي دادند و در روز عاشورا به صورت انفرادي و تك تك كه مأموران متوجه نشوند به محل زيارتگاهي در شرق كاشانك كه به نام جوزدرختك مشهور است مي رفتند و عزاداري كامل عاشورايي خود را به دور از چشم مأمورين در آنجا به انجام مي رساندند. اين خانه كه درسال هاي خفقان رضا شاه مأمن عزاداران بودهمچنان با فرو ريختن سقف هايش سرپا و استوار باقي مانده و شايسته است سازمان ميراث فرهنگي از تخريب بيشتر اين خانه به عنوان يك اثر تاريخي مذهبي جلوگيري به عمل آورد.
    قدمت اين ده با توجه به سنگ هاي قبور گورستان قديم حصار بوعلي سال هاي ۱۰۱۵ تا ۱۰۹۵ هجري قمري را نشان مي داد كه سابقه آن به دوران صفويه بر مي گردد. ليكن قديمي هاي محل اعتقاد دارند كه حصار بوعلي منسوب به ابوعلي سينا حكيم و فيلسوف مشهور اسلامي است كه در قرن چهارم و پنجم هجري قمري مي زيسته؛ در هجرت طولاني خود از گرگان به ري مدتي را در اين ناحيه به سر برده واقدام به ساخت حصار و بارويي در اين محل كرده، به خاطر اين سابقه تاريخي به تدريج واژه حصار بوعلي هويت يافته است.
    
    


 روزنامه ايران، شماره 3853 به تاريخ 14/11/86، صفحه 9 (گزارش)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1306 بار
    



آثار ديگري از "روح الله مهرپارسا"

  جاي خالي موزه ها و يك پيشنهاد
روح الله مهرپارسا، ايران 6/3/94
مشاهده متن    
  در تهران به جاي درخت برج مي رويد
روح الله مهرپارسا، ايران 22/2/94
مشاهده متن    
  رفتگر پرتلاش محله مي گفت
روح الله مهرپارسا، ايران 21/2/93
مشاهده متن    
  شناخت شاعري ناشناخته
روح الله مهرپارسا، ايران 13/9/90
مشاهده متن    
  نوگرايي در عزاداري خياباني
روح الله مهرپارسا، ايران 10/9/90
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي
متن مطالب شماره 62، زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است