|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 در    جستجو:  
روزنامه ايران87/2/16: شيب دراز؛ گهواره اي امن براي لاك پشت ها
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5626
دوشنبه يكم ارديبهشت ماه 1393



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3921 16/2/87 > صفحه 11 (ايران زمين) > متن
 
 


شيب دراز؛ گهواره اي امن براي لاك پشت ها


نويسنده: آمن خادمي


    
    
    خورشيد در حال مبارزه با شب بود كه راه افتاديم. سرخي غروب از حادثه اي در راه خبر مي داد. دلمان آرام و قرار نداشت. براي ما كه تخمگذاري لاك پشت ها را از نزديك نديده بوديم، سرخي خورشيد تعبيري جز اين نمي توان داشت. به هر حال امروز قرار است از روستاي شيب دراز يعني محل تخمگذاري لاك پشت هاي پوزه عقابي بنويسيم. تقريباً ۳ منطقه در ساحل جنوبي جزيره قشم وجود دارد كه محل مناسبي براي تخمگذاري لاك پشت ها هستند. ۲ مكان اول كوچك تر اما دنج تر و دورتر از دسترس هستند اما بزرگترين منطقه در نزديكي روستاي « شيب دراز» قرار گرفته است.
    خورشيد غروب كرده بود كه به ساحل شيب دراز رسيديم. در طول راه راهنمايمان توضيح مي دهد كه فقط اگر خوش شانس باشم ممكن است بتوانم تخمگذاري يك لاك پشت را ببينم. ممكن بود آن شب هيچ لاك پشتي به ساحل نيايد. شايد هم در محلي كه ما منتظر بوديم اين اتفاق نيفتد و يك لاك پشت در نقطه ديگري و دور از چشم ما به ساحل بيايد! او تعريف مي كرد كه تعدادي از ميهمانانش يك شب بدون اين كه موفق به ديدن لاك پشت ها شوند، ناراحت و دست خالي برگشته بودند. نكته مهم ديگري هم بود؛ گروهي به سرپرستي « مهندس دره شوري» از محيط زيست، مسئول نگهداري و حفاظت از اين لاك پشت ها بودند. آنها هرشب به تمام اين نواحي سركشي مي كردند و به هيچ وجه اجازه نمي دادند كسي به راحتي به لاك پشت ها نزديك شود و از آنها عكس بگيرد. البته از نظر من كارشان درست و قابل درك بود. در نهايت هم ديدن درآمدن بچه لاك پشت ها خودش حكايت ديگري بود. همكار من خودش اگرچه تخمگذاري لاك پشت ها را چند بار ديده بود اما تا آن موقع به دنيا آمدن بچه لاك پشت ها را نديده بود.از شانس ما آن روز يك كارگاه آموزشي درباره چگونگي نگهداري و حفاظت از لاك پشت ها براي مردم روستا برگزار شده بود؛ هرچند ما به دقايق آخر كارگاه رسيديم. به نظر مي رسيد كارگاه مفيد و موفقي بوده است.
    * دره شوري؛ حكايت كنگر و آوارگي
    پس از آن به اتفاق مهندس رنجبر و همكارم، با « مهندس بيژن فرهنگ دره شوري» ( مسئول اصلي اجراي اين طرح در منطقه ) آشنا شدم. پيرمرد سرزنده و جالبي بود كه به قول خودش به دنبال كنگر(!) آواره كوه و دشت و جنگل شده و عمرش را صرف طبيعت و حيوانات كرده است. راستش را بخواهيد راحت تر از آنچه فكرش را مي كردم با هم دوست شديم. نمي دانم به خاطر اين رابطه دوستانه بود يا به خاطر ميهمانان خودش كه از تهران آمده بودند. مهندس به قول همكارم خيلي خوش اخلاق شده بود و اجازه داد تا آن شب براي من حسابي پرخاطره و جالب شود.
    بيژن دره شوري بيش از ۳۰ سال فعاليت مستمر در حوزه محيط زيست ايران داشته است و بخش غربي جزيره قشم را به يك ژئوپارك مبدل كرده و با برنامه ريزي و به كارگيري روش هاي متداول علمي، از انقراض نسل لاك پشت هاي غول پيكر دريايي «پوزه عقابي» نيز جلوگيري به عمل آورده است.
    اين احيا كننده لاك پشت هاي غول پيكر پوزه عقابي از سوي كشورهاي همسايه نيز براي حفاظت از گونه هاي جانوري شان دعوت به همكاري شده است.
    دره شوري در اين باره مي گويد: «اين پيشنهاد صورت گرفته است اما بنده نپذيرفتم چون نمي توانم در كشوري فعاليت زيست محيطي انجام دهم كه از لفظ جعلي براي خليج فارس استفاده مي كند. پيشنهاد آنها را رد كرده ام و مي خواهم باز هم براي حفظ محيط زيست ايران تلاش كنم.»
    دره شوري كه متولد ۱۳۲۲ است و بيش از ۲۰۰ هزار عكس از طبيعت ايران دارد در حال حاضر تصميم دارد عكاسي طبيعت را به طور جدي بيش از پيش دنبال كند.
    دره شوري، در سال ۱۳۵۳ با كمك دكتر هرينتون كارشناس آمريكايي محيط زيست، كتاب راهنماي پستانداران ايران را منتشر كرد. قبل از چاپ اين كتاب ۷۰ يا ۸۰ گونه پستاندار شناسايي شده بود، اما با انتشار آن، انواع پستانداران به ۱۴۸ گونه رسيد. از سال ۱۳۵۳ تا سال ۱۳۸۳ تنها ۲ يا ۳ گونه پستاندار جديد شناسايي و به ۱۴۸ گونه افزوده شده است كه اين خود نشان از كامل بودن كار آنها در سال ۱۳۵۳ دارد. همچنين از وي كتابچه هاي زيادي درباره مناطق حفاظت شده كشورمان از جمله پارك ملي گلستان، پارك ملي گنو، منطقه حفاظت شده بختگان، جزاير فارس و... در طول سال هاي گذشته منتشر شده است.
    *دست پر برگشتيم
    به هر حال در اطراف ساحل نشسته بوديم كه متوجه شدم آنها در گوشه اي از ساحل با توري محوطه اي را درست كرده بودند كه شبيه باغچه اي كوچك و يا محل نگهداري مرغ و خروس بود. آنها اين محوطه را براي نگهداري تخم ها درست كرده بودند. به اين ترتيب كه هر شب كه لاك پشت ها به ساحل مي آمدند و تخمگذاري مي كردند، آنها تخم ها را از جايي كه مادرشان گذاشته بود بر مي داشتند و در اينجا دوباره زير ماسه مي كردند. علت اين كار براي سهولت در مراقبت و كنترل آنها بود و اگر اين كار را نمي كردند معلوم نبود چه بلايي سر تخم لاك پشت ها بيايد!
    هوا به طور كامل تاريك شده بود. همه منتظر بوديم و من از همه بيشتر! اما نمي دانم با چه اعتماد به نفسي به دوستم گفتم «مطمئن باش امشب با دست پر برمي گرديم»!
    ناگهان يك نفر به نقطه اي تاريك در ساحل اشاره كرد. بله، يك توده سياه از آب بيرون آمده و روي شن هاي ساحل به پيش مي رفت. نخستين لاك پشت ماده به ساحل آمده بود.
    تا زماني كه لاك پشت نقطه مناسب را پيدا و شروع به حفر چاله نكرده نبايد به هيچ وجه به آن نزديك شد. چون اگر احساس خطر كند از كارش منصرف شده و به دريا برمي گردد. اما وقتي شروع به تخمگذاري كرد مي توان به آرامي به آن نزديك شد و آنرا تماشا كرد.
    * خطر انقراض در كمين
    بيش از ۲۰۰ ميليون سال است كه لاك پشت هاي دريايي در آب هاي نواحي گرمسيري و فلات قاره زندگي مي كنند. جانوران عظيم الجثه اي كه انگشتان دست و پاهايشان به باله هاي شنا تغيير شكل يافته و از آنها شناگران ماهري ساخته است.
    پنج نوع از ۸ نوع لاك پشت هاي دريايي كه در جهان وجود دارد در آب هاي خليج فارس و درياي عمان زندگي مي كنند. يك نوع از آن ۵ گونه، لاك پشت «پوزه عقابي» است كه بشدت در خطر انقراض است.
    اين لاك پشت در خليج فارس از هم نوعان خود در جهان كمي كوچك تر و كم وزن تر است. طول متوسط لاك آنها بين ۷۰ تا ۸۰ سانتيمتر، پهناي آن ۶۰ تا ۷۰ سانتيمتر و وزن متوسط آنها ۴۰ كيلوگرم است. لاك پشت هاي پوزه عقابي از اسفنج ها، مرجان هاي نرم و حلزون هاي دريايي تغذيه مي كنند. به همين دليل آرواره هايشان به شكل منقار عقاب درآمده است. آنها آب مورد نياز را از موادي كه مي خورند به دست مي آورند و نمك اضافي را از طريق غده هاي نمك كه در گوشه عقبي چشمشان قرار دارد دفع مي كنند.
    تخمگذاري لاك پشت هاي پوزه عقابي زودتر از گونه هاي ديگر آغاز مي شود. از اواخر اسفندماه ماه و ابتداي فصل بهار تخمگذاري شروع و تا پايان فصل ادامه مي يابد. آنها در فصل تخمگذاري به طور معمول ۲ و گاهي ۳ بار به فاصله ۲ هفته به ساحل مي آيند و عمل تخمگذاري را تكرار مي كنند.
    لاك پشت ها معمولاً در شب به ساحل مي آيند. لاك پشت هاي نر هرگز به ساحل زادگاهشان بر نمي گردند ولي لاك پشت هاي ماده پس از رسيدن به سن بلوغ (معمولاً پس از ۳۰ سالگي) براي تخمگذاري به همان ساحلي برمي گردند كه در آن زاده شده اند و به احتمال بسيار زياد همه تخمگذاري هاي بعدي نيز در همان ساحل زادگاه صورت مي گيرد.
    لاك پشت ماده وقتي تصميم به تخمگذاري مي گيرد به ساحل آمده و پس از پيدا كردن مكان مناسب و امن با باله هايش شروع به كندن يك چاله مي كند.عمق يك چاله حدود ۴۰ تا ۵۰ سانتيمتر است. پس از آن شروع به تخمگذاري مي كند و طي نيم ساعت حدود ۱۰۰ تخم مي گذارد. در پايان كار روي تخم ها را با ماسه مي پوشاند و به دريا برمي گردد. كل اين فرآيند دو تا دو ساعت و نيم زمان مي برد.
    نوزادها پس از ۴۵ تا ۷۵ روز از تخم بيرون آمده و با تلاش و زحمت فراوان خود را از ميان شن و ماسه به بيرون مي كشند. بچه لاك پشت ها موقع بيرون آمدن از تخم ۵ سانتيمتر طول دارند و وزن آنها كمتر از ۲۰ گرم است. نوزادها بعد از بيرون آمدن از ميان ماسه ها به طرف روشن ترين افق يعني دريا حركت مي كنند. نورهاي مصنوعي (شهر و روستاها و...) مي تواند آنها را گمراه كند و از مسيرشان منحرف شوند! مرغ ها و پرندگان دريايي، لاشخورها، خرچنگ ها و ... از دشمنان بچه لاك پشت ها هستند و قبل از رسيدن به دريا ممكن است آنها را شكار كنند. حتي پس از رسيدن به دريا هم خطرات زيادي آنها را تهديد مي كند و تنها عده كمي از بچه لاك پشت ها ( حدود يك درصد آنها) به بلوغ مي رسند.
    * تجربيات منطقه آزاد قشم براي حفاظت
    محمد ابراهيم لاريجاني؛ معاون سياحتي منطقه آزاد قشم مي گويد: گردشگران براي ديدن تخمگذاري لاك پشت از اواسط اسفند ماه تا اواخر مرداد ماه به اين منطقه مي آيند.
    وي درباره ويژگي هاي گردشگران اين منطقه مي افزايد: گردشگران به طور معمول دانشجويان، اكوتورها هستند كه به طور هدفمند به اين ساحل مي آيند. هم اكنون چند شركت طبيعت گردي مانند تور گشت و مؤسسه طبيعت گردي آواي طبيعت پايدار اقدام به ورود گردشگران در اين ساحل زيبا مي كند.لاريجاني در ادامه صحبت هاي خود از نبود اقدام هاي حفاظتي از لاك پشت هاي پوزه عقابي در جزاير هنگام، هرمز و لارك اظهار نگراني و خاطرنشان كرد: سازمان منطقه آزاد قشم آمادگي دارد تا از لاك پشت هاي اين جزاير به مانند ساحل شيب دراز محافظت و تجربيات زيست محيطي خود را به صورت يك طرح حفاظتي پياده كند تا نسل آنها منقرض نشود.
    ساخت سرويس بهداشتي، كمپ نگهباني، راه اندازي فروشگاه هاي صنايع دستي و همچنين به وجود آوردن محلي براي فروش غذاهاي محلي و نان محلي براي اهالي بومي از جمله فعاليت هاي اوليه سازمان منطقه آزاد قشم در اطراف اين ساحل است. همچنين فرصتي براي اهالي منطقه فراهم آورده است تا با استفاده از قايق سواري درآمدزايي كنند.
    
    
    * مسابقه زندگي
    مي گويند لاك پشت موقع تخمگذاري اشك مي ريزد! البته اين حالت به دليل اين است كه دركنار چشم لاك پشت غده اي وجود دارد كه نمك زيادي موجود در آب دريا و غذايي كه لاك پشت مي خورد را دفع مي كند و به نظر مي رسد كه او دارد گريه مي كند.
    كاركنان آنجا تعريف مي كردند يك لاك پشت به ساحل آمده بود كه يكي از پاهايش را احتمالاً كوسه كنده بوده است. جالب اين كه يكي از افراد آنجا در حفر چاله به او كمك كرده بود و لاك پشت اين لطف را با خوشرويي پذيرفته بود!
    آن شب تا زماني كه ما بوديم ۳ لاك پشت به ساحل آمدند. البته همه آنها تخمگذاري نكردند.
    در همين موقع كه لاك پشت هاي مادر را پيگيري مي كرديم سري به محل تخم ها زديم. اينجا بود كه با منظره شگفت انگيز ديگري مواجه شدم. يك بچه لاك پشت داشت از بين شن و ماسه خود را بيرون مي كشيد. ظرف ۱۰ دقيقه كپه اي از بچه لاك پشت ها درست شده بود.
    بچه لاك پشت ها را در سبدي گذاشتيم و به نقطه اي از ساحل كه دنج و آرام و دور از شلوغي و نورهاي مصنوعي بود برديم. در تاريكي و سكوت مطلق آنها را رها كرديم. آنها با شور و انرژي زياد به طرف موج هاي آرام و باوقار دريا هجوم بردند.
    
    
    
    
    شيب دراز؛ گهواره اي امن براي لاك پشت ها آمن خادمي
    


 روزنامه ايران، شماره 3921 به تاريخ 16/2/87، صفحه 11 (ايران زمين)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 941 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
وطن امروز
 پيشخوان
Journal of Advances in Computer Research
متن مطالب شماره 1 (پياپي 501)، 2014را در magiran بخوانيد.

- Observer based approach for a class of nonlinear systems using Rise feedback controller
و ...
سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1393-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.
 

 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655

فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!

توصيه می کنيم هنگام استفاده از اين سايت یه ويژه در هنگام جستجو از مرورگر IE استفاده کنيد.
 

تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است