 
|
ناكجاآباد: كشف دوباره هنر كودكي
مترجم: ميترا اسدنيا
«ناكجاآباد: كشف دوباره هنركودكي»اين عنوان نمايشگاهي است كه اخيراً در موزه هنرهاي «وايت ورث» وابسته به دانشگاه منچستر انگلستان برگزار و با استقبال زيادي مواجه شده است.
مسئولان برگزار كننده اين نمايشگاه در توضيح اهداف خود در زمينه اين برنامه هنري، به جمله اي از پابلو پيكاسو نقاش معروف اسپانيايي اشاره مي كنند كه گفته است: «هركودكي يك هنرمند است. مسئله اين است كه چگونه يك هنرمند همچنان كه بزرگ مي شود، هنرمند بماند.»
نمايشگاه آثار هنري ناكجاآباد ارائه كننده مجموعه اي از آثار هنرمنداني چون پيكاسو، ژان دوبوفت، پاول كلي، خوان ميرو و لوسبرت كه همگي با الهام از هنر كودكان در جست وجوي خلاقيت منحصر به فرد و بداهه كاري بدون تدبير قبلي بوده اند. موقعيتي كه در فرايند بازي رخ مي دهد.
نمايشگاه ناكجاآباد اما بيش از هرچيز به دو هنرمند پيشرو درآموزش هنربه كودكان تمركز دارد كه يكي از آنها «فرانز سزك» و ديگري معلم انگليسي «ماريون ريچاردسون» بوده اند كه به دليل روش و نگرش ابتكاري خود با تاكيد بر خلاقيت ذاتي و طبيعي كودك، نقش مهمي در شكل گيري جريان هاي هنري اوايل قرن بيستم داشته اند و درواقع آثار شاخص و برجسته اي را دهه هاي نخست قرن بيستم خلق كرده اند.
ريچاردسون كه خود يك معلم هنر در مدرسه كودكان بود، بعدها نمايشگاهي از آثار خلق شده توسط شاگردان خود در وايت ورث برپاكرد كه درواقع نخستين نمايشگاه از نوع خود بود.
مي توان نمايشگاه اخير در منچستر را خلق دوباره عناصري از نمايشگاه آثار ريچاردسون از نقاشي هاي كودكان دانست كه در سال ۱۹۲۸ در وايت ورث برگزار شده بود.
اما اين نمايشگاه يعني ناكجاآباد امروزين، ارائه كننده واكنش كودكان امروز در پاسخگويي به اين مسئله است كه هنر كودكان براي شما چه معنايي دارد و درنظر شما به چه چيز شباهت دارد
بخشي ازنمايشگاه با عنوان«آيا يك كودك مي توانست چنين اثري خلق كند »، اقدامي آشكارا تحريك كننده است كه در واقع تركيبي است از كارهايي از كودكان و آثاري از هنرمندان مدرن و معاصر تعابيري از اين دست كه آيا كودكان مي توانسته اند چنين كنند.. و آيا آنان چنين خواهند كرد آنان مي توانسته اند چنين كنند و... برايشان جذابيت بسيار دارد.
اما هنر آيا بازي كودكان است
روحيه اقدام خودبه خودي و بداهه كاري در دوران كودكي، چيزي است كه بيشتر ما ازدست داده ايم و همچنان كه بزرگتر و بزرگتر شده ايم اين روحيه يا توان بيان بي واسطه، آنچنان كه در نقاشي كودكان خود را باز مي نمايد، كم رنگ تر و رقيق تر شده است.
اما گرايش به تصوير گري به گونه اي آزاد، معصومانه و درعين حال وحشي و بدوي آن چنان كه در هنر يك كودك به چشم مي آيد، مهم ترين جرياني است كه در آثار هنري مشهورترين هنرمندان جهان بويژه نقاشان ديده مي شود كه در مسير شكل گيري هنر مدرن اوايل قرن بيستم بويژه در آثار «پابلو پيكاسو» و نيز «واسيلي كاندينسكي» به اوج خود مي رسد.
يكي از موزه داران شاغل در گالري هنرهاي وايت ورث كه در برگزاري نمايشگاه «ناكجاآباد: كشف دوباره هنر كودكي» شركت دارد، مي گويد: «تمام هنرمندان مدرنيست مشهور اوايل قرن بيستم بدون استثنا اقرار كرده اند كه متاثر از آثار و نحوه كار كودكان در آثار هنري خود بوده اند.»
به عنوان مثال پاول كلي نقاش معروف اوايل قرن بيستم با اشاره به پسر ۵ ساله اش بارها گفته است كه نقاشي هاي فليكس كوچولوي من از نقاشي هاي من بهتر است.
پابلو پيكاسو نيز زماني در بازديد از يك دبستان مخصوص كودكان گفته بود: «زماني كه همسن شما بودم، همانند رافائل نقاشي مي كردم اما اكنون تلاش مي كنم تا يادبگيرم مثل شما نقاشي كنم.»
علاوه بر پاول كلي و پيكاسو ديگر نقاشاني كه آثارشان دراين نمايشگاه ارائه شده، نظير خوان ميرو، ماتيس، كاندينسكي و ديگران، همگي به شدت به روح بداهه كاري و رفتار خودبه خودي و ابتكاري كودكان علاقه مند بودند و همه آنان تاكيد داشتند كه درصدد به چنگ آوردن ديگر بار آن انرژي نهفته و ازدست رفته، در آثار خود هستند.
اين نحوه نگرش علاوه بر آثار نقاشان سال هاي آغازين قرن بيستم، به طور قابل توجهي در نمونه آثاري از برخي هنرمندان جريان هنر آوانگارد اروپا موسوم به جريان «كو-برا» نظير «كارل اپل» و «فمند لگر» ديده مي شود كه طيف وسيعي از انواع هنرمندان اعم از نقاشان، مجسمه سازان و شاعران ديده مي شود.
در حالي كه جريان هنري آوانگارد كو-برا مربوط به دهه ۱۹۶۰ اروپاست كه ريشه در سوررئاليسم و بويژه اكسپرسيونيسم آلمان داشته و در عين حال نگرش ها و تكنيك هاي بسياري نيز از هنر آبستره امريكا و تئوري هاي انتقادي رايج درپاريس را درخود دارد. از اين دسته هنرمندان نيز كه ديدگاه هايشان حتي مبناي برخي آثار پست مدرن در نيمه دوم قرن بيستم بوده، برخي در آثارشان به وضوح متاثر از هنر كودكان بوده اند.
ظاهراً «فرانز سزك» و «ماريون ريچاردسون» دو تن ازپيشگامان آموزش هنر كه پيش تر به آنان اشاره شد نيز،
اين بار در نمايشگاه ناكجاآباد به كمك كودكان امروز در تلاش اند تا به اين سؤال پاسخ دهند كه معناي هنر كودكان چيست و براي شما به چه چيز شبيه است
اما در قلب اين نمايشگاه بايد اميدوار بود كه نمايشگاه مي تواند به نوعي توجه انتقادي كودكان و خانواده هايشان را نيز جلب كند به نحوي كه مردم به آثار كودكان توجه بيشتري كرده و به طور كلي ارزش كارهاي هنري كودكان را درك كرده و از اين آثار چنان كه سزاست قدرداني كنند.
«اسمه» از برگزار كنندگان اين نمايشگاه در بررسي هايش درباره اين نمايشگاه متوجه شده است كه نمايشگاه ريچاردسون در وايت ورث، نخستين نمايشگاه درنوع خود بوده كه درسال ۱۹۲۸ با عنوان هنر كودك برگزار شده بود.
بدين ترتيب نمايشگاه ناكجاآباد درواقع خلق دوباره عناصري از نمايشگاه اوليه و اصلي است كه دربردارنده ۳۶ شاهكار هنري ارائه شده در سال ۱۹۲۸ است به اضافه كپي آثار ارائه شده ديگري در برنامه هاي مشابه نمايشگاهي كه همراه با ارائه بريده هايي از جرايد و ديدگاه هاي برجسته اي كه از سوي منتقدان و طرفداران اين آثار در روزنامه هاي محلي و ملي آن روز چاپ و منتشر مي شد، طي دهه ۱۹۲۰ و به تبعيت از نمايشگاه ريچاردسون برگزار مي شده است.
اسمه مي گويد: گروه پژوهشي فعال در نمايشگاه «وايت ورث» بخشي از نمايشگاه «ناكجاآباد: كشف دوباره هنر كودكي» را با عنوان «جست وجوي زيبايي» ترتيب داده اند كه نمونه كارهايي از ماريون ريچاردسون، كسي كه كودكان و شاگردان كلاس خود را تشويق مي كرد تا زيبايي را در هر چيز ساده اي پيرامون خود و در محيط زندگي روزمره خود بيابند، به نمايش مي گذارد. كشف زيبايي در مكان هايي نظير كانال ها و جوي ها و يا در فروشگاه كالاهاي ارزان قيمت محل زندگي شان در منطقه «دادلي» و اين موضوع تازه اي بود. علاوه بر اين او طي دهه ۱۹۲۰ كودكان را تشويق مي كرد تا در هنر خود، آزادانه خود را و محيط پيرامون خود را همان گونه كه مي بينند، بيان كنند.»
اين نمايشگاه همچنان تبلوري از اين قبيل ايده هاست كه مي گويد هنرمندان نمي توانند به خلاقيت كودكي خود عقب گرد كنند، اين كاري شوق انگيز ولي سخت نااميد كننده و دست نيافتني است.
بنابراين نمايشگاه ناكجاآباد مي خواهد نشان دهد كه نه تنها كودكان مي توانند به جايي برسند كه هنرمندان بزرگسال ايستاده اند بلكه مي خواهند نشان دهند كه مهم ترين مشخصه هنر كودكي، همان ابتكار و جسارت و تهور است و اين آيا همان نيست كه در بزرگسالي از طريق آموزش و رشد و نمو هنرمند ناپديد شده اين موضوعي بسيار جالب است.
اما نمايشگاه ناكجاآباد علاوه بر بخش نمايشگاه آثار از برنامه هاي متنوع جانبي نيز برخوردار است كه برنامه هاي خانوادگي آن از اين جمله اند.
دراين برنامه نيز كه به صورت يك نمايشگاه تابستاني دوستانه و غير رسمي ارائه شده هدف اصلي جست وجو و شناخت خلاقيت جادويي در هنر كودكان است كه از طريق يك نمايشگاه ويژه ارائه مي شود.
هدف مهم اين نمايشگاه گام گذاشتن در فضايي از نمايش آثار هنري كودكان است براي اين كه بازديدكنندگان دريابند هنرمندان بزرگي چون پيكاسو تا چه حد و چگونه ملهم از آثار كودكان بوده اند. ابتكار برگزاركنندگان اين نمايشگاه اين است كه به كودكان بازديد كننده اجازه مي دهد آثار هنري خود را با عنوان نمايشگاه «ميني شاهكار خودت» طراحي و براي نمايش ارائه كنند.
فعاليت هاي آزاد و شادمانه ديگر در حواشي اين نمايشگاه شامل تورخانوادگي است كه طي آن گروهي از كودكان ۷ تا ۸ ساله از يكي از دبستان هاي ابتدايي، كه در يك كلوپ هنري با عنوان كلوپ هنري بعد از مدرسه فعاليت دارند، راهنماي تور براي بازديد كنندگان، نمايشگاه خواهند بود. اين كودكان قرار است به بازديد كنندگان نگرش كودكان را در زمينه آثار به نمايش درآمده توضيح دهند كه راهنمايي بازديد كنندگان خردسال و بزرگسال را شامل مي شود.
تشكيل كارگاه هاي آموزشي ويژه كوتاه مدت به كمك كودكان هنرمند ازديگر فعاليت هاي جانبي اين نمايشگاه است كه هدف آن ارائه چشم انداز دقيق تري به والدين و خانواده ها نسبت به فعاليت و آثار هنري كودكان است.
اين كارگاه آموزشي با كمك كودكان بزرگسال دررده نوجوانان نيز به طور جداگانه اما با هدف مشابهي برگزار مي شود.
اما شايد جالب ترين و ابتكاري ترين بخش از برنامه هاي جانبي اين نمايشگاه بخشي باشد كه «در جست وجوي زيبايي» نام دارد و به ياد ابتكار ريچاردسون معلم هنري كه نخستين بار توجه هنرمندان جهان را به خلاقيت كودكي در نقاشي هاي كودكان جلب كرد برگزار مي شود. دراين برنامه جست وجوي زيبايي نوعي تلاش براي درك و بازشناسي زيبايي و عناصر آن در زندگي روزمره و محيط عادي پيرامون است كه طي آن كودكان همراه با خانواده و والدين خود با قلم و نيز گردش و پياده روي مواردي از نكات و موضوعات ظريف و زيبا را كشف مي كنند.
از اين طريق كودك و خانواده اش ضمن لذت بردن از نوعي ماجراجويي هنرمندانه همراه با تجربه هنرمندانه زندگي فعاليت خلاق و خود جوشي را آغاز مي كنند كه بي شك لذت خاص خود را دارد و الهام بخش كودكان و خانواده آنها براي نگريستن به زندگي و محيط پيرامون با نگاهي ديگر و چشماني دقيق تر و تيز بين تر است.
ناكجاآباد: كشف دوباره هنر كودكي / مترجم: ميترا اسدنيا
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 292 بار
|
فهرست نشريات
