|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد ملي86/11/25: درباره مجموعه داستان <اژدهاكشان> نوشته يوسف عليخاني ؛ پانزده روز اقامت در ميلك
magiran.com  > روزنامه اعتماد ملي >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 996
دوشنبه بيست و ششم مردادماه


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID5061
magiran.com > روزنامه اعتماد ملي > شماره 584 25/11/86 > صفحه 11 (ادبيات) > متن
 
      


درباره مجموعه داستان <اژدهاكشان> نوشته يوسف عليخاني ؛ پانزده روز اقامت در ميلك


نويسنده: سيده ربابه ميرغياثي

جلال آل احمد را رحمت كناد خدايش، زنده اگر بود، لابد تقدير و تشكر مي كرد از يوسف عليخاني بابت <اژدهاكشان> كه حوصله كرده است و به چنين موضوع حقيري پرداخته و <وقت عزيز خود را درباره يك ده - يك ده بي نام و نشان - كه در هيچ نقشه اي، نشانه اي از آن نيست و حتي در جغرافياي بزرگ و دقيق نيز بيش از دو سه سطر به آن اختصاص داده نمي شود(>اورازان، جلال آل احمد، 1383، ص 12) صرف كرده است.
    
    
    <اژدهاكشان> مجموعه اي داستاني كه يوسف عليخاني آن را روايت مي كند. او هم نويسنده است و نه مردم نگار( !مانند جلال آل احمد كه نويسنده بود و نه مردم نگار)! كه خواسته باشد لهجه ناآشناي دورافتاده اي را به ياد ما آورده باشد و قصد بيان و توصيف آداب و رسوم و معيشت و حيات و ممات مردمان آن روستا را هم ندارد و <ميلك> تنها، كنج خلوت و كوچكي از جغرافياي اين مرز و بوم است كه جهان داستاني يوسف عليخاني را مي سازد. با اين وجود، يوسف عليخاني نويسنده ناخودآگاه پاي در كفش مردم نگاران و جامعه شناسان كرده و در روايت هاي داستاني خويش، در نقش مشاهده كننده اي دقيق وارد عمل شده است و از فرهنگ و پيشه و رفتار و معيشت و كار و باور و مذهب و... مردمان <ميلك> توشه اي برگرفته و اين همه را نيز در روستاي داستاني خويش وارد كرده است تا علاوه بر مستندسازي، در كنار خيال پردازي هاي شاعرانه داستان هايش در <اژدهاكشان>، بخشي از فرهنگ عاميانه و ويژگي هاي شخصيتي، اجتماعي و فرهنگي عده اي از روستاييان ايراني، واقع گرايي را هم شدت بخشيده باشد.
    
    
    بستر اصلي داستان، روستا و بافت روستايي است. بنابراين، اصرار بر تنش و درگيري هاي خاص و يك سري ماجراهاي عجيب و يا حوادث نادر در مايه هاي داستاني اين مجموعه خيال باطلي است كه راه به جايي نمي برد. در <اژدهاكشان> خواننده مسافر روستايي است، انگار <ميلك( >نمادي از روستاهاي امروزي در ايران) و پي رديف كلمات و ميان روايت هاي يوسف عليخاني نويسنده چرخ مي خورد در كوچه پس كوچه هاي روستا و لابه لاي مردمان آنجا؛ گوش شنواي حرف هاشان، پي داستان هاشان، محو آن طبيعت بكر دور، غرق تخيلات خود... خواننده، به قدر پانزده روز (پانزده داستان) اقامت مي كند در <ميلك> و هر روز، روزگاري بر او مي گذرد... چنانكه پس از پايان خوانش كتاب، علاوه بر اينكه ذوق خواننده از لذت خواندن و شنيدن قصه سرشار مي شود، كوله بار دانسته هايش درباره لهجه اي خاص، ادبياتي خاص، مردماني و فرهنگي خاص و... بيشتر شده و كمي هم، ناشناخته هاي اين سرزمين پر قدمت بر او آشكار مي گردد.
    
    
    ادب عامه يا ادب شفاهي (قصه ها و افسانه ها، اسطوره ها، ترانه ها، بازي ها، امثال و... ) يكي از شاخه هاي فرهنگ عاميانه يا فولكلور است كه به طور شفاهي از فردي به فردي ديگر يا از نسلي به نسل ديگر منتقل مي شود. يوسف عليخاني نيز ادبيات عامه در <ميلك> را دستمايه اي براي پرداخت داستان هايش قرار مي دهد؛ با اين تفاوت كه نگاهي عاقل اندر سفيه ندارد نسبت به اين موضوع و در كنار ثبت افسانه هاي محلي و ترانه هاي بومي (در قالب داستان)، زندگي اجتماعي و فرهنگي مردم، شيوه توليد و كار آنها را نيز منعكس مي كند تا اين مجموعه داستان همچون مستندي داستاني و سينمايي ( نه مانند <اورازان> جلال آل احمد كه مستندي است تاريخي و طبيعي)، تصويري روشن و شفاف از <ميلك> و رفتار و منش و انديشه و احساس و مذهب و اخلاق و اعتقاد و باور مردمان آنجا را ارائه دهد.
    
    
    هرچند كه فلسفه افسانه هاي نقل شده در اين داستان از حقيقت زندگي روستاييان نيز دور نيست، زيرا پيدايش و رواج داستان هاي تخيلي درباره ديو و روح و جن و آقا و قهرمان و... بازتاب برداشت ساده انگارانه مردمان روستايي است درباره زندگي، مرگ، طبيعت، اميدها و آرزوهايشان و... كه از باورهاي اجتماعي و اعتقادهاي مذهبي، يا در نتيجه محدوديت هاي اجتماعي و يا محروميت هاي اقتصادي شكل مي گيرد تا گريزي باشد براي آرام ذهن و خيال روستاييان از دغدغه ها و نگراني هاي معمول زندگي هايشان و انگار مسيري است براي دستيابي به آرمان هاي رويايي آنها. به عنوان مثال، اشاره مي شود به باورهايي كه دستمايه نويسنده قرار گرفته اند تا داستان هاي <نسترنه>، <ديولنگه و كوكبه>، < اژدهاكشان> و... خلق شوند: <هر كي بتانه وقت كمان بستن آله منگ از زيرش رد بشه، به نرسيده هاش مي رسه.( >ص 22)
    
    
    يا: <قارچ كه در بيايه، دخترا مي رن صحرا، سبزي و سير كوهي جمع مي كنن.>
    
    
    و يا: < ديو لنگه اي از كوه پشت صحرا مي آيد. دخترا مشغول جمع كردن سير كوهي و سبزي و قارچ هستند كه ديولنگه، جفت مي زنه مثل گرگ ميان گله شان و هر دفعه يكي را مي گيرد و مي برد.( >ص 36)
    
    
    و يا: <بعد گفته بود شب كه شد، هر كسي فكر مي كنه مسبب اين بلاي آسماني است، خودش توي تاريكي راه بيفتد و برود سارابنه.( > ص48)
    
    
    و يا: <اگر برعكس پشت خر ننشيني، به پشت سرت نگاه نكني، بلاوا نمي شه.( >ص 54)
    
    
    و يا: <بزه جوانه. گل مانه. بزه جوانه. شاخش، شمشير يزيدانه. سمش، كفش خانمانه. دمش، شوت آقايانه. مويش، لافند گالشانه. گوشتش،... ( >ص 19)
    
    
    و يا: <دويدم و دويدم سر كولي رسيدم دو تا خاتون ديدم، يكي منه آب داد يكي منه نون داد...( >ص 75)
    
    
    علاوه بر افسانه هاي محلي، نويسنده از ضرب المثل هاي مورد استفاده در ميان مردمان <ميلك> نيز براي گفتگوهاي مثثر و موجز كه در موقعيت هاي مناسب از زبان مردمان داستان شنيده و خوانده مي شود، به شايستگي بهره گرفته است. به عنوان مثال: <درخت اگه خودش كرم نداشته باشه، هزار باغستان در آبادي شكل نگيره.( >ص 32)
    
    
    يا: <عقل در سر نباشه، جان در عذابه.( >ص 22)
    
    
    و يا: <يه قطره كه بريزه زمين، جمع كردنش سخته.( >ص 24)
    
    
    و يا:<هر رفتني يك آمدني هم دارد.( >ص 41)
    
    
    و يا: <هر كسي يه وقتي سر پيري هم باشه، دنبال خاكش برمي گرده سر جاي اولش.( >ص 88)
    
    
    از ديگر نكته هاي مثبت كه به ياري داستان نويسي يوسف عليخاني آمده است تا او بتواند جهاني بي مثال و واقعي خلق كند، شناخت او است درباره ارزش ها، طرز تلقي و انگيزه هاي روستاييان؛ عامل ارزشمندي كه با وجود ناشناخته بودن مكان ماوقع داستان براي خواننده، اما او را سردرگم نمي سازد. اسم مكان هاي واقعي (اسپي گيله، كوه آله منگ درآيو، سرخه كوه، سنگه كوه، كوه گون، سرپل، ناحيه، لب رود، آغگل، زرشك، باراجين، گدوك، گردنه فلار، شارشيد، سلكون، نعلدار، كولي سر،...) به همراه توصيف هاي زنده و ملموس از طبيعت و جايگاه و كاربرد و كاركرد اين مكان ها و نامگذاري مردمان روستا با توجه به فرهنگ آن ناحيه (مانند كوكبه، كبلايي قشنگ، گرگعلي، نسترنه، خاله پاشقه،...) جداي اينكه از نظر مردم شناسي و جامعه شناسي نوعي ثبت ارزشمند محسوب مي شود، اسامي بكر و زيبايي هستند كه كمتر شنيده شده اند.
    
    
    همچنين مي توان رد بسياري از ويژگي هاي اخلاقي، اجتماعي و شخصيتي روستاييان را - كه از عناصر خرده فرهنگ دهقاني (كارل راجرز) به شمار مي روند - در ميان مردمان و جهان داستان <اژدهاكشان> جستجو كرد كه به شكل و شيوه اي ظريف به كار داستان و شخصيت پردازي آن آمده است. به عنوان مثال، <تقديرگرايي> يكي از ويژگي هاي بارز در ميان روستاييان است كه باعث عدم پذيرش نوآوري و تغيير مي شود. نويسنده در داستان هاي مختلف اين خصوصيت را به نمايش مي گذارد.
    
    
    <اي روزگار! اين هم كاره دامان ما بگذاشتي؟ همه گاوي دارن، چيزي دارن، ما چي؟ بد نگفتن قديمي جماعت كه ريزه مال، صاحبش ره نسازه و درشت مال، صاحبش ره پول بياره.( >ص 8)
    
    
    يا: <خيلي سال نبود كه فكر مي كرد يك روزي با جواني كه نمي دانست كي هست، دست بچه هايش را خواهد گرفت و تنها خانه پايين محله شلوغ مي شود، اما نه مردي قسمتش شده بود و نه پدر و مادرش مانده بودند.( >ص 22)
    
    
    و يا: <دختر، شهر بزرگه! شايدم خدا ره چي بديدي، قسمت تو هم اونجا بود. چيه اسير و عبير اين بي صاحاب مانده ها بمانده اي.( >ص 25)
    
    
    و يا: <ملخ ها كه حمله كردند چو افتاد يكي معصيتي كرده كه ميلك دچار چنين بلايي شده.( >ص 47)
    
    
    و يا: < آ شيخ جان! بگوين يكي خلافي انجام بداده. راسته؟( >ص 48)
    
    
    و يا: <خدا جان. خدا جان. اين چه بدبختي يه. خودم بديدم. يك عمر اشنوستم باغستانم سنگينه، اما اين سفر خودم بديدم؛ با دو چشمانم.( >ص 130)
    
    
    يكي ديگر از امتيازهاي <اژدهاكشان>، انتقاد و اعتراض پنهان آن است كه در لايه هاي داستاني مطرح مي شود نسبت به سطح زندگي و شرايط نامناسب اقتصادي و اجتماعي روستاييان و مساله پر اهميت مهاجرت كه علاوه بر افزايش آسيب هاي اجتماعي در شهرها، باعث خالي از سكنه شدن روستاها و نابودي مهمترين بخش توليدي در اقتصاد (بخش كشاورزي) مي شود.
    
    
    در داستان هاي مختلف اين كتاب به تاثير مهاجرت بر جامعه روستايي نيز اشاره مي شود و درباره برخي از دلايل آن نيز صحبت به ميان مي آيد: <ننه مي گويد: ميلك خلوت شده. بابا سرفه مي كند و مي گويد:اين وقت سال، بالامحله فقط گلناز خاله مي مانه و مشدي سلطانعلي.( >ص 72)
    
    
    يا: <از صبح خيلي جاها رفتم. پايين محله باز سرپاست اما بالامحله فقط يك خانواره...( >ص 72)
    
    
    و يا: ...< حالاكه ميلك خالي بشده...( >ص 137)
    
    
    و يا: -< كاشكي بفروشم و برم قزوين. كلفتي ره كه از من نگرفتن.
    
    
    - چه حرفان زني عمه. اين جور باشه كه تمام باغستان ده بايد ميلكي يان همين جوري بفروشند و بشوند قزوين كه كلفتي بكنن.
    
    
    - بايد بفروشن. اين كه نشد زندگي. همه اش هول و ولا. همه اش سنگيني همه اش ترس. همه اش زهره تركي.( >ص 133)
    
    
    و يا: <آبادي نيست اين خراب شده. نه ماشين مي ره اونجا، نه هيچي.( >ص 51)
    
    
    و يا: <يه سالي، غاز حمله مي كنه. يه سالي گرگ مي افته صحرا. يه سالي خوك آيه باغستان. يه سال بي آبي. هر سال يه برنامه داريم.( >ص 51)
    
    
    و يا: <دل پيچه امانش را بريده بود. توي تعاوني شنيده بود: اين سيمرغ كه مدام برود قزوين، چرا نگويي تو را حبي، دوايي، چيزي بگيره بيارن.( >ص 135)
    
    
    و يا: <جاده نبود تا كمپرسي را بشود آورد آنجا.( >ص 91)
    
    
    <اژدهاكشان> از آن نوع داستان هايي است كه پشتوانه فرهنگي و اجتماعي و تاريخي دارد و سطر به سطر آن مستلزم كندوكاو است و بايد نسبت به تمام واژه هاي آن آگاهي پيدا كرد و گذرا عبور نكرد. انگار لذت زندگي كه به جان كلمات نشسته است. براي خواندن <اژدهاكشان> شتاب جايز نيست. طرح هيچ سثالي هم لزومي ندارد. يوسف عليخاني قصه تعريف مي كند؛ همين. قرار نيست كشف و شهودي از پي خواندن اين كتاب حاصل شود يا هدف بزرگ و عجيبي محقق گردد يا... در پي قصه خواني يا قصه گويي نمي توان چيزي را جستجو كرد الاقصه! قصه بار معنايي خويش را به دوش مي كشد؛ يعني روايتي دستمايه ذهن و خيال. انگار فرصت كوتاهي براي خيالپروري. زندگي در فضاهاي فانتزي كه رنگ و نور دارد. حال اگر خواننده، گوش جان به لحن دلنشين اين قصه ها بسپارد، سفر دلچسبي را تجربه خواهد كرد و تا مدت ها، لذت خاطره اقامت پانزده روزه در <ميلك> را در خيال خويش مزه مزه خواهد كرد.
    
    
    * انتشارات نگاه، چاپ اول 1386 .
    
    
    
    درباره مجموعه داستان <اژدهاكشان> نوشته يوسف عليخاني ؛ پانزده روز اقامت در ميلك سيده ربابه ميرغياثي
    


 روزنامه اعتماد ملي، شماره 584 به تاريخ 25/11/86، صفحه 11 (ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 872 بار
    



آثار ديگري از "سيده ربابه ميرغياثي"

  ملاقات با خون آشام / گفت وگو با سيامك گلشيري
سيده ربابه ميرغياثي، شرق 31/3/90
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه پژوهش هاي مديريت راهبردي
متن مطالب شماره 69، تابستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است