|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 در    جستجو:  
روزنامه ايران86/11/24: شير ايران را به وطن بازگردانيم
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5773
سه شنبه بيست و نهم مهر ماه 1393



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3861 24/11/86 > صفحه 12 (محيط زيست) > متن
 
      


شير ايران را به وطن بازگردانيم


نويسنده: صادق دهقان


    
    شير ايراني با نام علمي panthera leo persica يكي از جانوران بومي سرزمين ايران به شمار مي رفته كه نسل آن سال هاست به دلايلي در كشور ما منقرض شده و هم اكنون تعدادي از اين گونه شير در جنگلي موسوم به «گير» در هندوستان به بقا ادامه مي دهند. اخيراً برخي روزنامه ها خبر دادند به دليل عدم وجود شير در ايران از ۶۵ سال گذشته تاكنون و مطابق قانون تغيير نام گونه ها از سوي اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت و منابع طبيعي (IUCN) گونه شير ايراني به شير هندي تغيير ماهيت مي دهد، زيرا چنانچه از خانواده گربه سانان وجود گونه اي در زيستگاهش بيش از ۵۰ سال گزارش نشود، به نام زيستگاه فعلي آن نامگذاري مي شود.
    تغيير نام شير ايراني به نام شير هندي همانند ديگر تغيير نام هايي از اين دست، نگراني دوستداران جانور شناسي و محيط زيست كشور را موجب شد چرا كه شير ايراني يكي از گونه هاي منحصر به فرد جانوري است كه دنيا آن را با نام سرزمين ما مي شناسد.
    گذشته از اين، شير از زمان هاي بسيار قديم نزد ايرانيان جايگاه ويژه اي داشته و همواره از آن به عنوان مظهر قدرت، شهامت، دليري و سلحشوري مردمان اين سرزمين ياد مي شود. شايد ما بارها در فرهنگمان استفاده از القابي نظير شيرمرد، شير زن و شيردل را در مقاطع مختلف شنيده باشيم و يا همه ما مي دانيم يكي از القاب حضرت علي(ع) شير خداست. ردپاي شير از گذشته هاي دور در تاريخ و فرهنگ ما به چشم مي خورد و در نقش برجسته هاي تخت جمشيد شير سوار بر گاو سمبل سال نو و در سرستون هاي شرقي كاخ آپادانا نشانه ابهت و نيز فرمانروايي بر قلمرو بوده است.
    در ادبيات داستاني و اشعار ايراني نيز شير جايگاه اسطوره اي و ويژه اي داشته و در اشعار زيادي كه در بيان دلاوري هاي قهرمانان شاهنامه سروده شده از نام شير مدد گرفته شده است.
    با وجود اهميتي كه مسائل مرتبط با نام ايران دارد در ساليان گذشته تلاش چنداني براي احياي شير ايراني در دشت هاي كشور انجام نشده است.
    در حال حاضر تعداد ۳۰۰ تا ۴۰۰ قلاده از شير ايراني كه در جنگل «گير» هندوستان زندگي مي كنند كه شرايط زيست آنها تناسب چنداني با وضعيت محيطي و اقليمي اين كشور ندارد و شيرها مشكلاتي را براي اهالي اين بخش از هند پديد آورده اند.
    هر ساله چندين نفر از اهالي بومي اطراف اين منطقه طعمه اين شكارچي تيزچنگ مي شوند ولي درآمد سرشار گردشگري كه از وجود اين شيرها عايد هند مي شود مانع از اين مي شود كه دولت هند دست از حمايت شيرها بردارد.
    دكتر «اسماعيل كهرم» كارشناس محيط زيست و حيات وحش و ناشر كتاب معروف «شير و غزال» كه پيرامون حيات وحش ايران تاكنون در چندين كشور اروپايي به چاپ رسيده درباره شير ايراني توضيح مي دهد: شير ايراني جانوري بسيار درنده است كه از جثه نسبتاً كوچكتري نسبت به شير آفريقايي برخوردار است و يال جنس نر آن قدري تيره تر از شير آفريقايي است. از گردن تا زير شكم شير ايراني همانند اين كه دو پوست اطراف را به يكديگر دوخته باشند آويخته به نظر مي رسد.
    شير ايراني بومي سرزمين ايران بوده و منطقه دز، كرخه و دشت ارژن فارس (در ۶۰ كيلومتري جنوب شرقي شيراز) زيستگاه اصلي اين گونه بوده است.
    دشت ارژن روزگاري منطقه باتلاقي و زيستگاه مناسبي براي گرازها بوده و از آنجا كه گراز نيز طعمه اصلي اين شير به شمار مي رود جمعيت مناسبي از شيرهاي ايراني در اين منطقه زندگي مي كردند.
    كهرم در خصوص دليل اتلاق نام شير ايراني به اين گونه شير مي گويد: ظاهراً همزمان شير ايراني در هندوستان و پاكستان نيز بوده و در حال حاضر علاوه بر حدود ۴۰۰ شيري كه در هندوستان وجود دارد، حدود ۲۵ قلاده شير ايراني در باغ وحش لاهور در پاكستان موجود است. در آن زمان به دليل اين كه ايران و زبان فارسي در منطقه و جهان نفوذ بيشتري داشته و اولين بار نيز اين گونه شير در ايران ديده شده اين شير به نام شير ايراني و يا همان نام علمي panthera leo persica نامگذاري شده است. اين نام توسط شخصي به نام مه ير (Meyer) در سال ۱۸۲۶ ثبت شده است.
    استاد مركز تحقيقات محيط زيست امكان تغيير نام شير ايراني را رد مي كند و معتقد است: تغيير در نام هيأت بين المللي نامگذاري جانوران انجام مي شود كه اولاً تغيير نام علمي تقريباً غيرممكن است و ثانياً همواره نام هاي قديمي بر ديگر نام ها ارجحيت دارد.
    نامگذاري حيوانات و تغيير نام گونه ها قانون و تشكيلات خاصي دارد و ممكن است جانوري به نام شخصي كه آن را كشف كرده و يا جايي كه در آن ديده شده ثبت شود.
    كهرم مي گويد: با تماس هايي كه با مسئولان IUCN برقرار كردم آنها گفتند تاكنون تصميمي مبني برتغيير نام شير ايراني گرفته نشده و چنين پيشنهادي نيز وجود ندارد. «پيتر جكسون» رئيس سابق هيأت مطالعات گربه سانان نيز با اشاره به سند مكتوبي گفت هر چند آخرين تعداد از اين گونه شيرها در هند هستند هيچ دليلي وجود ندارد كه آنها شير هندي ناميده شوند.
    كهرم تصريح مي كند: اگر از نظر علمي ثابت شود شيري كه در منطقه ديگري وجود دارد غير از شير ايراني است كه در ايران زندگي مي كرده امكان تغيير نام وجود دارد.
    البته ما مي توانستيم با احياي نسل شير ايراني از بروز اخبار اين چنيني جلوگيري كنيم ولي با اين وجود اگر بحث تغيير نام پيش بيايد ايران مي تواند اعتراض خود رابه كميسيون تغيير نام جانوران در ژنو ارائه كند.
    استاد مركز تحقيقات محيط زيست با اشاره به روند انقراض نسل شير ايراني در كشور توضيح مي دهد: ما اطلاعات و مداركي در دست داريم كه نشان مي دهد اين شير در سال ۱۹۰۷ يعني در حدود صد سال پيش در دشت ارژن شيراز به فردي حمله مي كند و آن فرد از ترس به بالاي درخت پناه مي برد ولي شير گرسنه كه درنده قوي و كاملي بوده به اسب او حمله مي برد.
    رابرت كرزن كه نماينده مجلس عوام انگلستان بوده در سفري كه به ايران در سال ۱۹۰۶ و ۱۹۰۷ داشته گزارشي در مورد شير ايراني براي روزنامه ديلي تلگراف مي برد. ظاهراً به تدريج تعداد شير ايراني در ايران به قدري كم مي شود كه وقتي ظل السلطان پسر دوم ناصرالدين شاه كه فردي علاقه مند به شكار بوده از مردم مي خواهد كه در ازاي دريافت ۱۰ هزارتومان محل زندگي يك شير ايراني را به او نشان دهند كسي موفق به اين كار نمي شود.
    در آن زمان شكار شير براي شاهزاده هاي قاجار اهميت داشته زيرا آنها به اين ترتيب به ديگران نشان مي دادند كه مرد شده اند.
    در اوايل سال ۱۹۴۳ يك قلاده شير ايراني را فردي به نام هيني( hianey) مي بيند و چمپيون جونز در سال ۱۹۴۵ موفق مي شود يك ماده شير ايراني را در دره هاي كرخه نزديك دزفول رؤيت كند و بعد از بازگشت به انگليس مقاله اي در اين زمينه ارائه مي دهد. بعد از آن هيچ شير ديگري در ايران ديده نشده و نسل اين شير به دليل نابودي زيستگاه و شكار بي رويه شكارچيان و شاهزاده هاي قاجار از بين رفته است.
    در حال حاضر به غير از دو پوست شير ايراني كه در موزه تاريخ طبيعي بريتانيا در لندن نگهداري مي شود و عكسي كه در كتاب پستانداران دكتر اسماعيل اعتماد چاپ شده هيچ اثري از حيات شير در ايران وجود ندارد.
    استاد مركز مطالعات محيط زيست با اشاره به اين كه پس از انقراض شير ايراني زيستگاه آن نيز در ايران دستخوش تغيير و نابودي است، مي گويد: در حال حاضر اغلب باتلاق هاي دشت ارژن به مزارع كشاورزي و برنج زار تبديل شده ولي هنوز تعدادي گراز در منطقه وجود دارد. البته اهالي منطقه گرازها را به دليل آن كه به زمين كشاورزي آسيب مي زنند هدف قرار مي دهند.
    به عقيده اين جانور شناس واقعاً حيف است كه در باغ وحش هاي ايران شير آفريقايي نگهداري مي شود ولي اثري از شير ايراني در آنها نيست. اگر باغ وحش هاي ما توان خريد شير ايراني را ندارند دست كم بايد شيرهاي آفريقايي موجود را با شيرهاي ايراني مبادله كنند.
    كهرم با اشاره به مشكلات زيست شير ايراني در جنگل گير هندوستان توضيح مي دهد: شير ايراني گونه اي است كه با زندگي در دشت سازگاري بيشتري دارد در حالي كه گير منطقه اي جنگلي و بسيار پر جمعيت است. خوراك اصلي شير ايراني گراز است ولي در اين جنگل گوزن هندي براي شكار اين جانور وجود دارد. ساكنان منطقه از طريق دامداري امرار معاش مي كنند و به دليل آن كه طعمه هاي موجود در جنگل پاسخگوي اشتهاي شير ايراني نيست گهگاه ديده مي شود اين شير به دام هاي مردم حمله مي برد و لذا اهالي نيز براي جلوگيري از سرقت دام هايشان طعمه مسموم بر مسير حركت آنها قرار مي دهند. همچنين شير گهگاه به كشاورزان و اهالي اطراف جنگل حمله مي كند و برآورد شده هر ساله در هند ۱۰۰ نفر توسط ببرها، ۶۰ نفر توسط پلنگ ها و ۵۰ نفر نيز توسط شيرها مورد حمله قرار گرفته و شكار مي شوند.
    اهالي منطقه گير بارها به اين موضوع اعتراض كردند كه در حالي كه شيرها هر از گاهي يكي از اهالي منطقه را طعمه خود قرار مي دهند باز دولت از شيرها حمايت مي كند. دليل حمايت دولت هند مشخص است، شيرها پاي بسياري ازگردشگران را به هند باز مي كنند. بنابر آمارها در حال حاضر هر يك قلاده ببر ۳۰ تا ۴۰ هزار گردشگر اروپايي را به هند مي كشاند. لذا دولت هند مي داند نگهداري از شير و ببر و پلنگ معادل پول و درآمد است و مردم هند نيز از نگهداري شير به طور غيرمستقيم بهره برداري كرده و منتفع مي شوند.
    استاد مركز تحقيقات محيط زيست با اشاره به اين كه پس از انقراض شير در ايران در حال حاضر اين شير جزو گونه هاي ليست قرمز جانوري قرار دارد، ادامه مي دهد: تاكنون اقدام جدي براي احياي مجدد شير ايراني در كشور انجام نشده است. قبل از انقلاب قرار بود اين كار در دشت ارژن فارس انجام شود و در سال ۱۳۵۵ تصميم گرفته شد پس از كوچاندن مردم از اين منطقه چند شير ايراني خريداري شده و در آنجا رها شود كه البته اين طرح عملياتي نشد.
    به لحاظ آب وهوايي در مناطقي نظير دز، كرخه و دشت ارژن همچنان قابليت نگهداري شير ايراني وجود دارد و در حال حاضر مشكل عمده براي نگهداري شير در ايران نبود طعمه كافي در اين گونه مناطق است.
    با توجه به اين كه هر شير در هفته دو گراز مي خورد تنها منطقه اي در ايران كه به قدر كافي گراز براي خوراك شيرها دارد جنگل هاي استان گلستان است ولي با اين وجود شير ايراني شيري است كه با زندگي در دشت سازگاري دارد و جنگل هاي گلستان در كوه واقع شده است.
    اين جانور شناس معتقد است از آنجا كه شير ايراني با نام ايران پيوند خورده چنانچه نسل آن در ايران احيا شود مطمئناً موجب افزايش ورود توريست به كشور خواهد شد. ما بايد مناطقي به صورت حفاظت شده در دشت ارژن ايجاد كنيم و دور آن با سيم خاردار از ديگر مناطق جدا شود و در منطقه جمعيتي از گرازها براي تغذيه شيرها تكثير شود و در صورتي كه كمبودي به لحاظ تغذيه اي احساس شد به طور دستي كشتار در اختيار آنها قرار گيرد تا جايي كه شرايط طبيعي زيست محيطي در منطقه براي زندگي مجدد شيرها فراهم شود.
    كهرم ادامه مي دهد: مطمئناً اگر ما طرح مناسبي در زمينه احياي شير ايراني داشته باشيم كه منجر به ايجاد ايستگاه جديد براي زيست اين گونه شير شود با توجه به اين كه اين شير جزو ليست قرمز است IUCN از ما حمايت خواهد كرد.
    
    
    شير ايران را به وطن بازگردانيم صادق دهقان
    


 روزنامه ايران، شماره 3861 به تاريخ 24/11/86، صفحه 12 (محيط زيست)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 2510 بار
    



آثار ديگري از "صادق دهقان "

  ارتقاي بهداشت باروري زنان در حوادث طبيعي
صادق دهقان، ايران 25/6/92
مشاهده متن    
  دميــدن روح آدمي در كالبد چـوب / گفت وگو با استاد «صلاح الدين علامه زاده» معرقكار
صادق دهقان منشادي، ايران 18/4/92
مشاهده متن    
  لزوم مشاركت فعال نابينايان در عرصه هاي كار و توليد
صادق دهقان، ايران 2/3/92
مشاهده متن    
  زندگي روي خط هاي برجسته / مديرمسئول ايران سپيد از چالش هاي نخستين روزنامه ويژه نابينايان كشور مي گويد
صادق دهقان منشادي، ايران 2/2/92
مشاهده متن    
  حتي يك وجب از كوير هم غيرقابل استفاده نيست
صادق دهقان منشادي، ايران 26/9/90
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

تبليغات

ترجمه

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله ارتقاي ايمني و پيشگيري از مصدوميت ها
متن مطالب شماره 2 (پياپي 6)، تابستان 1393را در magiran بخوانيد.

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1393-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.
 

 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655

فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!

توصيه می کنيم هنگام استفاده از اين سايت یه ويژه در هنگام جستجو از مرورگر IE استفاده کنيد.
 

تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است