|
ميراث فرهنگي اسلامي وكتابخانه آيت الله مرعشي نجفي
بخش گفتگو:هسته اوليه اين كتابخانه هنگامي كه موسس بزرگوار كتابخانه در نجف اشرف به تحصيل اشتغال داشتند شكل گرفته است. در آن روزگار ارزش و اهميت ميراث اسلامي بر همگان روشن نبود. ايشان نخست فهرستي از كتابهاي ارزشمند خطي و چاپي نادر را كه در كمتر كتابخانه اي يافت مي شد تهيه كرد؛ به اميد آنكه بتواند به تدريج آنها را به دست آورد. عدم تمكن مالي و رقيبان قدرتمندي كه ميراث فرهنگي اسلامي را از كشورهاي اسلامي خارج مي ساختند، دو مشكل اساسي بر سر راه ايشان بود. حتي روزي بر سر خريد يك نسخه خطي با نماينده كنسول انگليس در عراق درگير شد و شبي را در زندان سپري نمود. آيت الله مرعشي با انجام نماز و روزه استيجاري، حذف يك وعده غذاي روزانه، كاستن بخشي از مخارج زندگي و كار شبانه در كارگاههاي برنج كوبي در نجف اشرف - پس از فراغت از درس و بحث، و با انگيزه و عشق سرشار به جمع آوري ميراث و ذخاير اسلامي و فائق آمدن بر مشكلات و شكنجه هاي روحي، كه در مسير اين هدف مقدس قرار داشت - سرانجام به مجموعه اي نفيس از نسخه هاي خطي و كتابهاي چاپي ناياب دست يازيد. هنگامي كه ايشان طلبه بود و در نجف اشرف با شهريه اي اندك زندگي مي كرد، بارها اتفاق مي افتاد كه ترجيح مي داد با اين مبلغ كم نيز كتاب بخرد. روزي هم پس از تحمل گرسنگي چند روزه با پول ناچيزشان كتابي خريده و آن را در آغوش گرفته بودند كه ناگاه بر زمين مي افتند، ليكن همچنان كتاب را در آغوش خود مي فشرده اند. گاه با گرو گذاشتن عبا و قبا و يا ديگر لباسهايشان كتاب تهيه مي كردند. اين همه، گوياي اشتياق زايدالوصف آن بزرگوار به تهيه كتب پيشينيان و مطالعه و پژوهش و سپس به يادگار گذاشتن آنها براي ديگر طالبان علم است. با مهاجرت ايشان از عراق به ايران در سال 1342ق، مجموعه هاي فراهم شده نيز به ايران انتقال يافت و در منزل شخصي خويش به نگاهداري از آنها پرداخت؛ و به جمع آوري ديگر نسخه هاي نفيس همت گمارد. در همان دوران استادان مشهور دانشگاه به قم مي آمدند و از نسخه هاي نفيس موجود در منزل ايشان - كه در هيچ كتابخانه اي يافت نمي شد - بهره مي گرفتند. شيخ آقا بزرگ تهراني در تاليف الذريعه، از كتابخانه معظم له بيشترين بهره را برده و در جاي جاي اين اثر از ايشان ياد مي كند. جمع آوري تدريجي كتابها و استقرار آنها در چند اتاق در منزل، ايشان را با ضيق مكان مواجه ساخت. از اين رو، نخست 278 نسخه خطي نفيس را، كه بيشتر به فارسي بودند، به كتابخانه دانشكده معقول و منقول دانشگاه تهران اهدا نمود، كه در مقدمه جلد اول فهرست نسخه هاي خطي آن كتابخانه بدان اشاره شده است. سپس شمار بسياري از نسخه هاي خطي و چاپي ديگر خود را به كتابخانه هاي آستان قدس رضوي در مشهد مقدس، آستانه حضرت معصومه (ع) در قم، آستانه حضرت شاه چراغ در شيراز، آستانه حضرت عبدالعظيم در شهر ري و مدرسه فيضيه در قم هديه كردند، كه مجموعا به هزاران جلد مي رسد. مرحله دوم آيتالله مرعشي پس از تاسيس يكي از چهار مدرسه علمي بزرگ در قم، به نام مدرسه مرعشيه، در سال 1385ق/1965م نخست كتابخانه كوچكي در دو اتاق مدرسه مزبور پي افكند. آن گاه در سوم شعبان همان سال، مطابق1344 خورشيدي، با انتقال مجموعه اي از كتابهاي چاپي و بخشي از نسخه هاي خطي به طبقه سوم مدرسه مرعشيه، با حضور معظم له و بسياري از علما و مدرسان حوزه علميه قم - كتابخانه جديد گشايش يافت. مرحله سوم استقبال روزافزون پژوهشگران و محققان، اين كتابخانه را باكمبود جدي فضا مواجه ساخت. سرانجام چهار سال بعد، زميني به مساحت هزار مترمربع، روبه روي مدرسه مرعشيه كه كتابخانه در طبقه سوم آن قرار داشت - خريداري گرديد. در سال 1390ق/1970م به دست مبارك آيت الله مرعشي كلنگ بناي كتابخانه اي بزرگ بر زمين زده شد. آن گاه در پانزدهم شعبان /1394دوازدهم شهريور/1353سوم سپتامبر1974 به نام كتابخانه عمومي آيت الله مرعشي نجفي (ره) با بيش از شانزده هزار جلد كتاب خطي و چاپي و با حضور تعداد بسياري از استادان و محققان و طلاب حوزه علميه قم افتتاح گرديد. هجوم علاقه مندان و مشتاقان استفاده از ذخاير آن كتابخانه ديگر بار مسئولان را بر آن داشت تا در سال 1358ش1979/م پانصد مترمربع ديگر از زمينهاي سمت غربي كتابخانه را خريداري كنند و به آن ضميمه نمايند. به اين ترتيب، مجموع زيربناي كتابخانه در پنج طبقه بالغ بر 4500 مترمربع گرديد. مرحله چهارم استقبال بي نظير حوزويان و دانشگاهيان بار ديگر كتابخانه را باكمبود فضا روبه رو كرد. به همين دليل، حضرت امام خميني(قدس سره) طي حكمي در تاريخ 1367/12/24 دولت وقت را موظف نمودند كه سريعا كتابخانه را گسترش دهند. در پي اين حكم، ساختمان قديمي شركت بيمه ايران از سوي دولت به كتابخانه اهدا شد و توليت كتابخانه نيز تعدادي از خانه هاي پيرامون كتابخانه را خريداري كرد؛ و در مجموع، غير از ساختمان قديمي كتابخانه، زمين آن بالغ بر 2400 متر گرديد. سپس بررسي و مطالعات لازم براي آماده سازي نقشه هاي اجرايي ساختمان جديد آغاز گشت. بدين منظور، كارشناسان ايراني در طول يك سال و اندي با سفر به كشورهاي مختلف جهان، از ساختمان كتابخانه هاي مهم آنها بازديد كردند و پس از بررسي، نهايي آماده و آن گاه طي مراسمي (20ذي حجه 1410/22 تير 1369/13ژوئيه1990) در پي گزارش مشروح توليت كتابخانه مرحوم آيت الله مرعشي نجفي (ره) نخستين كلنگ ساختمان جديد را به زمين زدند. در اين مراسم، تني چند از شخصيتهاي برجسته مذهبي، سياسي، علمي و فرهنگي حضور داشتند. متاسفانه معظم له 47 روز بعد روي در نقاب خاك كشيد و پايان كار ساختمان جديد را مشاهده نكرد. به جز مرحله نخست، همه مراحل بعدي با پيگيري و كوشش جدي متولي كتابخانه به انجام رسيده است.
ميراث فرهنگي اسلامي وكتابخانه آيت الله مرعشي نجفي
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 78 بار
|
فهرست نشريات
