|
ديدگاه ها و ملاحظات علم ديني
* سيد حميد رضا حسني
* مهدي علي پور
* سيد محمد تقي موحد ابطحي
* ناشر: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
يكي از مباحث مهم و بحث برانگيز مطرح در روابط بين علم و دين، بحث مدل هاي تبيين علم ديني است كه اظهارات و نظريات متكثري را از سوي صاحبنظران مسلمان به دنبال داشته است. پس از پيروزي انقلاب اسلامي و ايجاد انقلاب فرهنگي، اسلامي شدن مراكز آموزش عالي از اصلي ترين اهداف انقلاب فرهنگي شد و در اين راستا ستاد و شوراي عالي انقلاب فرهنگي اقدامات بسياري انجام دادند.
وجود چنين جرياني به طور طبيعي جريان هاي فكري موافق و مخالفي را در راستاي انديشه علم ديني و ضرورت، امكان و چگونگي تحقق آن به دنبال داشت كه «علم ديني؛ ديدگاه ها و ملاحظات» برخي از مهمترين اين ديدگاه ها را به علاقه مندان مباحث علمي و نظري ارائه مي كند.
اين كتاب شامل ۸ مقاله است: «جهان بيني اسلامي و علم جديد» از سيد حسين نصر با ترجمه ضياء تاج الدين، «نظريه علم ديني بر پايه سنجش معادلات علم و دين» از حجت الاسلام علي عابدي شاهرودي، «بازخواني ديدگاه دكتر مهدي گلشني در زمينه علم ديني» ، «مدل تاسيسي علم ديني در ديدگاه دكتر خسروباقري»، «تعليقات و تقويم ديني علوم» از دكتر سعيد زيباكلام، «علم ديني ابزار تحقق اسلام در عمل اجتماعي» كه گفت وگويي است با حجت الاسلام سيد مهدي ميرباقري، «پيش فرض هاي بازسازي اسلامي علوم انساني» از مصطفي ملكيان و «اسلام و علوم اجتماعي؛ نقدي بر ديني كردن علم» از عبدالكريم سروش.
ديدگاه هاي مطرح شده در اين مجموعه را مي توان چنين عنوان كرد؛ ملكيان و سروش علم ديني را نه ممكن مي دانند و نه ضروري و بر اين عقيده اند كه مفهوم علم ديني منطقاً پارادوكسيكال است. در مقابل ديدگاه هاي ديگر، علم ديني را امري ضروري، ممكن و حتي برخي تحقق يافته مي دانند. در ميان قائلان به امكان و ضرورت علم ديني، عده اي بر اين عقيده اند كه تمامي مفاهيم، روش ها، روش شناسي ها و حتي قواعد منطق و رياضيات مي توانند ديني يا غيرديني باشند و دانشمندان مسلمان بايد به ديني كردن تمامي ساحت هاي معرفتي توجه كنند. در تلقي ديگر، مانند ديدگاه دكتر گلشني، داشتن رويكردي خداباورانه، جهت تفسير دستاوردهاي علمي براي ديني ناميدن علم كافي قلمداد شده است.
از زاويه اي ديگر، دكتر نصر بر آن است كه علومي كه مسلمانان در دوران تمدن اسلامي توليد كردند علوم ديني و قدسي بوده اند. حال آن كه حجت الاسلام ميرباقري معتقد است كه علوم در هيچ مقطعي از زمان ديني نبوده اند. دكتر سعيد زيباكلام تنها به دنبال اثبات امكان علم ديني است و دكتر باقري راه هاي دخالت باورهاي ديني در ساختن علوم را نشان داده و كوشيده اند تا به علم ديني دست يابند. در برخي ديدگاه ها، از جمله استاد ملكيان و سروش در پاسخ به سؤال امكان علم ديني بحث از تعريف علم و دين آغاز شده و مطابق اين تعاريف درباره ضرورت و امكان علم ديني موضع گيري شده است. در مقابل دكتر سعيد زيباكلام و دكتر گلشني با اشاره به تاريخ علم و نظريات علمي از امكان علم ديني بحث كرده اند.
كتاب انديشه: ديدگاه ها و ملاحظات علم ديني
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 261 بار
|
فهرست نشريات
