 
|
شايع وگاهي كشنده
به مناسبت هفته پيشگيري از مسموميت ها
نويسنده: حميده احمديان راد
آخرين آمار مربوط به مسموميت ها كه مربوط به سال ۱۳۸۴ است حاكي از اين است كه در اين سال ۹۰۷ نفر بر اثر مسموميت با مونوكسيدكربن فوت شده اند. مرگ ناشي از اعتياد ۴۷۴۰ مورد بوده است و ۳۶۵۰ كودك مسموم شده در بيمارستان لقمان - از بيمارستان هاي تخصصي مسموميت ها- بستري شده اند كه ۴۰ نفر از آنها فوت شده اند. آمار ديگري از بيمارستان لقمان حاكي از اين است كه در اين سال ۳۰ هزار فرد مسموم شده به اين بيمارستان مراجعه كردند كه ۱۲ هزار نفر از آنها بستري شدند، ۵۰۰ نفر از آنها در بخش ويژه بستري شدند و ۱۲۰ نفر از آنها يعني بيش از يك درصدشان بر اثر مسموميت جان خود را از دست دادند.
به اين ترتيب گزارش هاي موجود حاكي از اين است كه مسموميت يك خطر جدي است، در حالي كه آگاهي عموم مردم از برخي از نكات به ظاهر ساده مي تواند ميزان صدمات جاني ناشي از آن را كاهش دهد. به همين دليل از روز ۲۵ تا ۳۱ شهريور هفته «پيشگيري از مسموميت ها» اعلام شده است. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي شماره تلفن ۰۹۶۴۶ را نيز به اين امر اختصاص داده است.
وقتي داروها مسموميت زا و مرگ آور مي شوند
بسياري از افراد دچار مسموميت مي شوند ولي نيازي به مراجعه به مراكز درماني احساس نمي كنند. برخي از افرادي كه به اين دليل به مراكز درماني مراجعه مي كنند دليل مسموميت شان را نمي دانند. برخي از مرگ ها از مسموميت ناشي مي شود ولي كسي متوجه اين دليل به ظاهر ساده نمي شود و برخي از افراد دليل مسموميت خود يا فرزندشان را پنهان مي كنند.
دكتر مهران ولايي مدير دارو و مواد مخدر دانشگاه علوم پزشكي ايران مي گويد: «بسياري از مردم به محض گرفتن هر نوع دارويي آن را در يخچال قرار مي دهند. در حالي كه به جز داروهايي كه در بروشورش قيد شده و يا پزشك يا دكتر داروساز مي گويد، نگهداري بقيه داروها در دماي طبيعي اتاق كفايت مي كند. به طور كلي مردم قبل از اين كه دارو را از داروخانه مي گيرند بهتر است تمام پرسش هايشان را در زمينه نحوه مصرف داروها و يا تداخل داروها از پزشك و يا دكتر داروساز داروخانه بپرسند، چراكه داروها روي هم تاثير مثبت يا منفي مي گذارند و مي توانند دوز يكديگر را بالايا پائين ببرند. بنابراين بايد داروهايي را كه در حال مصرف هستند به پزشك يا دكتر داروساز داروخانه اطلاع دهند و بيماري هاي ديگرشان را هم به آنها يادآوري كنند.
برخي افراد از داروهاي تاريخ مصرف گذشته استفاده مي كنند. در حالي كه قبل از مصرف هر دارويي بايد به روش و زمان مصرف آن توجه كرد. به خصوص رعايت اين نكته در مورد آنتي بيوتيك ها بسيار مهم است. همچنين بهتر است كه هر دارويي در بسته بندي هاي خودش نگهداري شود. گاهي افراد بسته بندي داروها را عوض مي كنند و آنها را اشتباهي مصرف مي كنند. همچنين شربت هايي وجود دارند كه چون شربت هستند روي دارو علامت خورده كه افراد آنها را نخورند. بنابراين لازم است ضمن توجه به اين نكته آنها را به طور كلي هم جدا از داروهاي ديگر بگذارند. همچنين شاهديم كه خوددرماني نيز رواج پيدا كرده كه همين خوددرماني مي تواند منجر به مسموميت دارويي شود.
خوردن دارو مقابل كودك به خاطر تقليد آنها از دارو خوردن، قرار ندادن داروها در جاي ايمن و محفوظ و آموزش ندادن به كودكان درباره اين كه هيچ دارويي مگر دارويي كه به آنها گفته مي شود را نخورند نيز مي تواند زمينه مسموميت كودكان بر اثر خوردن دارو را ايجاد كند. كار ديگري كه بزرگسالان براي جلوگيري از مسموميت كودكان مي توانند انجام دهند اين است كه بعد از مصرف دارو يا مواد شيميايي در آنها را محكم ببندند و آنها را از دسترس كودكان دور نگهدارند. همچنين موادي نظير نفت و مواد شيميايي را در محيط امن و دور از دسترس آنها نگهدارند و بسيار مراقب باشند كه به طور اشتباهي دوز تكراري دارو به كودكان ندهند، چراكه دو قشر كودكان و سالمندان نسبت به مسموميت ها خيلي حساسند. همچنين خانواده ها بايد مراقب باشند كه از قرار دادن داروها به مقدار زياد در دسترس افراد افسرده خودداري كنند».
خانواده ها و افرادي كه جوان يا نوجواني در خانه دارند و يا جواني آسيب پذير با آنها زندگي مي كند نيز ناچارند دقت بيشتري به خرج دهند. دكتر ولايي مي گويد:«يك سري از مسموميت ها به خاطر سوء مصرف برخي از مواد در جوانان ايجاد مي شود. بنابراين در درجه اول بزرگسالان بايد از استعمال سيگار و هر نوع مواد مخدر در برابر جوانان خودداري كنند تا از اعتياد جوانانشان پيشگيري كنند. خود سيگار اولين گام در اعتياد به مواد مخدر است. همچنين بايد جلوي رفتن جوانان به ميهماني هاي مشكوك را بگيرند. پيش مي آيد كه در اين ميهماني ها سيگار، آدامس و نوشابه تعارف مي شود كه گاهي حاوي مواد مخدر است. خود جوانان هم بايد از مصرف تفريحي مواد مخدر پرهيز كنند، چراكه مصرف تفريحي مي تواند به اعتياد تا پايان عمر منجر شود. معمولاً جواناني كه والدين ايرادگير، متعصب، متشنج و يا طلاق گرفته دارند احتمال بيشتري دارد كه به اعتياد دچار شوند. والدين هنگامي كه مي بينند فرزندانشان دچار بي خوابي، پرخاشگري، گوشه گيري و غيبت در محل كار و مدرسه و بي نظمي هستند بايد از نظر امكان اعتياد به مواد مخدر به دنبال علت يابي باشند. به طور كلي هم ورزش و فعاليت هاي حركتي پيشگيري كننده خوبي از اعتياد است و مي توان جوانان را به اين كار تشويق كرد».
مسموميت غذايي شايع و گاهي كشنده
مسموميت غذايي يك بيماري شايع و معمولاً خفيف، اما گاهي كشنده است. آمارهاي مربوط به مسموميت هاي غذايي در كشور امريكا ثابت مي كند كه اين نوع از مسموميت چه اندازه در ميان جوامع مختلف شايع است. طبق بررسي هاي «مركز كنترل و پيشگيري از مسموميت» امريكا ميزان مسموميت غذايي در اين كشور در سال مورد بررسي ۷۶ ميليون مورد بوده است كه ۳۲۵ هزار نفر از اين افراد بستري شده اند و پنج هزار نفر نيز بر اثر مسموميت ناشي از غذا جان خود را از دست داده اند.
طبيعي است كه رعايت برخي از نكات مي تواند جلوي بسياري از مسموميت هاي غذايي را بگيرد.
دكتر وحيد صادقيان، مدير غذا و آرايشي و بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي ايران مي گويد:«برخي از مسموميت ها از مصرف كنسروهايي كه قوطي آنها داراي نشت، زنگ زدگي و برآمدگي است ايجاد مي شوند. به طور كلي بهتر است كه كنسروها را پيش از مصرف ۲۰ دقيقه در آب بجوشانيم. همچنين نان يكي از غذاهاي پرمصرف است كه بايد آن را در جاي خشك و خنك نگهداري كرد. نان در جاي مرطوب كپك مي زند و كپك نان هم بسيار خطرناك است. غذاهاي پخته اي كه بيش از دو ساعت در محيط خارج از يخچال نگهداري مي شوند مي توانند ايجاد مسموميت كنند. همچنين غذاها را بايد در ۷۴ درجه سانتي گراد گرم كرد. در صورتي كه مواد غذايي اي نظير تخم مرغ، گوشت سفيد، غذاهاي دريايي، كشك، شير و شير غير پاستوريزه، خام يا نيم پز مصرف شوند مي توانند خطرزا باشند. در مورد استفاده از سبزي و ميوه هم بايد پيش از مصرف آنها را حتماً با روش صحيح ضدعفوني كرد و همچنين لازم است كه قبل از مصرف سيب زميني قسمت هاي سبز و چشم دار و جوانه دار آن را در آورد. مواد غذايي كه از دستفروشان و دوره گردان خريداري مي شوند هم مي توانند مسموميت زا باشند. همچنين قرص برنج مصرف خانگي ندارد و علاوه بر سمي بودن گاز سمي هم توليد مي كند. بنابراين به جاي قرص برنج براي جلوگيري از آفت زدگي برنج مي توان در خانه از قرص سير استفاده كرد. همچنين گوشت هايي كه خريداري مي شود بايد سرد باشند يا بسته بندي مناسب داشته باشند. دماي مناسب براي نگهداري از گوشت در يخچال هشت درجه سانتي گراد و در فريزر ۲۰- درجه است».
وي مي افزايد:«برخي از گياهان تزئيني موجود در آپارتمان و باغچه هم مي توانند موجب مسموميت در انسان شوند و مسموميت با گياهاني مثل ديفل باخيا، خرزهره و كرچك حتي مي تواند كشنده باشد. افراد به ويژه كودكان با دست زدن و خوردن اين گياهان دچار مسموميت هاي شديد مي شوند. در صورت مسموميت با اين گياهان بايد به مراكز درماني مراجعه كرد و به ويژه كودكان را به اولين مركز درماني برد. به ياد داشتن نام اين گياهان در مراكز درماني به كار مي آيد. مصرف قارچ هايي كه نمي شناسيم نيز مي توانند موجب مسموميت شوند».
برخي از مسموميت ها از گزيدگي، سم و استفاده بد از مواد شوينده و پاك كننده و مواد شيميايي و نيز در اثر مجاورت با برخي از گازها ايجاد مي شوند.
دكتر سيد عباس رضوي، معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشكي ايران مي گويد:«قبل از استفاده از هر گونه ماده شيميايي اول بايد برچسب روي آن را خواند و طبق دستورالعمل آن عمل كرد. برخي از مسموميت ها در اثر استفاده از سموم و تركيبات حشره كش و سوسك كش، بدون كلاه، دستكش و لباس مناسب و نشستن دست ها بعد از انجام سمپاشي و پيش از خوردن غذا به وجود مي آيند. همچنين برخي از افراد مواد شوينده خانگي و مواد شيميايي را در ظروفي نظير ظروف مواد غذايي مي ريزند و بعد اين مواد را به جاي غذا مورد استفاده قرار مي دهند و همين امر موجب مسموميت مي شود. برخي از افراد هم به اين دليل دچار مسموميت مي شوند كه هنگام استفاده از مواد شوينده و پاك كننده پنجره ها را باز نمي گذارند كه هوا جريان پيدا كند. اين مواد هم ايجاد گاز مي كنند كه خفه كننده و سمي است و در محيطي كه تهويه مناسبي ندارد منجر به مسموميت مي شود.
خودرويي كه روشن است هم مي تواند موجب مسموميت شود. بنابراين در خودرويي كه روشن است حتي براي مدتي كوتاه نيز نبايد خوابيد. اين خواب موجب بروز مسموميت كشنده با مونوكسيد كربن مي شود. همچنين گاهي مسموميت ها از توجه نكردن به وضعيت تهويه محيط كار و منزل و به ويژه در هنگام استفاده از وسايل گرمازاي احتراقي به وجود مي آيد. روشن كردن گاز پيك نيكي در چادر و خودرو و به طور كلي محيط هاي بسته نيز مي تواند ايجاد مسموميت كند. كسي كه با دچار شدن به حالت سرگيجه، تهوع و خواب آلودگي، احساس مسموميت مي كند بايد هرچه زودتر محيطش را ترك كند. همچنين برخي از افراد براي گرم شدن، وسايل گرم كننده نظير بخاري هاي نفتي را از حالت شعله آبي خارج مي كنند و اين موجب بروز مسموميت در آنها مي شود. شعله قرمز و نارنجي هم مونوكسيدكربن ايجاد مي كند. به طور كلي گاز مونوكسيدكربن بي رنگ، بي بو و به شدت سمي است».
ما درباره مسموميت ها اطلاعات كمي داريم و هشدارها نيز درباره آنها اندك است. در حالي كه به خاطر حفظ سلامتي خود و اطرافيانمان ناچاريم وجود پديده خطرناك و حتي مرگ آور مسموميت را جدي بگيريم.
شايع وگاهي كشنده / به مناسبت هفته پيشگيري از مسموميت ها حميده احمديان راد
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 41 بار
|
فهرست نشريات
