 
|
مصرف زدگي افراطي، صرفه جويي اعتقادي
نويسنده: محمدسعيد ذاكري
پس از گذشت قريب به ۱۳ سال از پيروزي انقلاب اسلامي، روحيه اقتصادي كه در جريان مبارزات ملت عليه رژيم ستمشاهي و همچنين همبستگي آنان در دوران دفاع مقدس، باعث شده بود تا دشمن به شكست خود اعتراف كند، به تدريج توسط برخي از مسئولين اجرايي به فراموشي سپرده شد و به جاي آن ترويج روحيه «خود»خواهي و «خود»پسندي، نقل محافل رسمي شد.
براساس استدلالي ناتمام و اشتباه، سعي بر آن شد تا مردمي كه در دوران انقلاب و جنگ بر مبناي آموزه هاي ديني و انقلابي و دوري از فرهنگ غرب به خوي قناعت انس گرفته و به جاي خود، ديگري را مقدم مي داشتند، به اندك قناعت كرده و تجمل، مفهومي برايشان نداشت، به سمت مصرف گرايي، زياده خواهي و حرص طلبي سوق پيدا كنند.
استدلال ناتمام هم اين بود كه چون كارخانجات ما پس از دوران جنگ، نياز به توليد داشته و توليد هم در سايه مصرف رونق مي يابد، بدين ترتيب بايستي بر تب مصرف در جامعه افزود، تا توليد كشور به شكوفايي دست يابد. از اين رو بود كه اين مبنا در رسانه ها، تريبون هاي رسمي و علني دستگاه اجرايي روش كار قرار گرفت و حتي رئيس دولت سازندگي به صورت شفاف و مكرر حتي از تريبون نماز جمعه تهران نيز بحث «مانور تجمل» را مطرح كرد.
بماند كه در تبليغات اعلامي و غيراعلامي، روحيه فرهنگي - اقتصادي كه رزمندگان دوران دفاع مقدس برپايه آن ايستاده و سختي ها را با وجود عدم دسترسي به امكانات و تجهيزات لازم تحمل كرده و حتي در مصرف «فشنگ» و «نارنجك» نيز «صرفه جويي» مي كردند، به تمسخر گرفته شده و تلويحاً اعلام مي شد كه دوران «مردان جنگ» به پايان رسيده و حال نوبت «مردان سازندگي» است!
بالطبع در اين ميان، فرهنگ اقتصاد اسلامي، مبتني بر «قرض الحسنه»، «صرفه جويي»، «عدم طمع ورزي اقتصادي» و... نيز همچون پيشكسوتان «جهاد و شهادت» بايستي به فراموشي مي گراييد.در آن دوران، مسئولين اجرايي و اقتصادي، آگاهانه يا ناآگاهانه گمان داشتند كه اگر كالاهاي در دست مردم، بخواهد مدت مديدي مصرف شده و آنان نياز به تعويض و يا تبديل به احسن آن را احساس نكنند، توليد كشور پيشرفت نخواهد كرد و چنين بود كه با تزريق احساس نياز تصنعي به جامعه و حتي تراشيدن كلاه شرعي و مستندات ديني بر اين استدلال خود، راه پذيرش جامعه را هموارتر كردند.
آنان به اين نكته كاملاً بي توجه بودند كه اينكه اسلام نه تنها كار را جايز و لازم و بلكه واجب مي شمرد بلكه در مراتب گوناگون، «توسعه مداري در توليد» را تحسين و ترويج مي كند، موجب اين نخواهد شد كه دين، «توسعه مداري در مصرف» را نيز مباح و لازم برشمرد كه بالعكس آيات و روايات گوناگون با لحن هاي عتاب آلود، با كساني كه مال را بيهوده مصرف كرده و آن را اسراف مي كنند، برخورد مي كند. نمي دانستند و يا نمي خواستند بدانند كه اصول ديني برپايه «توسعه در توليد» و «قناعت در مصرف» شكل گرفته و آنچه مازاد توليد در جامعه و توسط دستان پرقدرت كارگران و كشاورزان و... پديد مي آيد، در راه بالابردن ظرفيت هاي ديپلماسي، كمك به محرومان و مستضعفان جهاني و پرقدرت كردن پايه هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي بلاد اسلام و... بايد مصرف شود.
مدعيان «سازندگي» كه علي رغم شكست سياست هاي غرب مدارانه و مصرف گرايانه شان هنوز هم مخالفت با سياست هاي اشتباه و ناقص دوران سازندگي را به مثابه مخالفت با مفهوم «توسعه» و «سازندگي» تفسير كرده و مدعي اند كه مهره مار «سازندگي» تنها در دستان آنان قرار دارد و فقط اين «يد بيضا» آنان است كه معجزه مي كند، همچنين فكر مي كنند هر كس به دنبال ساختن و آباد كردن ايران باشد لزوماً بايستي از شيوه آنان عبور كند، اما اشتباه ديگري نيز مرتكب شدند و آن هم اين بود كه درنيافتند، كليد جامعه اي كه به اقتصاد مصرف زده و تنوع طلب عادت كند، ديگر از دستان مديران و مسئولان هم خارج شده و نهايت و «حد يقف»ي براي اين مصرف زدگي نمي توان تعيين نمود. در نتيجه جامعه براي مصرف از كارخانجات و صنايع توليد بيشتر مي طلبد و اين «هل من مزيد» نه تنها استاندارد مشخصي نداشته كه به طور فزاينده نيز سير صعودي مي يابد كه در نهايت نيز هر چه كارخانجات، صنايع و كشاورزان توليد كنند، روحيه طمع ورزي، زياده خواهي و مصرف گرايي مردم را اشباع نكرده و بن بست هاي گوناگوني براي مردم -از لحاظ اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي و حتي رواني- پديد خواهد آورد.
اين اشتباهات استراتژيك مسئولين اجرايي در دوران سازندگي مع الاسف در دوره اصلاحات نيز تداوم يافته و تثبيت شد. گو آن كه با توجه به روحيه ديني مردم و عادات آئيني و سنتي آنان به همراه ارشادات مكرر رهبر معظم انقلاب اسلامي و فرهيختگان جامعه، اين سياست به طور كامل به بدنه اجتماع نفوذ نكرد اما نمي توان كتمان كرد كه مصرف زدگي در بخش هايي از مردم و مسئولين پياده شد.
نتيجه آن شد كه امروز و پس از سپري شدن دوران ۱۶ ساله حاكميت تكنوكرات ها بر شئون سياسي و اقتصادي كشور، تاكيد مسئولان مبني بر صرفه جويي در مصارف آب، برق، گاز و... به مذاق عده اي كه به خوي اسراف و تبذير عادت كرده اند خوش نيامده و آنان «صرفه جويي» كه ريشه در اعتقادات ديني و ملي ما دارد را به مثابه ضدارزش براي خود تلقي مي كنند. تصورشان اين است كه دولت بايستي هر چه مي تواند و از راه ممكن - نظير پول نفت و...- هزينه كند تا حتي اندك خدشه اي به زندگي آنان وارد نشود.
جالب آن است كه همان مدعيان مصرف گرايي، امروز نيز كه سياست هاي ۱۶ ساله آنان، افرادي اين چنين را تربيت كرده، به جاي پذيرفتن اشتباه خويش، چنين وضعيتي را «واويلا» مي خوانند.
آري؛ «واويلا» زماني است كه تاكيد ات مكرر سكاندار انقلاب اسلامي و احكام صريح ايشان به رئيس جمهور و دولت هاي سازندگي و اصلاحات مبني بر ترويج روحيه قناعت و صرفه جويي در تدوين برنامه هاي اول، دوم، سوم و چهارم توسعه، تنها به زينت بخش اين برنامه ها و طرح روي جلد آنان تبديل شد و هيچ گاه به سرفصل ها و برنامه هاي اقتصادي درون اين منشور، رسوخ نكرد!
«واويلا» هنگامي است كه افرادي كه در دوران انقلاب اسلامي و جنگ حتي حاضر بودند نان شب خويش را با همسايه و هم كيش خود قسمت كرده و مازاد آن را براي تعالي انقلاب اسلامي و گم نشدن راه جهاد و شهادت و محو كل فتنه در عالم هزينه كرده و نسبت به از دست دادن مال خويش بيمناك نبودند،تحت فشار رفاه طلبي و ماديگرايي ، رفتارهاي خود را تغيير داده و به محض در خطر قرار گرفتن كيان انقلاب و نظام، آنان به جاي فكر به مصالح ملي و انقلابي از مال و قدرت خويش بيمناك بوده و حاضر به مسامحه و تسليم براي ادامه يافتن كيف دنيايي و عشرت شبانه خويش باشند. امري كه بي شك در صورت عدم ايستادگي رهبري معظم انقلاب و تلاش پيگيرانه دولت نهم در احياي شعارهاي اوليه انقلاب اسلامي و ادامه مسير گذشته، قريب الوقوع مي نمود.
و «واويلا» زماني است كه مدعيان مجاهدت ديروز طعم دل انگيز زر و سيم در مذاق شان كارگر افتد. اگر تابستان آنان را به جهاد با مفسدين و زرسالاران فراخواندند از گرمي هوا ناله كنند و اگر زمستان آنان را به مبارزه بطلبند، سردي هوا را براي كناره گيري از وظيفه، بهانه كنند.آري «واويلا» آن وقت است كه ايشان همان زر و سيم را به كار بندند تا فضايي تبليغي و رسانه اي ساخته تا قدرت و اموالشان كه به ناحق گردآوري كرده اند را محافظت كنند.... و چنين است كه اجراي عدالت، سخت ترين مرحله استقرار فرهنگ انقلاب اسلامي بوده و البته آينده روشن و از آن عدالت خواهان خواهد بود.
يادداشت: مصرف زدگي افراطي، صرفه جويي اعتقادي محمدسعيد ذاكري
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 170 بار
|
فهرست نشريات
