|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد ملي87/4/15: نقش حروف ابجد در مكتبخانه
magiran.com  > روزنامه اعتماد ملي >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 996
دوشنبه بيست و ششم مردادماه



خدمات سايت




 
MGID5061
magiran.com > روزنامه اعتماد ملي > شماره 685 15/4/87 > صفحه 7 (جامعه) > متن
 
      


نقش حروف ابجد در مكتبخانه


نويسنده: داريوش شهبازي

اينكه <ابجد> را كهنه و بي مصرف پنداريم و به جرم كهنگي و از بين رفتن كاركردش در زندگي امروز كنارش گذاريم، انصاف نيست و شايد منطقي هم نباشد زيرا <ابجد> از كلمه هاي متروك نيست كه از ميان رفته و ديگر كسي با او كاري نداشته باشد بلكه در هجوم انبوهي از واژه هاي فني و تخصصي و متداول بيگانه كه با آنها روبه رو هستيم گهگاه به بهانه اي با <ابجد> مواجه مي شويم، ليكن آگاهي كم عمومي جامعه نه تنها كمكي براي دريافت مطلب نمي كند بلكه اغلب شخص را در هاله اي از ابهام فرو مي برد.
    اين مطلب را به شرحي از حروف ابجد اختصاص داديم تا خوانندگان گرامي با آگاهي از حال و هواي مكتبخانه هاي تهران قديم، اين حروف و كاركرد آن را در گذشته بشناسند، زيرا اگرچه ابجد از اركان تعليمي گذشتگان است و امروز كاركرد گذشته را ندارد، اما بايد ميان آن حروف و واژه هاي متروكي چونان: آق بانو (آغبانو = نوعي پارچه)، ارغالي (قوچ وحشي)، ارخالق (نوعي لباس)، يخني (نوعي آبگوشت) و... فرق گذاشت و دانست مردم هنوز هم ابجد را به كار مي برند نظير اشعار ماده تاريخ، و يا...
    در مكتبخانه هاي تهران قديم پس از آموختن حروف فارسي (و مشترك عربي) و حركات حروف (اعراب) به كودكان نوبت به آموزش حروف ابجد مي رسيد. در حقيقت حروف ابجد يكي از اركان سواد خواندن و نوشتن مردم آن روزگار به شمار مي رفت. رسم بر اين بود محصل با تمام كردن <ضنطغ> بگويد: فتبارك الله احسن الخالقين الحمدلله رب العالمين
    
    با اين مختصر مقدمه مي خواهيم بدانيم:
    
    
    1- ابجد چيست؟
    
    
    2- ابجدخوان كيست؟
    
    
    3- كاركرد ابجد كدام است؟ و ماده تاريخ چيست؟
    
    
    1- در لغتنامه دهخدا آمده، ابجد نام اولين صورت از صور هشت گانه حروف جمل و اين ترتيب حروف الفباي مردم فينيقيه بوده، بدين نهج ابجد، هوز، حطي، كلمن، سعفص، قرشت، ثخذ، ضظغ.
    
    
    عرب گاه به هر يكي از اين هشت صورت معناي خاص داده و گاه اباجاد را مثقل ابجد پسر پادشاهي يا پادشاه مدين گفته و گاه اين هشت لفظ را نام فرزندان مرام نامي واضع خط خوانده اند. معناي اين هشت صورت اينگونه بود: ابجد يعني آغاز كرد، هوز، در پيوست، حطي، واقف شد، كلمن، سخن گوشه، سعفص، از او آموخت، قرشت، تربيت كرد، ثخذ، نگاه داشت. ضظغ، تمام كرد.
    
    
    2- ابجدخوان در لغت به معناي نوآموز در خواندن و نوشتن است و يا طفل ابجدخوان، سبق خوان به كار مي رود.
    
    
    در تداول عامه كسي را گويند كه كاري را آغاز كرده و چيزي از آن نمي داند و در مقام تمسخر براي نشان دادن شدت ناداني و جهالت شخص به كار مي برند.
    
    
    3- قدما اعتقاد داشتند كسي كه ابجد را آموخت با مسائل تقويم و نجوم آشنايي پيدا مي كند، بسياري از مفاهيم علوم قديمه و غريبه كه نازل ترين آن شناخت گردش ماه و آفتاب و حركات سيارات و طالع وقت و استخراج بروج و كواكب و خواندن زايچه هاي وقت خود و ديگران و فهميدن ماده، تاريخ عددي و نيز قرائت طالع اشخاص با فالنامه كه از شيرين ترين سرگرمي ها به شمار مي آمد آشنايي مي يافت.
    
    
    اعداد مترادف حروف ابجد چنين است:
    
    
    الف 1، ب 2، ج 3، د 4، ه 5، و 6، ز 7، ح 8، ط 9، ي 10، ك 20، ل 30، م 40، ن 50، س 60، ع 70، ف 80، ض 90، ق100، ر 200، ش 300، ت 400، ث 500، خ 600، ذ 700، ض 800، ظ 900، غ 1000
    
    
    ماده تاريخ: كلمه يا كلماتي است كه به حساب جمل مساوي تاريخ مطلوب برآيد و آن كلمه يا كلمات بامعني باشد، به عبارت ديگر مجموع حروف بيت يا مصراع يا عبارتي به حساب ابجد با تاريخ واقعه اي تطبيق كند نظير:
    
    
    بدين دستور تاريخ وفاتش
    
    
    برون آر از حروف <قرب طاعت( >كه معادل 782 هجري قمري است)
    
    


 روزنامه اعتماد ملي، شماره 685 به تاريخ 15/4/87، صفحه 7 (جامعه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1393 بار
    



آثار ديگري از "داريوش شهبازي"

  شهيدان مشروطه، آرامگاه ها و ويرانه ها
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 25/4/97
مشاهده متن    
  افيون؛ بلاي فراگير / تاريخچه مختصر كشت و تجارت ترياك در ايران
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 9/4/97
مشاهده متن    
  مواجهه با دوران مدرن / بررسي قشون قاجاريه، از عهدنامه تركمانچاي تا فروپاشي
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 28/1/97
مشاهده متن    
  رشادت و قساوت / نگاهي به قشون قاجاريه، از ابتدا تا عهدنامه تركمانچاي
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 27/1/97
مشاهده متن    
  باروتخانه اي كه ديگر نيست
داريوش شهبازي، دنياي اقتصاد 10/9/92
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله علوم مراقبتي نظامي
متن مطالب شماره 1 (پياپي 501)، بهار 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است