|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران87/1/14: ارسي، رقص نور با ساز چوب و شيشه
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7001
دو شنبه 29 بهمن 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3893 14/1/87 > صفحه 14 (ايران زمين) > متن
 
      


ارسي، رقص نور با ساز چوب و شيشه


نويسنده: معصومه كريميان


    ارسي، چيدمان چوب و شيشه، يادگاري از روزگاران قديم و الهام گرفته از طرح هاي اصيل اسليمي كه در ساخت درها و پنجره بناها به كار مي رفت اكنون ديگر متداول نيست و تنها در خانه هاي برجاي مانده از قديم ديده مي شود، اين دست ساخته هاي اصيل چوبي هرچند در حال حاضر به دلايل مختلف ديگر ساخته نمي شود اما در سرتاسر ايران زمين در شهرها و روستاهاي قديمي هنوز وجود دارد و زيباتر از آن است كه از يادها فراموش شود.
    واژه ارسي در فرهنگ عميد به معني در اتاقي است كه بر روي حياط باز مي شود. استاد «محمدكريم پيرنيا» از معماران پيشكسوت قديمي در تعريف واژه ارسي معتقد است كه برخي گمان مي كنند ارسي به پنجره اي اطلاق مي شود كه به تدريج از معماري روسي در ايران رواج يافته در صورتي كه پيش از آنكه ارسي در معماري روسي جايي باز كند در بناها و نقاشي هاي ايران مشاهده شده است.
    با بهره گيري از تاريخ معماري مي توان گفت، در قرن هشتم هجري نمونه هاي فراواني ازرسم عناصر هندسي، گل و بته بر روي لوازم چوبي مانند منبر، درب امامزاده ها، صندوق مزار و رحل قرآن خلق شد. از اوايل قرن نهم هجري نيز اين هنر رونق ديگري يافت و صنعتگران از مشبك و گره چيني در ساخت پنجره هاي منازل و كاخ ها استفاده كردند، همچنين از دوران صفويه به بعد هم با تعبيه شيشه هاي رنگي در چوب هاي مشبك ارسي ها ساخته شد.
    در حال حاضر ارسي و گره چيني كه يادگاري از زمان قديم است در اغلب نقاط كشور مشاهده مي شود و نمايي منحصر به فرد و متفاوت براي خانه هاي قديمي ساخته است. تقارن كامل در شكل، فرم و رنگ كه از طرح هاي اسليمي نشات گرفته و با تكه هاي كوچك چوب به شكل ستاره هاي چندپر پياده شده، ويژگي مشترك پنجره هاي مشبك گره چيني در سرتاسر ايران زمين به شمار مي آيد كه در ارسي ها شيشه هاي الوان به رنگ هاي زرد، سبز، قرمز و آبي به آن اضافه شده است. در شمال ايران نيز ساخت ارسي مانند ديگر نقاط كشورمرسوم بوده است با اين تفاوت كه به دليل رطوب هواي شمال از چوب درخت آزاد يا ازدار كه مقاوم است و دوام بيشتري دارد استفاده مي شد ولي در مقابل در مناطق خشك جنوبي و مركزي كشور از چوب چنار براي كار گره چيني استفاده مي كردند.
    اما پنجره هاي گره چيني شده و ارسي ها چه ويژگي هاي داشته است
    رضا قاسم آبادي، كارشناس مرمت سازمان ميراث فرهنگي استان گلستان يكي از آن افرادي است كه مرمت ارسي ها را انجام مي دهد، وي كه با پشتكار و تلاش خويش توانسته قطعات آسيب ديده ارسي ها را جدا و سپس دوباره بازسازي و مونتاژ كند درباره پنجره هاي گره چيني و ارسي در اين استان مي گويد به نظر مي رسد نصب ارسي ها بسته به زمستان نشين و يا تابستان نشين بودن اتاق ها فرق داشته است.
    وي مي افزايد: در اتاق هاي تابستان نشين ارسي ها كه بالاي درب اتاق ها نصب مي شد نقش بادخور را ايفا مي كرد. اين پنجره هاي مشبك در هواي گرم، باد ملايم و مطبوع را با كوران هوا به داخل اتاق هدايت مي كرد و به همين سبب ارسي ها در اتاق هاي تابستاني شيشه نداشتند، درحالي كه در اتاق هاي زمستان نشين شيشه دار بودند و شيشه به كار رفته در اين گونه ارسي ها دست ساز و به سبب كمبود شيشه در آن زمان بسيار گران بوده و آن طور كه ما اطلاع پيدا كرديم خمير شيشه ها در اين منطقه از روسيه وارد شده است.
    قاسم آبادي درباره چند رنگ بودن شيشه ارسي ها هم مي گويد علاوه بر انعكاس رنگارنگ و تلطيف نور به داخل اتاق ها، شيشه هاي رنگي سبب مي شود خزندگاني همچون مارمولك و مار احساس وحشت كنند و وارد اتاق نشوند كه اين را از ويژگي هاي جالب درباره ارسي ها مي توان برشمرد.
    وي از ويژگي هاي ساخت ارسي هم مي گويد: در ساخت اين پنجره هاي چوبي از ميخ استفاده نمي شود و اگر هم استفاده شده ميخ ها چوبي بوده است. براي محكم كردن ارسي ها كه تكه هايي چوب آن را تشكيل داده اند چفت و بست يا همان زبانه نر و مادگي استفاده مي شد و با اينكه هيچ وسيله وصل كننده ديگري مانند چسب هم به قطعات ارسي ها زده نمي شد اما بسيار محكم ساخته شده اند.
    قاسم آبادي درباره وضع دست ساخته هاي چوبي گره چيني در منطقه مي گويد: ساخت گره چيني ديگر منسوخ شده و هيچ كس آنها را سفارش نمي دهد به علاوه اينكه در شمال كشور استادكاري هم باقي نمانده اما مرمت آثار باقي مانده در خانه هاي قديمي، يكي از اقداماتي است كه براي حفظ گره چيني ها از سوي سازمان ميراث فرهنگي انجام مي گيرد.
    وي با اشاره به اينكه در خانه هاي قديمي منطقه، نورگيرهايي كه با گره چيني ساخته شده هنوز وجود دارد مي افزايد: خيلي از ارسي هاي قديمي هم اكنون از بين رفته و درباره تعدادي هم كه باقي مانده همكاري خود مردم براي حفظ آنها نياز است.
    با وجود اينكه ساخت پنجره هاي مشبك گره چيني شده ديگر رواج ندارد اما به گفته اين كارشناس مي توان از آنها در دكوراسيون داخلي خانه ها در اتاق هاي پذيرايي يا نورگيرها استفاده كرد، همچنين مي توان از آنها در اماكن تجاري و خدماتي مانند سفره خانه ها، رستوران ها و هتل بهره برد.
    حسين دباغ، كارشناس مرمت سازمان ميراث فرهنگي استان گلستان نيز درباره ارسي ها مي گويد اين دست ساخته هاي چوبي زيبا در سطح اين استان در فضاهاي مهم خانه هاي قديمي كه داراي تزئينات بوده و مساحت بيشتري داشته نظير ميهمان نشين ها و تالارها مشاهده مي شود.
    به گفته وي درباره ارسي هاي كه در گلستان ساخته شده هيچگونه مطالعات جامعي تاكنون انجام نگرفته و در نتيجه نمي توان به طور دقيق درباره آنها اظهار نظر كرد، به همين سبب درباره تفاوت هاي احتمالي آنها نيز با ديگر نقاط كشور نظير استان اصفهان و كردستان كه مهد ساخت ارسي است نمي توان مقايسه اي انجام داد.
    دباغ ادامه مي دهد بسياري از پنجره هاي ارسي و گره چيني قديمي در استان اكنون خراب شده يا از ميان رفته است، علاوه برآن تعدادي از سوي مالكان براي كار تزئينات داخلي منازل گرانقيمت فروخته شده و درباره برخي نيز ازسوي مالكان بناهاي قديمي اجازه دسترسي به آنها داده نمي شود البته مواردي هم بوده كه مردم منطقه ارسي هاي با ارزش را براي استفاده خصوصاً در اماكن مقدس اهدا كرده اند.
    اين كارشناس مرمت ميراث فرهنگي همچنين گراني چوب، مقرون به صرفه نبودن كار، تجاري شدن هنر، ماشيني بودن مصالح ساختماني، نبود اساتيد زبردست، عدم حمايت سازمان ها و حتي از ياد رفتن اين هنر قديمي از سوي مردم را از دلايل منسوخ شدن ارسي ها مي داند.
    وي سازمان ميراث فرهنگي گلستان را در امر تزئينات وابسته به معماري بناهاي قديمي ضعيف مي داند و مي افزايد: نبود متخصصان اين رشته و اهميت ندادن به تزئينات بناها وضعيتي را پيش آورده كه تنها به ابنيه توجه مي شود حتي هيچ فصل اعتباري براي مطالعات پژوهشي درباره تزئينات معماري در استان اختصاص نمي يابد.
    اكنون در استان گلستان در شهر تاريخي گرگان در خانه هاي قديمي كبير، باقري، دياني، خراساني، شفيعي و بسياري ديگر كه مربوط به عصر قاجاريه است و همچنين در ديگر شهرها و روستاهاي منطقه دست ساخته هاي چوبي ارسي و گره چيني مشاهده مي شود. اين هنر زيبا و اصيل ايراني كه تا قبل از دوره پهلوي رواج داشته اكنون گنجينه اي از ميراث برجاي مانده در خانه هاي با ارزش قديمي گلستان است.
    
    


 روزنامه ايران، شماره 3893 به تاريخ 14/1/87، صفحه 14 (ايران زمين)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 3685 بار
    



آثار ديگري از "معصومه كريميان"

  ضرورت اجرايي شدن استمهال وام هاي بانكي / برخي بانك ها به كشاورزان به جاي بخشودگي، «اخطاريه» ارسال كرده اند
معصومه كريميان، ايران 16/12/95
مشاهده متن    
  بازار فرش تركمن در انتظار توجه / كمبود مغازه هاي فرش در گلستان حكايت از كمي تقاضا و خريدار داخلي دارد
معصومه كريميان، ايران 9/12/95
مشاهده متن    
  توزيع 150 هزار تن كود شيميايي در گلستان
معصومه كريميان، ايران 26/11/95
مشاهده متن    
  تلاش دولت براي رفع مشكلات پرستاران ادامه دارد / پرداخت معوقات كادر درماني بيمارستان هاي گلستان تا آخر سال
معصومه كريميان، ايران 19/11/95
مشاهده متن    
  محروميت گلستان از صنايع تبديلي براي مركبات / به دليل نبود كارخانه هاي فرآوري در اين استان ، مركبات به ديگر شهرها انتقال مي يابد
معصومه كريميان، ايران 14/11/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه كشاورزي و غذا
متن مطالب شماره 190، دي 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است