|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران86/12/7: ملاير، سرزمين آريايي ها
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6999
شنبه 27 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3872 7/12/86 > صفحه 11 (ايران زمين) > متن
 
      


ملاير، سرزمين آريايي ها


نويسنده: نفيسه حقيقت جوان

منطقه ملاير، ناحيه اي كوهستاني با آب و هواي سرد و معتدل است كه در دره و كوه پايه هاي زاگرس قرار دارد. اين منطقه همراه با بروجرد ناحيه ميان كوه هاي لرستان و الوند را تشكيل مي دهد و در ميان شهرهاي نهاوند، بروجرد، اراك، تويسركان و همدان قرار گرفته است.
    ملاير يكي از شهرستان هاي جنوبي استان همدان است كه با مركزيت ملاير در فاصله۴۱۸ كيلومتري تهران و در مجاورت استان هاي لرستان و مركزي قرار دارد.
    اين شهرستان از شمال به شهرستان همدان، از شرق به شهرستان اراك (استان مركزي)، از جنوب به شهرستان بروجرد (استان لرستان) و از غرب به شهرستان هاي تويسركان و نهاوند محدود مي شود. شهرستان ملاير را مي توان جزو مناطق كوهستاني دانست كه در حوزه سلسله جبال زاگرس قرار گرفته و در اين كوه ها عوارض طبيعي زيبايي هاي خاصي را بوجود آورده اند.
    * تقسيمات كشوري
    اين شهرستان به بخش مركزي با دهستان هاي جوزان، حرم رودعليا، موزاران، كوه سرده و ملاير به عنوان نقطه شهري، بخش جوكار با دهستان هاي المهدي، ترك شرقي، ترك غربي و جوكار با ازندريان و جوكار به عنوان نقطه شهري، بخش سامن با دهستان هاي اورزمان، حرم رود سفلي، سامن و سفيدكوه به عنوان نقطه شهري و بخش زند با دهستان هاي كمازان سفلي و كمازان عليا و كمازان وسطي و نقطه شهري زنگه تقسيم مي شود.
    اهالي شهرستان ملاير به زبان فارسي با گويش لري صحبت مي كنند و دين آنها اسلام و مذهب شان شيعه است.
    * صنايع دستي
    اقتصاد اين شهرستان به ترتيب اهميت مشاغل بر پايه كشاورزي، دامداري، باغداري و صنايع دستي است و ديگر فعاليت ها غالباًدر كنار كار كشاورزي انجام مي شود. صنايع دستي يكي از فعاليت هاي مهم اقتصادي مردم اين منطقه بوده و قاليبافي و فرش هاي جوزان و حسين آباد آن از شهرت خاصي برخوردار هستند. همچنين قالي هاي معروف به كسب و ننج (دو روستاي ملاير) داراي معروفيت ويژه اي هستند كه بيشتر از اينكه در داخل كشور مشتري داشته باشند صادر مي شوند.
    در برخي از روستاهاي اين شهرستان منبت كاري نيز معمول است كه بيش تر شامل مبل ، صندلي و ميز مي شود و از صادرات عمده اين شهرستان به تهران و ساير نقاط كشور است.
    * وجه تسميه ملاير
    مورخان درباره وجه تسميه ملاير نظرهاي مختلفي ارائه داده اند. از جمله اينكه در زمان مادها با روشن كردن آتش روي تپه ها و كوه هاي آن، اخبار را به ساير مناطق مي رساندند از اين رو آنجا مل آگر به معني تپه آتش ناميده شد. روايت ديگري مي گويد كه در زمان حمله اعراب به ايران هنگام عبور از اين منطقه به آب دست نيافته بودند و به همين دليل آن را ماء لايري خواندند، يعني آب ديده نمي شود و به همين نام معروف شده است.
    زبانشناسان نام ملاير را به معني آشيانه عقاب دانسته اند. جمعي از زبان شناسان ملاير را اين گونه نيز توصيف كرده اند: مل+آير، مل به معني سرزمين و آير به معني آريايي سرزمين آريايي هاست. ملاير در زمان قديم به نام مال آگر به معناي خانه آتش ناميده مي شد ، به جهت وجود آتشكده معروف دوره مادها كه اكنون در تپه قديمي نوشيجان واقع است.
    * قدمت شهر ملاير
    مطالعات تاريخي نشان مي دهد، پيدايش ملاير از دوره قاجاريه و با اهتمام شاهزادگان قاجار آغاز شده و توسعه يافته و بناي شهر فعلي ملاير با حكومت فتحعلي شاه قاجار در سال ۱۱۸۸ هجري مقارن است كه از سوي محمد علي ميرزا دولتشاه ساخته شده و نخست به نام باني آن دولت آباد خوانده مي شد كه پس از انقراض سلسله قاجار، در زمان حكومت خاندان پهلوي به ملاير تغيير نام يافت . در گذشته در شرق و غرب شهر فعلي ملاير و با فاصله كمي از آن، ۲ آبادي وجود داشته كه در حال حاضر خرابه هاي قلعه هاي آنها به چشم مي خورد. اين محله ها هسته اوليه شهر ملاير را تشكيل داده و قلعه هاي آنها قسمتي از محله هاي كنوني شهر را نيز در بر مي گرفته است. مطالعات انجام شده نشان مي دهد كه اين قلعه احتمالاً داراي ۷ راه ورودي در اطراف خود بوده است كه هر يك به منظوري خاص و براي افراد مختلف، بخصوص در زمان هاي معيني مورد استفاده قرار مي گرفته اند.
    * ملاير در ايران باستان
    اهميت ملاير در دوران پيش از اسلام (ايران باستان) به قلعه ها و مراكز جمعيتي آن باز مي گردد. هنگامي كه آريايي ها از سرماي شمال روسيه (سيبري) به سرزمين ايران كوچ كردند، يكي از اقوام آنها به نام ماد كه قوي ترين قوم آريايي بود در ناحيه غربي ايران كنوني ساكن شدند و آغازگر تاريخ ايران باستان شدند. اين قوم جنگاور و دامپرور بودند و سرزمين تازه را كه سرسبز و گرم بود بهشت روياي خود يافتند. بعدها قوم ماد ،كشور ماد يا ماه را در باختر ايران بنا كرد و نخستين تمدن هاي انساني را تشكيل داد و كشور ماد يا ماه از ناحيه اي شامل اراك، ري، قم، اصفهان، ساوه، ملاير، نهاوند، همدان، كرمانشاه و پشت كوه لرستان كنوني تشكيل مي شد كه به اين منطقه بعدها ايالت كوهستاني يا جبل و بعد از آن عراق عجم گفتند.
    بنا بر آثار به جاي مانده در همدان كنوني و گفته هاي بزرگ ترين تاريخ نگار ايران باستان، هرودوت يوناني پايتخت كشور ماد هگمتانه يا اكباتان (همدان كنوني) بوده است. بر اين اساس ملاير و نواحي نزديك به اين شهر از اهميت خاصي برخوردار بوده اند. در اين دوران ملاير به علت اهميت ترابري و جغرافيايي موقعيتي ويژه داشت.با ورود مادها به اين منطقه و تشكيل حكومت از سوي آنها در ملاير نيز قلعه ها و مركز هاي جمعيتي به وجود مي آيد كه قلعه ها حافظ امنيت و حكومت بودند و مركزهاي جمعيتي روستا هايي كوچك بودند كه با توجه به حاصلخيزي ملاير و آب و هواي مناسب آن به دامداري، كشاورزي و صنايع ابتدايي مشغول بودند. همانند: روستاي داويجان، گوراب،شهر خرابه دهنو و جلگه شوركات آورزمان.
    * حوادث مهم ايران باستان در ملاير
    ملاير پيش از ساسانيان جزو حوزه اكباتان و در دوره ساسانيان يكي از نواحي نهاوند بوده است. از حوادث مهمي كه در عهد ساسانيان در ملاير اتفاق مي افتد يكي شكست خسرو پرويز از بهرام چوبينه (گور) در ناحيه شهر كنوني ملاير و ديگري مخفي شدن يزدگرد سوم هنگام حمله اعراب در قلعه اي بر كوهي در چند كيلومتري شهر كنوني ملاير به شمار مي آيد كه هنوز به كوه يزدگرد مشهور است.
    * ملاير محل شكست خسرو پرويز
    بهرام چوبينه (گور) سردار نام آور خسرو پرويز پس از به دست آوردن پيروزي هاي بسيار در خاك روم بر شاه خود شورش مي كند و در جنگي كه در ناحيه شهر كنوني ملاير اتفاق مي افتد خسرو پرويز شكست مي خورد و به روم فرار مي كند. بهرام چوبينه بنا بر رسم آن دوران براي گراميداشت اين پيروزي بزرگ قلعه چوبينه را در اين محل مي سازد. شكارگاه بهرام چوبينه (گور) نيز در همين ناحيه بوده است. بعدها در دوره قاجار شهر دولت آباد را در همين قلعه بنا كردند. اين قلعه تا حدود ۴۰ سال پيش نيز سرپا بوده است.
    * كوه يزدگرد
    در ده كيلومتري جاده ملاير- بروجرد كوهي است به نام كوه يزدگرد كه آثار قلعه اي مخروبه بر آن هنوز باقي است. در تاريخ آمده است كه يزدگرد سوم آخرين شاه ساساني هنگامي كه از اعراب در مداين شكست خورد براي تجديد قوا و جمع آوري لشكر به حوالي نهاوند گريخت. از آنجا كه ملاير در آن زمان يكي از نواحي نهاوند بوده اين نام گذاري بي حكمت نبوده و اين مكان آخرين پناهگاه يزدگرد سوم بوده است.
    * ديدني هاي ملاير
    شهرستان ملاير داراي مكان هاي تاريخي و ديدني متعددي است. آتشكده باستاني و تپه نوشيجان، تالاب آق گل، زيستگاه حيات وحش لشگر، درياچه مصنوعي و مجتمع سياحتي كوثر، يخچال ميرفتاح، بوستان سيفيه، برج سامن، تپه باستاني پاتپه، موزه لطفعليان، دژ گوراب، بازار ملاير، قلعه انوج، مقبره سيف الدوله، آرامگاه حيقوق نبي عليه السلام، آرامگاه ميررضي الدين آرتيماني، مدرسه علميه شيخ علي خان زنگنه و امامزاده اسماعيل سرابي (امامزاده كوه)، حمام تاريخي روستاي كهكدان، باغ هاي گردوي سامن و روستاي زنگنه از جمله مهم ترين مكان هاي ديدني و تاريخي شهرستان ملاير به شمار مي آيند.
    
    


 روزنامه ايران، شماره 3872 به تاريخ 7/12/86، صفحه 11 (ايران زمين)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1795 بار
    



آثار ديگري از "نفيسه حقيقت جوان"

  گُدار بالاي كوه... / گزارشي از يك روز تعطيل ولاديمير پوتين، نخست وزير روسيه
نفيسه حقيقت جوان، اعتماد ملي 18/5/88
مشاهده متن    
  سكان لرزان قدرت در دست زنان
نفيسه حقيقت جوان، دنياي اقتصاد 2/8/87
مشاهده متن    
  اندكي صبر، سحر نزديك است / تحليل واشنگتن پست از آينده طرح مالي بوش
نفيسه حقيقت جوان، دنياي اقتصاد 1/8/87
مشاهده متن    
  كم مصرف زندگي كنيد
نفيسه حقيقت جوان، دنياي اقتصاد 22/7/87
مشاهده متن    
  كم مصرف زندگي كنيد
نفيسه حقيقت جوان، دنياي اقتصاد 21/7/87
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه جغرافيا
متن مطالب شماره 58، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است