 
|
شب روي زمين
نويسنده: محمد صادقي
هر چند رشد و توسعه علم، تكنولوژي، صنعت و... توانسته است انسان را از چنگال انديشه هاي كهنه جهان قديم برهاند و زندگي بهتر روي زمين را دست يافتني و ممكن سازد اما اگر نيك بينديشيم درمي يابيم كه نابساماني هايي مانند رشد فقر، افزايش جمعيت، تخريب محيط زيست، خطر كم آبي و... همچنان تهديدهايي هستند كه زندگي را براي ساكنان گيتي و شهروندان جهان دشوار ساخته اند و در آينده مي توانند آسيب هاي فراواني را پديد آورند و اين هشدار مهم را لستر براون (رئيس انستيتو سياست زمين در واشنگتن دي سي) در كتاب «برنامه ب-2» مطرح كرده و ما را به انديشيدن پيرامون آن فراخوانده است.
كتاب «برنامه ب-2» اطلاعات، آمار و موضوع هايي را دربر دارد كه دانستن آن براي اهل فرهنگ و انديشه و به ويژه جوان ترها ضروري به نظر مي آيد زيرا با نگاهي ژرف به مسائل زيست محيطي مي نگرد و مهم تر اينكه از هرگونه زياده گويي و پيچيده گويي پرهيز دارد. اين كتاب تازه ترين ترجمه فريدون مجلسي (مترجم و پژوهشگر) است، انتخاب و ترجمه يي هوشمندانه از وي كه بسيار سودمند است و ترديدي نيست كه جاي خالي چنين كتاب هايي در بازار كتاب ايران به شدت احساس مي شود زيرا نگاه هاي محققانه به ما كمك مي كند دنياي كنوني را بهتر بشناسيم و اين نكته از اهميت بسياري برخوردار است.
...اما در اين مجال كوتاه مي كوشم به آنچه بيش از هر چيز ذهن مرا به خود مشغول ساخته بپردازم. كمرنگ شدن مرزها و گسترش شگفت انگيز دنياي ارتباطات (يا به تعبير مارشال مك لوهان، پديده يي به نام دهكده جهاني) دنيا را به سمت و سويي رهنمون مي سازد تا فرهنگ ها و تمدن ها، يا بهتر است بگويم مردم مختلف به هم نزديك تر شوند و اين پرسش به وجود مي آيد كه چگونه مي توان در چنين فضايي دوستي و همزيستي مسالمت آميز را جايگزين دشمني و خشونت كرد؟ تقويت فرهنگ گفت وگو، صلح و مدارا در ميان انسان ها مي تواند به دوستي با طبيعت، محيط زيست و كره زمين بينجامد. امروز ديگر نمي توان بخش هاي مختلف انساني را دنياهاي گوناگوني ديد كه تاثيري بر يكديگر ندارند، امروز اين مجموعه يك پيكره گسترده انساني را شكل مي دهد، اما از سويي نيز، مفهوم «ديگري» هنوز در جاي خود قرار دارد، پس شايسته است در نظر داشته باشيم كه مفهوم «من» با توجه به مفهوم «ديگري» معنا مي يابد و شناخت من به شناخت ديگري وابسته است. «ديگري» مانع يا خطر به شمار نمي آيد و اين ديوارهاي خودساخته را بايد فرو ريخت: ديواري كه زاييده ترس ما از يك موجود ناشناخته و تصور نادرست از ديگري است. شناخت ديگري ما را با چالش با خود و پيرامون مان مواجه خواهد ساخت: چالشي كه دستاوردهاي گرانبهايي براي ما به ارمغان خواهد آورد...بگذريم، امروز نگاه ساكنان گيتي به محيط زندگي نسبت به روزگاران كهن تغيير يافته و دريافته اند كه هر خسارت و آسيبي بر هر بخش از جهان، تاثير مستقيم و آشكاري بر ديگر بخش ها خواهد داشت و به همين خاطر آموختن چگونگي زندگي در كنار هم، دغدغه بسياري از افراد اهل انديشه است و براي استقرار صلح در جهان، كه خود به خود از نگراني پيرامون وضعيت نابسامان اقتصادي و محيط زيستي جهان نيز مي كاهد، موضوع «گفت وگوي فرهنگ ها و تمدن ها» راهگشا و كارآمد به نظر مي رسد، زيرا توانايي شكستن بن بست هاي موجود در دنياي امروز را دارد.
دنياي كنوني پس از پشت سر گذاشتن دو جنگ بزرگ جهاني نيز چندان به دور از جنگ و ستيز نبوده و خشونت ورزي ها همواره كره زمين را به ميدان نبردهاي خونين تبديل كرده است. با پايان جنگ سرد، آرايش تازه يي در جهان سياست پديدار شد و نظريه پروفسور ساموئل هانتينگتون (برخورد تمدن ها) سير تازه يي از برخوردها را بر اساس اختلاف هاي فرهنگي و تمدني مشخص كرد و اين هشداري بود كه به باور نگارنده جدي گرفته نشد. هانتينگتون در كتاب سامان سياسي در جوامع دستخوش دگرگوني Political Order in Changing ) (Societies نشان داده بود با مسائل جهاني آشناست و جهان سياست را مي شناسد. اگر به كتاب «برنامه ب-2» يا ديگر منابع نگاهي داشته باشيم، مي بينيم آمار سرگيجه آور بودجه هاي نظامي در دنيا و به ويژه در كشورهاي پيشرفته رو به افزايش است و خشونت ورزي در دنيا به گونه هاي مختلف گسترش مي يابد و با وجود بهره گيري از راهكارهاي گوناگون از ميزان درگيري ها و رويارويي ها كاسته نمي شود... چندي پيش در ديداري كه با پروفسور يوخن هيپلر داشتم (روزنامه اعتماد،
12/3/1387) درباره اين موضوع با او به گفت وگو پرداختم. هيپلر در ميان سخنانش به كتابي از آمارتيا سن درباره روابط بين فرهنگي اشاره كرد و آن را صدمرتبه از كتاب هانتينگتون بهتر دانست. براي من هم خيلي جالب بود اما چون مي گفت يكي دو سال است كه كتاب منتشر شده با خود گفتم، پس دو سه سالي بايد صبر كنيم تا سرانجام به فارسي ترجمه شود ولي اين بار شانس با من همراه بود. فرداي انتشار گفت وگو با پروفسور هيپلر، آقاي مجلسي با من تماس گرفتند و گفتند مدتي است ترجمه كتاب آمارتيا سن را آغاز كرده اند و پيرامون اهميت كتاب و نويسنده اش كه برنده جايزه نوبل در سال 1998 و در رشته اقتصاد است، سخن گفتند... به اميد روزي كه استقرار انديشه عدم خشونت، سپيده دم جاوداني را براي ايجاد صلح پايدار در جهان آشكار سازد.
شب روي زمين محمد صادقي
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 262 بار
|
فهرست نشريات
